Nho giáo trong xã hội Hàn Quốc

• 유교

  yugyo

  HVnho giáoHán tự 儒敎

  Nho giáodanh từ

  유교는 조선 시대 500년 동안 국가의 이념이었다.

  Yugyoneun joseon sidae 500nyeon dongan gukgaui inyeomieotda.Nho giáo là hệ tư tưởng quốc gia suốt 500 năm thời Joseon.

• 성리학

  seongnihak

  HVtính lý họcHán tự 性理學

  Tân Nho giáo, Lý học (Tống Nho)danh từ

  조선의 선비들은 성리학을 깊이 연구했다.

  Joseonui seonbideureun seongnihageul gipi yeonguhaetda.Các nho sĩ Joseon nghiên cứu sâu Lý học.

• 효도

  hyodo

  HVhiếu đạoHán tự 孝道

  hiếu thảo, báo hiếudanh từ

  부모님께 효도하는 것은 자식의 도리이다.

  Bumonimkke hyodohaneun geoseun jasigui doriida.Hiếu thảo với cha mẹ là đạo làm con.

• 봉양하다

  bongyanghada

  HVphụng dưỡngHán tự 奉養

  phụng dưỡngđộng từ

  그는 시골에서 노부모를 봉양하며 산다.

  Geuneun sigoreseo nobumoreul bongyanghamyeo sanda.Anh ấy sống ở quê phụng dưỡng cha mẹ già.

• 섬기다

  seomgida

  phụng sự, hầu hạ, kính thờđộng từ

  옛사람들은 부모를 하늘처럼 섬겼다.

  Yetsaramdeureun bumoreul haneulcheoreom seomgyeotda.Người xưa kính thờ cha mẹ như trời.

• 제사

  jesa

  HVtế tựHán tự 祭祀

  lễ cúng giỗ, tế lễdanh từ

  요즘은 제사를 간소하게 지내는 집이 많다.

  Yojeumeun jesareul gansohage jinaeneun jibi manta.Ngày nay nhiều nhà làm giỗ đơn giản.

• 족보

  jokbo

  HVtộc phảHán tự 族譜

  gia phảdanh từ

  우리 집안 족보는 300년 전부터 기록되어 있다.

  Uri jiban jokboneun 300nyeon jeonbuteo girokdoeeo itda.Gia phả dòng họ tôi được ghi từ 300 năm trước.

• 종손

  jongson

  HVtông tônHán tự 宗孫

  cháu đích tôn (của dòng chính)danh từ

  종손은 집안의 제사를 책임진다.

  Jongsoneun jibanui jesareul chaegimjinda.Cháu đích tôn chịu trách nhiệm việc cúng giỗ của dòng họ.

• 장유유서

  jangyuyuseo

  HVtrưởng ấu hữu tựHán tự 長幼有序

  trưởng ấu hữu tự: lớn nhỏ có thứ bậccụm từ

  장유유서 때문에 한국에서는 나이를 먼저 묻는다.

  Jangyuyuseo ttaemune hangugeseoneun naireul meonjeo munneunda.Vì “lớn nhỏ có thứ bậc” nên ở Hàn người ta hỏi tuổi trước.

• 위계질서

  wigyejilseo

  HVvị giai trật tựHán tự 位階秩序

  trật tự thứ bậcdanh từ

  군대처럼 위계질서가 엄격한 회사도 있다.

  Gundaecheoreom wigyejilseoga eomgyeokan hoesado itda.Có công ty có trật tự thứ bậc nghiêm ngặt như quân đội.

• 가부장적

  gabujangjeok

  HVgia phụ trưởng đíchHán tự 家父長的

  gia trưởngdanh từ

  가부장적인 문화는 점차 사라지고 있다.

  Gabujangjeogin munhwaneun jeomcha sarajigo itda.Văn hóa gia trưởng đang dần biến mất.

• 체면

  chemyeon

  HVthể diệnHán tự 體面

  thể diệndanh từ

  체면 때문에 어려움을 털어놓지 못하는 사람이 많다.

  Chemyeon ttaemune eoryeoumeul teoreonochi motaneun sarami manta.Nhiều người vì thể diện mà không dám nói ra khó khăn.

