Bảo tồn văn hóa phi vật thể

• 非遗

  fēiyí

  HVphi diPhồn thể 非遺

  di sản văn hóa phi vật thể (viết tắt của 非物质文化遗产)danh từ

  越来越多的年轻人开始关注非遗。

  Yuè lái yuè duō de niánqīngrén kāishǐ guānzhù fēiyí.Ngày càng nhiều bạn trẻ bắt đầu quan tâm đến di sản phi vật thể.

• 一代

  yīdài

  HVnhất đại

  một thế hệ, một đờidanh từ

  这门手艺在他们家一代一代传了下来。

  Zhè mén shǒuyì zài tāmen jiā yī dài yī dài chuán le xiàlai.Nghề này được truyền qua từng thế hệ trong gia đình họ.

• 民歌

  míngē

  HVdân ca

  dân cadanh từ

  官贺民歌是越南北宁省的非遗。

  Guānhè míngē shì Yuènán Běiníng Shěng de fēiyí.Dân ca quan họ là di sản phi vật thể của tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.

• 歌唱

  gēchàng

  HVca xướng

  ca hát; ca ngợiđộng từ

  这些民歌歌唱的是劳动和爱情。

  Zhèxiē míngē gēchàng de shì láodòng hé àiqíng.Những bài dân ca này ca ngợi lao động và tình yêu.

• 戏曲

  xìqǔ

  HVhí khúcPhồn thể 戲曲

  kịch hát truyền thốngdanh từ

  京剧是中国最有名的戏曲之一。

  Jīngjù shì Zhōngguó zuì yǒumíng de xìqǔ zhī yī.Kinh kịch là một trong những loại hình kịch hát nổi tiếng nhất Trung Quốc.

• 舞蹈

  wǔdǎo

  HVvũ đạo

  múa, vũ đạodanh từ

  这种民间舞蹈只在节日时表演。

  Zhè zhǒng mínjiān wǔdǎo zhǐ zài jiérì shí biǎoyǎn.Điệu múa dân gian này chỉ biểu diễn vào dịp lễ hội.

• 演奏

  yǎnzòu

  HVdiễn tấu

  biểu diễn (nhạc cụ), diễn tấuđộng từ

  老艺人用独弦琴演奏了一首民歌。

  Lǎo yìrén yòng dúxiánqín yǎnzòu le yī shǒu míngē.Nghệ nhân già dùng đàn bầu diễn tấu một bài dân ca.

• 乐曲

  yuèqǔ

  HVnhạc khúcPhồn thể 樂曲

  bản nhạc, khúc nhạcdanh từ

  这首乐曲已经有几百年的历史了。

  Zhè shǒu yuèqǔ yǐjīng yǒu jǐ bǎi nián de lìshǐ le.Bản nhạc này đã có lịch sử mấy trăm năm.

• 绘画

  huìhuà

  HVhội họaPhồn thể 繪畫

  hội họa, vẽ tranhdanh từ

  东湖画是越南有名的民间绘画。

  Dōnghú huà shì Yuènán yǒumíng de mínjiān huìhuà.Tranh Đông Hồ là dòng tranh dân gian nổi tiếng của Việt Nam.

• 收藏

  shōucáng

  HVthu tàng

  sưu tầm, sưu tập; cất giữđộng từ

  博物馆收藏了两百多个古老的木偶。

  Bówùguǎn shōucáng le liǎngbǎi duō gè gǔlǎo de mù'ǒu.Bảo tàng lưu giữ hơn hai trăm con rối cổ.

• 精美

  jīngměi

  HVtinh mỹ

  tinh xảo, đẹp đẽtính từ

  这些刺绣作品做工非常精美。

  Zhèxiē cìxiù zuòpǐn zuògōng fēicháng jīngměi.Những tác phẩm thêu này được làm vô cùng tinh xảo.

• 精品

  jīngpǐn

  HVtinh phẩm

  sản phẩm tinh xảo, hàng cao cấpdanh từ

  这家店只卖手工做的精品。

  Zhè jiā diàn zhǐ mài shǒugōng zuò de jīngpǐn.Cửa hàng này chỉ bán đồ thủ công tinh xảo.

• 艺人

  yìrén

  HVnghệ nhânPhồn thể 藝人

  nghệ nhân; nghệ sĩ biểu diễndanh từ

  会这门手艺的老艺人已经不多了。

  Huì zhè mén shǒuyì de lǎo yìrén yǐjīng bù duō le.Nghệ nhân già biết nghề này không còn nhiều.

• 徒弟

  túdì

  HVđồ đệ

  học trò, người học nghềdanh từ

  他一辈子只收了三个徒弟。

  Tā yībèizi zhǐ shōu le sān gè túdì.Cả đời ông chỉ nhận ba người học trò.

