Ngữ pháp Tiếng Trung

你好 – chào theo người và theo thời điểm

Ghép người được chào (hoặc thời điểm trong ngày) với 好 là thành lời chào. 你好 dùng với mọi người; 您好 lịch sự hơn với người lớn tuổi, cấp trên, khách hàng. Thêm 们 sau đại từ để chỉ số nhiều: 你们好 chào nhiều người.

• 您好！

  Nín hǎo!

  Cháu chào bác ạ!

• 老师好！

  Lǎoshī hǎo!

  Em chào thầy/cô ạ!

• 早上好！

  Zǎoshang hǎo!

  Chào buổi sáng!

• 你们好！

  Nǐmen hǎo!

  Chào các bạn!

吗 – câu hỏi “có… không?”

Muốn hỏi có/không, chỉ cần thêm 吗 vào cuối câu trần thuật, giữ nguyên trật tự từ. Trả lời khẳng định thì nhắc lại động từ hoặc tính từ; phủ định thì thêm 不. 吗 đọc nhẹ, không có dấu thanh.

• 你好吗？

  Nǐ hǎo ma?

  Bạn khỏe không?

• 你们好吗？

  Nǐmen hǎo ma?

  Các bạn khỏe không?

• 您是老师吗？

  Nín shì lǎoshī ma?

  Ông là giáo viên phải không ạ?

是 – câu “A là B”

是 nối hai danh từ (hoặc đại từ với danh từ), giống “là” trong tiếng Việt. Phủ định thêm 不 trước 是: 不是 = “không phải là”. Hỏi thì thêm 吗: A 是 B 吗？ Trả lời ngắn: 是 (vâng) / 不是 (không phải).

• 我是学生。

  Wǒ shì xuésheng.

  Tôi là học sinh.

• 他不是老师。

  Tā bù shì lǎoshī.

  Anh ấy không phải là giáo viên.

• 你是中国人吗？

  Nǐ shì Zhōngguórén ma?

  Bạn là người Trung Quốc phải không?

什么, 哪 – câu hỏi có từ để hỏi

Muốn hỏi phần nào thì đặt từ để hỏi vào đúng chỗ của phần đó, không đảo trật tự. 什么 = gì, cái gì (có thể đứng trước danh từ: 什么名字). 哪 = nào, phải đi với danh từ hoặc lượng từ phía sau: 哪国人, 哪个. Câu này không thêm 吗.

• 你叫什么名字？

  Nǐ jiào shénme míngzi?

  Bạn tên là gì?

• 你是哪国人？

  Nǐ shì nǎ guó rén?

  Bạn là người nước nào?

• 他说什么？

  Tā shuō shénme?

  Anh ấy nói gì vậy?

呢 – hỏi lại “còn… thì sao?”

Sau khi nói về mình, muốn hỏi ngược lại cùng nội dung thì chỉ cần “người đó + 呢”. Nếu đứng một mình không có ngữ cảnh, “ai đó + 呢” còn có nghĩa “… đâu rồi?”.

• 我是越南人，你呢？

  Wǒ shì Yuènánrén, nǐ ne?

  Tôi là người Việt Nam, còn bạn?

• 我叫兰，你呢？

  Wǒ jiào Lán, nǐ ne?

  Mình tên Lan, còn bạn?

• 老师呢？

  Lǎoshī ne?

  Thầy đâu rồi?

有 / 没有 – có, không có

有 nói ai đó sở hữu hoặc có ai, có cái gì. Phủ định luôn là 没有. Hỏi: 你有……吗？ hoặc 你有没有……？ Trả lời ngắn: 有 / 没有.

• 我有一个姐姐。

  Wǒ yǒu yī ge jiějie.

  Tôi có một chị gái.

• 他没有弟弟。

  Tā méiyǒu dìdi.

  Anh ấy không có em trai.

• 你有哥哥吗？——有。

  Nǐ yǒu gēge ma? —— Yǒu.

  Bạn có anh trai không? – Có.

的 – “của” (sở hữu)

Tiếng Trung đặt người sở hữu TRƯỚC, nối bằng 的: 我的老师 = thầy giáo của tôi. Với người thân trong nhà, tập thể gần gũi (nhà, trường, lớp), 的 thường được bỏ: 我妈妈, 我家, 我们老师.

• 他是我的朋友。

  Tā shì wǒ de péngyou.