• 예법

  yebeop

  HVlễ phápHán tự 禮法

  lễ nghi, phép tắcdanh từ

  식사 예법은 집안마다 조금씩 다르다.

  Siksa yebeobeun jibanmada jogeumssik dareuda.Phép tắc ăn uống mỗi nhà một khác.

• 선비

  seonbi

  nho sĩ, kẻ sĩdanh từ

  선비는 가난해도 지조를 지켰다.

  Seonbineun gananhaedo jijoreul jikyeotda.Kẻ sĩ dù nghèo vẫn giữ khí tiết.

• 서원

  seowon

  HVthư việnHán tự 書院

  thư viện (trường tư thục Nho học thời Joseon)danh từ

  한국의 서원 아홉 곳은 세계유산으로 등재되었다.

  Hangugui seowon ahop goseun segyeyusaneuro deungjaedoeeotda.Chín thư viện Nho học của Hàn Quốc được công nhận là di sản thế giới.

• 덕목

  deongmok

  HVđức mụcHán tự 德目

  đức tính, phẩm chất (cần có)danh từ

  성실은 직장인이 갖추어야 할 기본 덕목이다.

  Seongsireun jikjangini gatchueoya hal gibon deongmogida.Chăm chỉ là phẩm chất cơ bản người đi làm cần có.

• 근간

  geungan

  HVcăn cánHán tự 根幹

  nền tảng, cốt lõidanh từ

  가족은 사회의 근간이다.

  Gajogeun sahoeui geunganida.Gia đình là nền tảng của xã hội.

• 허례허식

  heoryeheosik

  HVhư lễ hư sứcHán tự 虛禮虛飾

  lễ nghi phô trương, nặng hình thứccụm từ

  결혼식의 허례허식을 줄이자는 목소리가 높다.

  Gyeolhonsigui heoryeheosigeul jurijaneun moksoriga nopda.Nhiều tiếng nói kêu gọi bớt phô trương hình thức trong đám cưới.

• 고리타분하다

  goritabunhada

  cổ hủ, lỗi thờitính từ

  젊은 세대는 그런 규칙이 고리타분하다고 느낀다.

  Jeolmeun sedaeneun geureon gyuchigi goritabunhadago neukkinda.Thế hệ trẻ thấy quy tắc đó cổ hủ.

• 연고주의

  yeongojuui

  HVduyên cố chủ nghĩaHán tự 緣故主義

  chủ nghĩa quan hệ (thân quen, đồng hương, đồng môn)danh từ

  학연과 지연을 따지는 연고주의는 공정성을 해친다.

  Hagyeongwa jiyeoneul ttajineun yeongojuuineun gongjeongseongeul haechinda.Chủ nghĩa quan hệ coi trọng đồng môn, đồng hương làm tổn hại sự công bằng.

• 잔재

  janjae

  HVtàn chỉHán tự 殘滓

  tàn dưdanh từ

  봉건적 잔재를 청산해야 한다는 주장이 있다.

  Bonggeonjeok janjaereul cheongsanhaeya handaneun jujangi itda.Có ý kiến cho rằng phải xóa bỏ tàn dư phong kiến.

• 재해석하다

  jaehaeseokada

  HVtái giải thíchHán tự 再解釋

  diễn giải lạiđộng từ

  전통을 현대에 맞게 재해석할 필요가 있다.

  Jeontongeul hyeondaee matge jaehaeseokal piryoga itda.Cần diễn giải lại truyền thống cho hợp thời đại.

• 순기능

  sungineung

  HVthuận cơ năngHán tự 順機能

  tác dụng tích cựcdanh từ

  유교 문화의 순기능도 무시할 수 없다.

  Yugyo munhwaui sungineungdo musihal su eopda.Không thể phủ nhận tác dụng tích cực của văn hóa Nho giáo.

• 역기능

  yeokgineung

  HVnghịch cơ năngHán tự 逆機能

  tác dụng tiêu cực, phản tác dụngdanh từ

  지나친 서열 문화는 역기능을 낳는다.

  Jinachin seoyeol munhwaneun yeokgineungeul nanneunda.Văn hóa thứ bậc quá mức sinh ra tác dụng tiêu cực.

