Bài 1. Câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kểNgữ văn 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Câu chuyện là chuỗi sự việc diễn ra theo trình tự thời gian; truyện kể là cách nhà văn sắp xếp, tổ chức lại chuỗi sự việc ấy. Cùng một câu chuyện, đổi cách kể là đổi hiệu quả nghệ thuật.
• Điểm nhìn là chỗ đứng để người kể quan sát và kể. Điểm nhìn bên ngoài chỉ thấy hành động, lời nói; điểm nhìn bên trong đi vào ý nghĩ, cảm xúc nhân vật. Truyện hiện đại hay di chuyển điểm nhìn linh hoạt.
• Phân biệt lời người kể chuyện và lời nhân vật. Lời nửa trực tiếp là chỗ giọng người kể hòa vào giọng nhân vật, cho ta nghe được nội tâm nhân vật mà không cần dấu ngoặc kép.
• Với Vợ nhặt và Chí Phèo, nắm chắc tình huống truyện, diễn biến tâm lí nhân vật chính và cách điểm nhìn làm nổi bật giá trị hiện thực, nhân đạo của tác phẩm.
• Ngôn ngữ nói có ngữ điệu, cử chỉ hỗ trợ, hay dùng từ đưa đẩy, câu tỉnh lược, lặp lại; ngôn ngữ viết chọn lọc, chặt chẽ, dùng dấu câu thay ngữ điệu. Lời thoại nhân vật trong truyện thường mang dấu ấn ngôn ngữ nói.
• Bài nghị luận về cách kể chuyện cần một luận đề rõ về một đặc điểm kể (ngôi kể, điểm nhìn, cách sắp xếp sự việc); mỗi luận điểm đi kèm dẫn chứng từ truyện và lời phân tích hiệu quả.