• 师父

  shīfu

  HVsư phụPhồn thể 師父

  thầy (dạy nghề, võ, đạo)danh từ

  师父常说，做木偶先要学会做人。

  Shīfu cháng shuō, zuò mù'ǒu xiān yào xuéhuì zuòrén.Thầy thường nói, muốn làm rối trước hết phải học làm người.

• 织

  zhī

  HVchứcPhồn thể 織

  dệt, đanđộng từ

  村里的老人还会用传统方法织布。

  Cūn lǐ de lǎorén hái huì yòng chuántǒng fāngfǎ zhī bù.Người già trong làng vẫn biết dệt vải theo cách truyền thống.

• 仪式

  yíshì

  HVnghi thứcPhồn thể 儀式

  nghi lễ, nghi thứcdanh từ

  每年春天，村里都会举行祭祖仪式。

  Měinián chūntiān, cūn lǐ dōu huì jǔxíng jì zǔ yíshì.Mùa xuân hằng năm, làng đều tổ chức nghi lễ tế tổ.

• 村庄

  cūnzhuāng

  HVthôn trangPhồn thể 村莊

  làng, thôn xómdanh từ

  水上木偶戏起源于红河平原的村庄。

  Shuǐshàng mù'ǒuxì qǐyuán yú Hónghé píngyuán de cūnzhuāng.Múa rối nước bắt nguồn từ các làng quê đồng bằng sông Hồng.

• 本地

  běndì

  HVbản địa

  địa phương, bản địadanh từ

  导游是本地人，对每个节日都很熟悉。

  Dǎoyóu shì běndì rén, duì měi gè jiérì dōu hěn shúxī.Hướng dẫn viên là người địa phương, rất rành mọi lễ hội.

• 丧失

  sàngshī

  HVtáng thấtPhồn thể 喪失

  mất đi, đánh mấtđộng từ

  如果没人学，这门艺术就会丧失生命力。

  Rúguǒ méi rén xué, zhè mén yìshù jiù huì sàngshī shēngmìnglì.Nếu không ai học, môn nghệ thuật này sẽ mất đi sức sống.

• 遗憾

  yíhàn

  HVdi hámPhồn thể 遺憾

  đáng tiếc, tiếc nuốitính từ

  很遗憾，这种技法已经没有人会了。

  Hěn yíhàn, zhè zhǒng jìfǎ yǐjīng méiyǒu rén huì le.Rất tiếc, kỹ thuật này đã không còn ai biết.

• 长久

  chángjiǔ

  HVtrường cửuPhồn thể 長久

  lâu dàitính từ

  只靠补贴，非遗保护很难长久。

  Zhǐ kào bǔtiē, fēiyí bǎohù hěn nán chángjiǔ.Chỉ dựa vào trợ cấp thì bảo tồn di sản khó mà lâu dài.

• 上演

  shàngyǎn

  HVthượng diễn

  công diễn, trình diễnđộng từ

  这出老戏今晚在大剧院重新上演。

  Zhè chū lǎo xì jīnwǎn zài dà jùyuàn chóngxīn shàngyǎn.Vở diễn xưa này tối nay được công diễn lại ở nhà hát lớn.

• 口传心授

  kǒuchuán-xīnshòu

  HVkhẩu truyền tâm thụPhồn thể 口傳心授

  thầy truyền miệng, trò lĩnh hội bằng tâm (truyền nghề trực tiếp)cụm từ

  这门手艺靠师傅口传心授。

  Zhè mén shǒuyì kào shīfu kǒuchuán-xīnshòu.Nghề này dựa vào thầy truyền tận tay cho trò.

• 一脉相承

  yīmài-xiāngchéng

  HVnhất mạch tương thừaPhồn thể 一脈相承

  cùng một dòng kế thừacụm từ

  师徒二人的画风一脉相承。

  Shī tú èr rén de huàfēng yīmài-xiāngchéng.Phong cách vẽ của thầy và trò cùng một dòng kế thừa.

Giáo sư Chu, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian từ Bắc Kinh, xem múa rối nước ở Hà Nội cùng Linh, hướng dẫn viên kiêm phiên dịch.