  Anh ấy là bạn của tôi.

• 我妈妈是老师。

  Wǒ māma shì lǎoshī.

  Mẹ tôi là giáo viên.

• 她是老师的女儿。

  Tā shì lǎoshī de nǚ'ér.

  Cô ấy là con gái của thầy giáo.

谁 – hỏi “ai”

谁 thay vào vị trí của người cần hỏi, giữ nguyên trật tự câu. 谁的 = của ai. Trong khẩu ngữ, 谁 thường đọc shéi, cũng có người đọc shuí.

• 他是谁？

  Tā shì shéi?

  Anh ấy là ai?

• 谁是你的老师？

  Shéi shì nǐ de lǎoshī?

  Ai là thầy giáo của bạn?

• 她是谁的妹妹？

  Tā shì shéi de mèimei?

  Cô ấy là em gái của ai?

Số + lượng từ + danh từ; 二 và 两

Giữa số và danh từ bắt buộc có lượng từ: 一个人, 三口人. 个 là lượng từ chung dùng được với người và rất nhiều đồ vật. Số 2 đứng trước lượng từ đọc là 两 (两个人); khi đếm, đọc số điện thoại, số có hàng chục thì dùng 二 (二, 十二, 二十二).

• 我有两个哥哥。

  Wǒ yǒu liǎng ge gēge.

  Tôi có hai anh trai.

• 他家有三口人。

  Tā jiā yǒu sān kǒu rén.

  Nhà anh ấy có ba người.

• 我们有十二个学生。

  Wǒmen yǒu shí'èr ge xuésheng.

  Chúng tôi có mười hai học sinh.

几 và 多少 – hỏi số lượng

几 hỏi số nhỏ (người hỏi đoán dưới 10) và luôn phải có lượng từ đi sau: 几个, 几口. 多少 hỏi số lớn hoặc không đoán được, có thể bỏ lượng từ: 多少学生. Hỏi số điện thoại, số phòng dùng 多少.

• 你家有几口人？

  Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?

  Nhà bạn có mấy người?

• 你们有多少学生？

  Nǐmen yǒu duōshao xuésheng?

  Các bạn có bao nhiêu học sinh?

• 你的手机是多少？

  Nǐ de shǒujī shì duōshao?

  Số di động của bạn là bao nhiêu?

Hỏi và nói tuổi

Nói tuổi không cần 是: 我二十岁. Hỏi trẻ em dùng 你几岁？; hỏi người cùng trang lứa dùng 你多大？; hỏi người lớn tuổi lịch sự dùng 您多大年纪？ (biết để nghe hiểu). Khi phủ định thì phải có 不是: 我不是二十岁.

• 你几岁？——我五岁。

  Nǐ jǐ suì? —— Wǒ wǔ suì.

  Con mấy tuổi? – Con năm tuổi.

• 你多大？——我二十岁。

  Nǐ duō dà? —— Wǒ èrshí suì.

  Bạn bao nhiêu tuổi? – Mình hai mươi tuổi.

• 他不是十八岁，他十九岁。

  Tā bù shì shíbā suì, tā shíjiǔ suì.

  Anh ấy không phải mười tám, anh ấy mười chín tuổi.

Nói ngày tháng: từ lớn đến nhỏ

Tiếng Trung xếp thời gian từ đơn vị lớn đến nhỏ: năm → tháng → ngày → thứ. Năm đọc từng chữ số: 二〇二六年 (èr líng èr liù nián). Thứ dùng 星期 + số: 星期一 là thứ Hai … 星期六 là thứ Bảy, Chủ nhật là 星期天 (hoặc 星期日). Khi khẳng định có thể bỏ 是: 今天五号; khi phủ định phải có 不是.

• 今天十月十四号，星期三。

  Jīntiān shí yuè shísì hào, xīngqīsān.

  Hôm nay thứ Tư, ngày 14 tháng 10.

• 我的生日是二〇〇八年六月一号。

  Wǒ de shēngrì shì èr líng líng bā nián liù yuè yī hào.

  Sinh nhật tôi là ngày 1 tháng 6 năm 2008.

• 明天不是星期六。

  Míngtiān bù shì xīngqīliù.

  Ngày mai không phải thứ Bảy.