• 입신양명

  ipsinyangmyeong

  HVlập thân dương danhHán tự 立身揚名

  lập thân dương danh: thành đạt, làm rạng danhcụm từ

  옛 선비들은 과거에 급제해 입신양명하기를 꿈꿨다.

  Yet seonbideureun gwageoe geupjehae ipsinyangmyeonghagireul kkumkkwotda.Nho sĩ xưa mơ đỗ khoa cử để lập thân dương danh.

Trong giờ giải lao một hội thảo về văn hóa Á Đông ở Seoul, chị Mai (nghiên cứu sinh văn hóa học) trò chuyện với giáo sư Lee.

1. 마

   마이

   교수님, 오늘 발표에서 한국과 베트남의 유교 문화를 비교하신 부분이 인상 깊었습니다.

   Gyosunim, oneul balpyoeseo hangukgwa beteunamui yugyo munhwareul bigyohasin bubuni insang gipeotseumnida.Thưa giáo sư, phần so sánh văn hóa Nho giáo Hàn Quốc và Việt Nam trong bài trình bày hôm nay để lại cho em ấn tượng sâu sắc.
2. 이

   이 교수

   고마워요. 두 나라 모두 효를 사회의 근간으로 여긴다는 점이 비슷하지요.

   Gomawoyo. Du nara modu hyoreul sahoeui geunganeuro yeogindaneun jeomi biseutajiyo.Cảm ơn em. Hai nước đều coi chữ hiếu là nền tảng của xã hội, điểm đó giống nhau.
3. 마

   마이

   네, 베트남에서도 제사와 족보를 소중히 여깁니다. 다만 장유유서는 한국이 더 엄격한 것 같아요.

   Ne, beteunameseodo jesawa jokboreul sojunghi yeogimnida. Daman jangyuyuseoneun hangugi deo eomgyeokan geot gatayo.Vâng, ở Việt Nam cũng coi trọng giỗ chạp và gia phả. Có điều “lớn nhỏ có thứ bậc” thì hình như Hàn Quốc nghiêm hơn.
4. 이

   이 교수

   그렇지요. 그런 위계질서로 말미암아 직장에서 소통이 어려워지기도 해요.

   Geureochiyo. Geureon wigyejilseoro malmiama jikjangeseo sotongi eoryeowojigido haeyo.Đúng vậy. Do trật tự thứ bậc ấy mà ở nơi làm việc, giao tiếp có khi trở nên khó khăn.
5. 마

   마이

   젊은 세대 중에는 유교 문화를 고리타분하다고 보는 사람도 많더라고요.

   Jeolmeun sedae jungeneun yugyo munhwareul goritabunhadago boneun saramdo manteoragoyo.Em thấy trong thế hệ trẻ cũng nhiều người cho văn hóa Nho giáo là cổ hủ.
6. 이

   이 교수

   허례허식은 버려야겠지만 공경과 배려 같은 순기능까지 버리는 건 안타깝기 그지없지요.

   Heoryeheosigeun beoryeoyagetjiman gonggyeonggwa baeryeo gateun sungineungkkaji beorineun geon antakkapgi geujieopjiyo.Phô trương hình thức thì nên bỏ, nhưng bỏ luôn cả tác dụng tích cực như kính trọng và quan tâm người khác thì thật đáng tiếc vô cùng.
7. 마

   마이

   결국 전통을 어떻게 재해석하느냐가 중요하겠네요.

   Gyeolguk jeontongeul eotteoke jaehaeseokaneunyaga jungyohagenneyo.Rốt cuộc, điều quan trọng là diễn giải lại truyền thống thế nào.
8. 이

   이 교수

   맞아요. 전통도 시대의 산물일진대 시대에 맞게 변해야 하지 않겠어요?

   Majayo. Jeontongdo sidaeui sanmuriljindae sidaee matge byeonhaeya haji ankesseoyo?Đúng thế. Truyền thống đã là sản phẩm của thời đại thì chẳng phải nên thay đổi cho hợp thời đại sao?
9. 마

   마이

   좋은 말씀 감사합니다. 제 논문에 꼭 참고하겠습니다.

   Joeun malsseum gamsahamnida. Je nonmune kkok chamgohagetseumnida.Em cảm ơn những lời hay của thầy. Em nhất định sẽ tham khảo cho luận văn.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.