1. 周

   周教授

   玲，这水上木偶戏太精彩了！听说已经有一千年的历史了？

   Líng, zhè shuǐshàng mù'ǒuxì tài jīngcǎi le! Tīngshuō yǐjīng yǒu yīqiān nián de lìshǐ le?Linh à, múa rối nước hay quá! Nghe nói đã có lịch sử một nghìn năm rồi phải không?
2. 玲

   玲

   是的，它起源于红河平原的村庄，可以说源远流长。舞台旁边演奏的乐曲也都是本地民歌。

   Shì de, tā qǐyuán yú Hónghé píngyuán de cūnzhuāng, kěyǐ shuō yuányuǎn-liúcháng. Wǔtái pángbiān yǎnzòu de yuèqǔ yě dōu shì běndì míngē.Vâng, nó bắt nguồn từ làng quê đồng bằng sông Hồng, có thể nói là rất lâu đời. Những khúc nhạc tấu bên sân khấu cũng đều là dân ca địa phương.
3. 周

   周教授

   这些木偶做得真精美，都是手工做的吗？

   Zhèxiē mù'ǒu zuò de zhēn jīngměi, dōu shì shǒugōng zuò de ma?Những con rối này làm tinh xảo thật, đều là làm thủ công à?
4. 玲

   玲

   对，用的是一种不怕水的木头。不过会这门手艺的老艺人越来越少，有的技法已经濒临失传。

   Duì, yòng de shì yī zhǒng bù pà shuǐ de mùtou. Bùguò huì zhè mén shǒuyì de lǎo yìrén yuè lái yuè shǎo, yǒu de jìfǎ yǐjīng bīnlín shīchuán.Vâng, dùng một loại gỗ không sợ nước. Nhưng nghệ nhân già biết nghề này ngày càng ít, có kỹ thuật đã sắp thất truyền.
5. 周

   周教授

   中国的很多非遗也面临同样的问题，年轻的一代不愿意学，传承出现了断层。

   Zhōngguó de hěn duō fēiyí yě miànlín tóngyàng de wèntí, niánqīng de yī dài bù yuànyì xué, chuánchéng chūxiàn le duàncéng.Nhiều di sản phi vật thể ở Trung Quốc cũng gặp vấn đề tương tự, thế hệ trẻ không muốn học, việc truyền nghề bị đứt gãy.
6. 玲

   玲

   师父们何尝不想收徒弟？可是学艺要好几年，收入又低，年轻人很难坚持。

   Shīfumen hécháng bù xiǎng shōu túdì? Kěshì xué yì yào hǎo jǐ nián, shōurù yòu dī, niánqīngrén hěn nán jiānchí.Các thầy đâu phải không muốn nhận học trò? Nhưng học nghề mất mấy năm, thu nhập lại thấp, người trẻ khó trụ được.
7. 周

   周教授

   所以必须对老艺人加以扶持，让他们安心带徒弟。

   Suǒyǐ bìxū duì lǎo yìrén jiāyǐ fúchí, ràng tāmen ānxīn dài túdì.Vì vậy phải hỗ trợ các nghệ nhân già, để họ yên tâm truyền nghề.
8. 玲

   玲

   现在剧院也开始商业化运营，每天给游客上演好几场。

   Xiànzài jùyuàn yě kāishǐ shāngyèhuà yùnyíng, měitiān gěi yóukè shàngyǎn hǎo jǐ chǎng.Giờ nhà hát cũng bắt đầu vận hành theo hướng thương mại, mỗi ngày diễn mấy suất cho du khách.
9. 周

   周教授

   商业化有好处，但要注意别为了迎合游客，丧失了艺术的精髓。那就太遗憾了。

   Shāngyèhuà yǒu hǎochù, dàn yào zhùyì bié wèile yínghé yóukè, sàngshī le yìshù de jīngsuǐ. Nà jiù tài yíhàn le.Thương mại hóa có cái lợi, nhưng phải chú ý đừng vì chiều khách mà đánh mất tinh túy của nghệ thuật. Như thế thì đáng tiếc lắm.
10. 玲

    玲

    您说得对。唯有保留原来的味道，这门艺术才能长久地活下去。

    Nín shuō de duì. Wéiyǒu bǎoliú yuánlái de wèidao, zhè mén yìshù cái néng chángjiǔ de huó xiaqu.Thầy nói đúng ạ. Chỉ có giữ được hồn cốt vốn có, môn nghệ thuật này mới sống lâu dài được.
11. 周

    周教授

    今天的表演跟古代的演法一脉相承吗？

    Jīntiān de biǎoyǎn gēn gǔdài de yǎnfǎ yīmài-xiāngchéng ma?Buổi diễn hôm nay có cùng một dòng với cách diễn thời xưa không?
12. 玲

    玲

    基本动作一脉相承，只是在灯光和音乐上加了一些新元素。

    Jīběn dòngzuò yīmài-xiāngchéng, zhǐshì zài dēngguāng hé yīnyuè shàng jiā le yīxiē xīn yuánsù.Động tác cơ bản vẫn giữ nguyên dòng truyền thống, chỉ thêm một số yếu tố mới về ánh sáng và âm nhạc.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.