Nói giờ: 点, 分, 半

Giờ dùng 点, phút dùng 分, rưỡi là 半. Buổi đứng TRƯỚC giờ: 下午三点 (ba giờ chiều). Hỏi giờ: 现在几点？ 2 giờ nói 两点, không nói 二点; nhưng 12 giờ là 十二点. Phút dưới 10 thường thêm 零: 八点零五分.

• 现在几点？——下午两点。

  Xiànzài jǐ diǎn? —— Xiàwǔ liǎng diǎn.

  Bây giờ mấy giờ? – Hai giờ chiều.

• 现在九点二十分。

  Xiànzài jiǔ diǎn èrshí fēn.

  Bây giờ là chín giờ hai mươi.

• 晚上七点半见。

  Wǎnshang qī diǎn bàn jiàn.

  Bảy rưỡi tối gặp nhé.

Thời gian đứng trước động từ

Từ chỉ thời điểm (今天, 明天, 下午三点…) phải đứng trước động từ: ngay sau chủ ngữ, hoặc ở đầu câu. Nếu có cả ngày và giờ thì vẫn theo thứ tự lớn → nhỏ: 明天上午九点.

• 我明天去中国。

  Wǒ míngtiān qù Zhōngguó.

  Ngày mai tôi đi Trung Quốc.

• 今天晚上你去哪儿？

  Jīntiān wǎnshang nǐ qù nǎr?

  Tối nay bạn đi đâu?

• 老师星期五下午去学校。

  Lǎoshī xīngqīwǔ xiàwǔ qù xuéxiào.

  Chiều thứ Sáu thầy đến trường.

想 và 要 – muốn

想 + động từ: muốn, mong làm gì (nhẹ nhàng, có thể chỉ là ý thích). 要 + danh từ: muốn có, lấy (rất hay dùng khi gọi món, mua hàng); 要 + động từ: muốn, định làm (ý chí mạnh hơn 想). Phủ định “không muốn làm” thường dùng 不想; còn 不要 + động từ khi khuyên bảo, ra lệnh người khác lại nghĩa là “đừng”.

• 我想喝茶。

  Wǒ xiǎng hē chá.

  Tôi muốn uống trà.

• 我要一杯牛奶。

  Wǒ yào yī bēi niúnǎi.

  Cho tôi một cốc sữa.

• 我不想吃米饭，我想吃面条。

  Wǒ bù xiǎng chī mǐfàn, wǒ xiǎng chī miàntiáo.

  Tôi không muốn ăn cơm, tôi muốn ăn mì.

很 + tính từ – câu miêu tả

Tính từ tự làm vị ngữ, không cần 是. Câu khẳng định thường thêm 很 cho tròn câu; lúc này 很 không còn nhấn mạnh “rất”. Bỏ 很 thì câu mang ý so sánh (这个好吃，那个不好吃). Phủ định: 不 + tính từ. Hỏi: tính từ + 吗？

• 我很饿。

  Wǒ hěn è.

  Tôi đói.

• 面条好吃吗？——很好吃！

  Miàntiáo hǎochī ma? —— Hěn hǎochī!

  Mì ngon không? – Ngon lắm!

• 这个菜不好吃。

  Zhège cài bù hǎochī.

  Món này không ngon.

多少钱？– hỏi giá, nói giá

Hỏi giá: ……多少钱？ Nói giá: số + 块 (+ 钱). 块 là cách nói hằng ngày, 元 dùng trên bảng giá, hóa đơn. Câu nói giá không cần 是: 苹果五块钱一斤 (táo năm đồng một cân; 斤 là cân Trung Quốc, bằng nửa ki-lô-gam).

• 这个苹果多少钱？

  Zhège píngguǒ duōshao qián?

  Quả táo này bao nhiêu tiền?

• 这本书三十块。

  Zhè běn shū sānshí kuài.

  Quyển sách này ba mươi đồng.

• 那件衣服两百块钱。

  Nà jiàn yīfu liǎngbǎi kuài qián.

  Chiếc áo kia hai trăm đồng.

这 / 那 / 哪 + lượng từ

这 (này), 那 (kia) đứng TRƯỚC, sau đó là lượng từ, rồi mới tới danh từ: 这件衣服, 那本书. Đứng một mình làm chủ ngữ: 这是…… (đây là). Hỏi “cái nào”: 哪 + lượng từ: 哪个, 哪本. Khẩu ngữ hay đọc 这个 là zhèige, 那个 là nèige.

