Bài 20. AlcoholHóa học 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Alcohol là hợp chất có nhóm −OH gắn với nguyên tử carbon no. Alcohol no, đơn chức, mạch hở có công thức chung CnH2n+1OH (n ≥ 1). Bậc alcohol là bậc của carbon mang nhóm OH.
• Gọi tên thay thế: tên hydrocarbon mạch chính bỏ e + số chỉ vị trí OH + ol, như propan-2-ol; alcohol đa chức giữ e, như ethane-1,2-diol. Mạch chính chứa nhóm OH, đánh số từ đầu gần nhóm OH hơn.
• Nhờ liên kết hydrogen, alcohol có nhiệt độ sôi cao hơn hydrocarbon có phân tử khối tương đương, và các alcohol đầu dãy tan vô hạn trong nước.
• Với Na giải phóng H₂: 2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂. Tách nước (H₂SO₄ đặc) ở 170 °C tạo alkene, ở 140 °C tạo ether. CuO oxi hoá alcohol bậc I thành aldehyde, bậc II thành ketone.
• Alcohol có hai nhóm OH kề nhau (như ethylene glycol, glycerol) hoà tan Cu(OH)₂ tạo dung dịch màu xanh lam; đây là cách nhận biết các polyalcohol này.
• Ethanol được điều chế bằng lên men tinh bột, đường hoặc hydrate hoá ethylene. Rượu bia gây hại cho gan, não; methanol rất độc, có thể gây mù và tử vong.