Bài 7. Ghi chép và tưởng tượng trong kíNgữ văn 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Kí ghi lại người thật, việc thật, nhưng vẫn có tưởng tượng, liên tưởng và cảm xúc chủ quan của người viết. Nhận ra chỗ nào là ghi chép, chỗ nào là tưởng tượng là chìa khóa đọc kí.
• Kí có nhiều tiểu loại: tùy bút, tản văn nghiêng về cảm xúc, suy tư của cái tôi người viết; truyện kí, phóng sự, hồi kí nghiêng về sự việc, con người có thật và lời nhân chứng.
• Ai đã đặt tên cho dòng sông? nổi bật ở vốn hiểu biết văn hóa, lịch sử và liên tưởng phong phú; văn bản của A-lếch-xi-ê-vích dựng từ lời kể nhân chứng; Cà Mau quê xứ đan ghi chép thực tế với cảm xúc riêng của người viết về một vùng đất.
• Trong văn xuôi, nhất là kí, người viết cũng có thể phá vỡ quy tắc ngôn ngữ: kết hợp từ bất thường, câu rất dài hoặc rất ngắn, dùng từ khác lệ thường để gây ấn tượng và tạo nghĩa mới.
• Thuyết minh về hiện tượng đời sống xã hội: giới thiệu rõ hiện tượng, nguyên nhân, biểu hiện, tác động; có thể lồng miêu tả, tự sự, biểu cảm nhưng thông tin phải đúng và có nguồn.