Tập một · Tập 1
Bài 4. Quê hương yêu dấuNgữ văn 6 · Kết nối tri thức với cuộc sống
Ghi nhớ trọng tâm
- Thơ lục bát gồm các cặp câu 6 tiếng – 8 tiếng. Vần: tiếng thứ 6 câu sáu vần với tiếng thứ 6 câu tám; tiếng thứ 8 câu tám vần với tiếng thứ 6 câu sáu kế tiếp. Nhịp thường chẵn (2/2/2, 4/4).
- Luật bằng trắc lục bát: tiếng 2 thanh bằng, tiếng 4 thanh trắc, tiếng 6 thanh bằng; câu tám thêm tiếng 8 thanh bằng và tiếng 6, 8 khác nhau về cao độ (một không dấu, một dấu huyền). Lục bát biến thể có thể phá bớt luật này.
- Từ đồng âm giống âm nhưng nghĩa không liên quan; từ đa nghĩa có nghĩa gốc và nghĩa chuyển, các nghĩa vẫn có mối liên hệ với nhau.
- Hoán dụ gọi tên sự vật bằng tên sự vật khác có quan hệ gần gũi (bộ phận – toàn thể, vật chứa – vật bị chứa, dấu hiệu – sự vật...), khác ẩn dụ dựa trên nét tương đồng.
Lỗi hay gặp
- Tập làm thơ lục bát đếm sai số tiếng, hoặc cho tiếng cuối câu sáu vần với tiếng cuối câu tám, trong khi nó phải vần với tiếng thứ 6 của câu tám.
- Lẫn từ đồng âm với từ đa nghĩa: nếu các nghĩa còn liên hệ với nhau (như nghĩa gốc và nghĩa chuyển) thì là đa nghĩa, không phải đồng âm.
- Gọi mọi cách nói hình ảnh là ẩn dụ, không xét quan hệ giữa hai sự vật là giống nhau (ẩn dụ) hay gần gũi (hoán dụ).
Cách học bài này
Chép một cặp lục bát em thích ra nháp, đánh số tiếng 1–8 và tô màu các tiếng vần, các tiếng ở vị trí 2–4–6–8. Làm vậy với ba cặp là em tự rút ra luật, rồi mới tự sáng tác hai cặp về quê mình và kiểm tra lại bằng chính bảng đánh số đó.
Luyện thêm 10 câu, chấm ngay:
Thơ lục bátVăn bản đọc
- Văn bản 1: Chùm ca dao về quê hương, đất nước
- Văn bản 2: Chuyện cổ nước mình (Lâm Thị Mỹ Dạ)
- Văn bản 3: Cây tre Việt Nam (Thép Mới)
- Thực hành đọc: Hành trình của bầy ong (Nguyễn Đức Mậu) · trang 106
Thực hành và kĩ năng
- Thực hành tiếng Việt: Từ đồng âm, từ đa nghĩa, hoán dụ (sau Văn bản 1) · trang 92
- Thực hành tiếng Việt: Từ đồng âm, từ đa nghĩa, hoán dụ (sau Văn bản 3) · trang 99
- Viết: Tập làm một bài thơ lục bát
- Viết: Đoạn văn thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát
- Nói và nghe: Trình bày suy nghĩ về tình cảm của con người với quê hương
Gia sư AI theo bài này
Gõ đề bài, gửi ảnh chụp đề, bấm micro để nói, hoặc thử một câu mẫu:
Phần ghi nhớ, lỗi hay gặp và cách học do THAYTRO tự biên soạn. Đề bài nguyên văn nằm trong sách của em; web không đăng nội dung sách giáo khoa. Số trang có thể lệch đôi chút giữa các lần in, em cứ chụp đúng đề trong sách mình đang dùng.