Bài 6. Một số hợp chất của nitrogen với oxygenHóa học 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Các oxide của nitrogen (NOx) như NO, NO₂ sinh ra từ sấm sét, động cơ đốt trong, nhà máy nhiệt điện; NO₂ là khí màu nâu đỏ, độc. NOx góp phần gây mưa acid và khói quang hoá.
• Mưa acid do NOx: NO₂ kết hợp với O₂ và hơi nước tạo HNO₃: 4NO₂ + O₂ + 2H₂O → 4HNO₃. Nước mưa có pH dưới 5,6 được coi là mưa acid.
• HNO₃ là acid mạnh và có tính oxi hoá mạnh do N ở mức +5: oxi hoá được hầu hết kim loại kể cả Cu, Ag mà không giải phóng H₂; sản phẩm khử có thể là NO₂, NO, N₂O, N₂ hoặc NH₄NO₃.
• Với đồng: Cu + 4HNO₃ (đặc) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O; 3Cu + 8HNO₃ (loãng) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O. HNO₃ đặc, nguội làm Al, Fe, Cr bị thụ động.
• Phú dưỡng là hiện tượng nguồn nước dư thừa nitrogen, phosphorus (từ phân bón, nước thải) khiến tảo phát triển mạnh, làm cạn oxygen hoà tan, gây chết tôm cá và ô nhiễm nước.