• 这本书是我的。

  Zhè běn shū shì wǒ de.

  Quyển sách này là của tôi.

• 那件衣服太贵了。

  Nà jiàn yīfu tài guì le.

  Chiếc áo kia đắt quá.

• 你要哪个？——我要这个。

  Nǐ yào nǎge? —— Wǒ yào zhège.

  Bạn lấy cái nào? – Tôi lấy cái này.

太……了 – quá …

太……了 diễn tả mức độ quá cao, thường kèm cảm xúc: than phiền (太贵了) hoặc khen, vui mừng (太好了). Phủ định nhẹ nhàng: 不太 + tính từ = không … lắm; lúc này không có 了.

• 太贵了！

  Tài guì le!

  Đắt quá!

• 这个饭店的菜太好吃了！

  Zhège fàndiàn de cài tài hǎochī le!

  Món ở nhà hàng này ngon quá!

• 这件衣服不太贵。

  Zhè jiàn yīfu bù tài guì.

  Chiếc áo này không đắt lắm.

在 – “ở” (động từ chỉ vị trí)

在 làm động từ chính: ai, cái gì ở đâu. Hỏi vị trí: ……在哪儿？ Phủ định: 不在 (không ở). Sau 在 phải là nơi chốn; nếu là người hoặc đồ vật thì thêm 这儿/那儿 hoặc phương vị từ: 在我这儿, 在门左边.

• 洗手间在哪儿？

  Xǐshǒujiān zài nǎr?

  Nhà vệ sinh ở đâu?

• 老师不在学校，在家。

  Lǎoshī bù zài xuéxiào, zài jiā.

  Thầy không ở trường, thầy ở nhà.

• 你的书在我这儿。

  Nǐ de shū zài wǒ zhèr.

  Sách của bạn đang ở chỗ tôi.

Phương vị từ: 前边, 后边, 左边, 右边, 旁边, 里

Phương vị từ đứng SAU danh từ làm mốc: 商店前边 (phía trước cửa hàng), 家里 (trong nhà). Hai mẫu câu: “A 在 B + phương vị” (A ở đâu) và “B + phương vị + 有 + A” (ở đâu có gì). 里 đọc nhẹ “li” khi đứng sau danh từ.

• 医院在学校后边。

  Yīyuàn zài xuéxiào hòubian.

  Bệnh viện ở phía sau trường học.

• 商店左边有一个饭店。

  Shāngdiàn zuǒbian yǒu yī ge fàndiàn.

  Bên trái cửa hàng có một nhà hàng.

• 学校旁边有一个医院。

  Xuéxiào pángbiān yǒu yī ge yīyuàn.

  Bên cạnh trường học có một bệnh viện.

会 và 能 – biết, có thể

会 + động từ: biết làm gì nhờ học, luyện (会说汉语, 会写汉字). 能 + động từ: có khả năng, điều kiện hoặc được phép làm (今天我能去, 我能问吗？). Phủ định: 不会, 不能. Hỏi xin phép lịch sự: 我能……吗？

• 我会写汉字。

  Wǒ huì xiě Hànzì.

  Tôi biết viết chữ Hán.

• 今天我不能上课。

  Jīntiān wǒ bù néng shàngkè.

  Hôm nay tôi không đi học được.

• 老师，我能问一个问题吗？

  Lǎoshī, wǒ néng wèn yī ge wèntí ma?

  Thưa thầy, em có thể hỏi một câu không ạ?

在 – giới từ “ở, tại” trước động từ

Khi nói làm việc gì ở đâu, cụm “在 + nơi chốn” đứng TRƯỚC động từ: 我在大学学习. Phủ định đặt 不 trước 在: 我不在家吃饭. Hỏi: 你在哪儿学习？

• 我在大学学习汉语。

  Wǒ zài dàxué xuéxí Hànyǔ.

  Tôi học tiếng Trung ở trường đại học.

• 我们在学校上课。

  Wǒmen zài xuéxiào shàngkè.

  Chúng tôi học ở trường.

• 今天我不在家吃饭。

  Jīntiān wǒ bù zài jiā chī fàn.

  Hôm nay tôi không ăn cơm ở nhà.

Câu liên động 去 / 来 + nơi chốn + làm gì

Hai động từ xếp liền nhau theo thứ tự xảy ra: đi đâu trước, rồi làm gì (mục đích). 我去电影院看电影 = tôi đến rạp xem phim. Có thể bỏ nơi chốn: 我去看电影. Thời gian vẫn đứng trước: 星期六我去商店买衣服.

