Thai giáo Do Thái/Hành trình từ mang bầu đến 6 tuổi
0 tuổi: từ sơ sinh đến 12 tháng
Nhà trẻ: nhóm 3–12 tháng
0 tuổi: từ sơ sinh đến 12 tháng
Não bé lớn nhanh nhất trong cuộc đời. Khoảng 6–12 tháng, tai bé dần “chuyên” vào âm của tiếng mẹ đẻ; nghe một ngoại ngữ từ người thật trong giai đoạn này giúp bé giữ khả năng nhận ra âm lạ.
Theo Bộ GD&ĐT: Bé dưới 3 tháng được chăm sóc tại gia đình. Từ 3 tháng, Chương trình giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT bắt đầu với nhóm trẻ 3–12 tháng. [19]
Con đang lớn thế nào
Mốc phát triển ở tuổi này
Ngôn ngữ
- Khoảng 2–4 tháng: ê a, phát ra âm thanh đáp lại khi được nói chuyện
- Khoảng 6 tháng: thay phiên “nói” với bố mẹ, cười thành tiếng
- Khoảng 9 tháng: bập bẹ “ma ma”, “ba ba”
- Khoảng 12 tháng: vẫy tay chào, gọi “mẹ”, “ba”, hiểu lời “không”
Tư duy
- Nhìn theo đồ vật, quay về phía tiếng động
- Khoảng 12 tháng: tìm đồ chơi bị giấu, bỏ đồ vật vào hộp
Tình cảm – xã hội
- Khoảng 2 tháng: cười đáp lại bố mẹ
- Khoảng 12 tháng: chơi ú òa, vỗ tay
20–30 phút mỗi ngày
Mỗi ngày cùng con
- 1Giao bóng – đỡ bóngBé ê a, bố mẹ đáp lại bằng lời, rồi chờ bé “nói” tiếp. Mỗi lượt qua lại là một viên gạch xây não bé.
- 2Sách 5 phútSách vải, sách bìa cứng: chỉ tranh và gọi tên chậm rãi, để bé chạm, cầm, lật.
- 3Hát đúng bài ru khi mang bầuGiai điệu quen từ trong bụng mẹ giúp bé dịu xuống. Hát cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh.
- 4Chơi ú òa, nằm sấp chơiÚ òa dạy bé rằng đồ vật vẫn còn dù không nhìn thấy. Cho bé nằm sấp chơi lúc thức, có người lớn trông.
Nhập ngày sinh của con ở lịch hằng ngày để đánh dấu việc đã làm và tự chuyển chặng khi con lớn.
Nếp giáo dục gia đình
Thói quen kiểu Do Thái nên bắt đầu
Đọc sách mỗi tối, đọc kiểu đối thoại
Hỏi về tranh: “Con thấy gì đây?”
Con thấy gì trong tranh? Rồi chuyện gì xảy ra tiếp nhỉ?What do you see? What happens next?
Kích hoạt tiếng Anh
Tiếng Anh ở tuổi này
- Hello, baby!Chào con yêu!
- I love you.Mẹ yêu con.
- Peekaboo!Ú òa!
- Time for milk.Đến giờ uống sữa rồi.
- Bath time!Đến giờ tắm rồi!
- Night night.Ngủ ngon nhé.
Bấm loa để nghe mẫu (rùa là đọc chậm), rồi bố mẹ tự nói với con nhiều lần trong ngày, đúng lúc đang làm việc đó.
Video chọn lọc
Bài hát và video hợp tuổi
Ngôi sao lấp lánh
Twinkle Twinkle Little Star · Cocomelon
Bố mẹ nghe để thuộc lời, rồi hát ru cho bé bằng giọng mình.
856,1 triệu lượt xem3:15Kênh 228,4 tỷ lượt xem
Con là ánh nắng của mẹ
You Are My Sunshine (Lullaby Version) · The Hound + The Fox
Bài ru chậm, lời ngọt ngào, dễ hát theo.
89,4 triệu lượt xem3:24Kênh 139,7 triệu lượt xem
Khúc hát ru Brahms
1 Hour Brahms Lullaby · Wonderful Lullabies
Chỉ mở tiếng, nhỏ nhẹ, lúc dỗ bé ngủ.
49,6 triệu lượt xem1:02:43Kênh 1,5 tỷ lượt xem
Không cho bé xem màn hình (trừ gọi video với người thân). Video bên dưới để bố mẹ nghe, học thuộc rồi tự hát cho bé. [18][12]
Khi nào nên hỏi bác sĩ
Không phải để lo lắng, mà để con được hỗ trợ sớm nếu cần. Bố mẹ là người hiểu con nhất: thấy điều gì khiến mình băn khoăn, cứ hỏi bác sĩ nhi khoa. [17]
- Khoảng 6 tháng bé chưa cười thành tiếng, chưa phát ra âm thanh đáp lại.
- Bé không giật mình, không quay về phía tiếng động lớn.
- Khoảng 12 tháng bé chưa bập bẹ, chưa chỉ tay, chưa vẫy tay.
- Ở bất kỳ tuổi nào, con mất đi kỹ năng đã từng làm được (thôi nói từ đã nói, thôi đáp lại bố mẹ).
Nguồn tham khảo
- [6]Kuhl, Tsao & Liu (2003), PNAS: trẻ 9 tháng học được âm tiếng Trung qua người thật, không học được qua video hay băng ghi âm
- [10]Trung tâm Phát triển Trẻ em, Đại học Harvard: “Giao bóng và đỡ bóng” (serve and return) xây kiến trúc não
- [12]Tổ chức Y tế Thế giới (2019): dưới 2 tuổi không nên xem màn hình, 2–4 tuổi tối đa 1 giờ mỗi ngày
- [14]Lenroot & Giedd (2006), Neuroscience & Biobehavioral Reviews: não trẻ khoảng 6 tuổi đã đạt khoảng 90% thể tích não người lớn
- [17]CDC Hoa Kỳ, chương trình “Learn the Signs. Act Early.”: các mốc phát triển từ 2 tháng đến 5 tuổi (cập nhật 2022)
- [18]Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (2016), “Media and Young Minds”: dưới 18 tháng tránh màn hình (trừ gọi video), 18–24 tháng chỉ xem nội dung tốt cùng cha mẹ
- [19]Bộ GD&ĐT, Văn bản hợp nhất 01/VBHN-BGDĐT (2021): Chương trình giáo dục mầm non, nhóm nhà trẻ 3–12, 12–24, 24–36 tháng và mẫu giáo 3–4, 4–5, 5–6 tuổi
- [20]Bộ GD&ĐT, Thông tư 50/2020/TT-BGDĐT: Chương trình làm quen với tiếng Anh dành cho trẻ em mẫu giáo
- [21]Bộ GD&ĐT, Thông tư 23/2010/TT-BGDĐT: Bộ chuẩn phát triển trẻ em năm tuổi
- [22]Bộ GD&ĐT, Chương trình giáo dục phổ thông 2018: tiếng Anh tự chọn ở lớp 1–2, bắt buộc từ lớp 3
Nội dung mang tính giáo dục, tổng hợp từ nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm nuôi dạy con, không thay thế lời khuyên của bác sĩ sản khoa, nhi khoa. Mọi vấn đề về sức khỏe, dinh dưỡng, thuốc men của mẹ và bé, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi cho mẹ.