• 我去电影院看电影。

  Wǒ qù diànyǐngyuàn kàn diànyǐng.

  Tôi đến rạp xem phim.

• 星期天他来我家玩儿。

  Xīngqītiān tā lái wǒ jiā wánr.

  Chủ nhật anh ấy đến nhà tôi chơi.

• 下午我们去学校打球。

  Xiàwǔ wǒmen qù xuéxiào dǎ qiú.

  Chiều nay chúng tôi đến trường chơi bóng.

也 và 都 – vị trí trong câu

也 (cũng) và 都 (đều) là phó từ, luôn đứng SAU chủ ngữ và TRƯỚC động từ, tính từ. 都 tổng kết những người/vật đứng trước nó, nên chủ ngữ phải là số nhiều. Có cả hai thì 也 đứng trước: 我们也都喜欢. Phủ định: 都不 = đều không; 不都 = không phải tất cả.

• 我也喜欢看电影。

  Wǒ yě xǐhuan kàn diànyǐng.

  Tôi cũng thích xem phim.

• 我们都是越南人。

  Wǒmen dōu shì Yuènánrén.

  Chúng tôi đều là người Việt Nam.

• 他们也都不喜欢唱歌。

  Tāmen yě dōu bù xǐhuan chàng gē.

  Họ cũng đều không thích hát.

喜欢 + động từ / danh từ

喜欢 đi được với danh từ (喜欢茶) hoặc cả cụm động từ (喜欢喝茶). Mức độ: 很喜欢 (rất thích), 不太喜欢 (không thích lắm), 不喜欢 (không thích). 爱 + động từ = rất mê làm gì. Hỏi sở thích: 你喜欢做什么？

• 你喜欢做什么？——我喜欢唱歌。

  Nǐ xǐhuan zuò shénme? —— Wǒ xǐhuan chàng gē.

  Bạn thích làm gì? – Mình thích hát.

• 我很喜欢中国电影。

  Wǒ hěn xǐhuan Zhōngguó diànyǐng.

  Tôi rất thích phim Trung Quốc.

• 他不太喜欢打球。

  Tā bù tài xǐhuan dǎ qiú.

  Anh ấy không thích chơi bóng lắm.

怎么样 – hỏi “thế nào?”

怎么样 đặt cuối câu để hỏi tình hình, đánh giá: 天气怎么样？ (thời tiết thế nào?), 你身体怎么样？ (sức khỏe bạn thế nào?). Sau một lời đề nghị, ……怎么样？ nghĩa là “… được không, thấy sao?”. Trả lời bằng (很 / 非常 / 不) + tính từ.

• 今天天气怎么样？——很冷。

  Jīntiān tiānqì zěnmeyàng? —— Hěn lěng.

  Hôm nay thời tiết thế nào? – Lạnh lắm.

• 你爷爷身体怎么样？

  Nǐ yéye shēntǐ zěnmeyàng?

  Sức khỏe ông bạn thế nào?

• 我们明天去，怎么样？

  Wǒmen míngtiān qù, zěnmeyàng?

  Mai chúng ta đi, được không?

了 cuối câu – “rồi” (tình huống đã thay đổi)

了 đặt cuối câu báo một tình huống mới vừa xuất hiện, khác trước: trời đã chuyển lạnh, đã bắt đầu mưa, ai đó đã bị ốm. Rất giống chữ “rồi” cuối câu trong tiếng Việt. Câu có 了 này thường không cần 很: 天冷了.

• 下雨了！

  Xià yǔ le!

  Mưa rồi!

• 天冷了，你多穿衣服。

  Tiān lěng le, nǐ duō chuān yīfu.

  Trời lạnh rồi, bạn mặc thêm áo vào.

• 我弟弟生病了，今天不能上课。

  Wǒ dìdi shēngbìng le, jīntiān bù néng shàngkè.

  Em trai tôi bị ốm rồi, hôm nay không đi học được.

怎么 + động từ; 坐 + phương tiện + 去

怎么 + động từ hỏi cách thức: 怎么去？ (đi bằng cách nào?), 怎么写？ (viết thế nào?). Trả lời bằng câu liên động: 坐飞机去, 坐火车来, 开车去; 打车去 là bắt taxi đi, 走路去 là đi bộ. Phương tiện đứng TRƯỚC 去/来. Lượng từ của vé là 张 (zhāng): 两张票.

• 你怎么去机场？——我打车去。

  Nǐ zěnme qù jīchǎng? —— Wǒ dǎchē qù.

  Bạn đi sân bay bằng gì? – Mình bắt taxi đi.

• 我们坐火车去北京。

  Wǒmen zuò huǒchē qù Běijīng.

  Chúng tôi đi tàu hỏa đến Bắc Kinh.

• “票”字怎么写？

  “Piào” zì zěnme xiě?

  Chữ “phiếu” (vé) viết thế nào?

了 sau động từ – đã làm (xong)

了 đứng ngay sau động từ cho biết hành động đã xảy ra, đã hoàn thành. Khi có tân ngữ, tân ngữ thường kèm số lượng: 我买了两张票. Hỏi: ……了吗？ hoặc ……了没有？ Phủ định: 没 + động từ và BỎ 了: 我没买票.

• 我买了三张火车票。

  Wǒ mǎi le sān zhāng huǒchēpiào.

  Tôi đã mua ba vé tàu hỏa.

• 你吃饭了吗？——吃了。

  Nǐ chī fàn le ma? —— Chī le.

  Bạn ăn cơm chưa? – Ăn rồi.

• 昨天我没去学校。

  Zuótiān wǒ méi qù xuéxiào.

  Hôm qua tôi không đi học.

Phân biệt 不 và 没 – ôn tập phủ định

不 phủ định ý muốn, thói quen, sự thật, tương lai và tính từ: 我不去 (tôi không đi – không muốn đi), 不贵. 没 phủ định việc đã xảy ra hoặc chưa xảy ra: 我没去 (tôi đã không đi / chưa đi). Với 有 luôn dùng 没有. Với 是, 会, 能, 想, 喜欢, 知道 dùng 不.

• 明天我不坐地铁。

  Míngtiān wǒ bù zuò dìtiě.

  Mai tôi không đi tàu điện ngầm.

• 昨天我没坐地铁，我打车了。

  Zuótiān wǒ méi zuò dìtiě, wǒ dǎchē le.

  Hôm qua tôi không đi tàu điện ngầm, tôi đi taxi.

• 他没有票，不能去。

  Tā méiyǒu piào, bù néng qù.

  Anh ấy không có vé, không đi được.

正在 / 在 … 呢 – đang làm gì

Đặt 在 hoặc 正在 trước động từ để nói hành động đang diễn ra; thêm 呢 ở cuối câu cho tự nhiên, thân mật. Cũng có thể chỉ dùng 呢: 他睡觉呢 (anh ấy đang ngủ). Phủ định dùng 没(在) + động từ.

• 我在刷牙呢。

  Wǒ zài shuā yá ne.

  Mình đang đánh răng.

• 妈妈正在做饭。

  Māma zhèngzài zuò fàn.

  Mẹ đang nấu cơm.

• 他没在看电视，他在学习呢。

  Tā méi zài kàn diànshì, tā zài xuéxí ne.

  Cậu ấy không xem tivi, cậu ấy đang học.

就 và 才 – sớm hay muộn

就 cho thấy việc xảy ra sớm, nhanh, dễ hơn người nói nghĩ (“đã… rồi”). 才 cho thấy việc xảy ra muộn, chậm, khó hơn dự tính (“mới”). Câu có 就 thường kết thúc bằng 了; câu có 才 thì không dùng 了.

• 我六点就起床了。

  Wǒ liù diǎn jiù qǐchuáng le.

  Mới 6 giờ mình đã dậy rồi.

• 他九点才起床。

  Tā jiǔ diǎn cái qǐchuáng.

  9 giờ anh ấy mới dậy.

• 电影七点开始，她六点半就到了。

  Diànyǐng qī diǎn kāishǐ, tā liù diǎn bàn jiù dào le.

  Phim 7 giờ mới chiếu, 6 rưỡi cô ấy đã đến rồi.

• 我等了半个小时，他才来。

  Wǒ děng le bàn ge xiǎoshí, tā cái lái.

  Mình đợi nửa tiếng anh ấy mới đến.

先…然后… – trước… sau đó…

Dùng để kể các việc theo thứ tự. 先 đứng sau chủ ngữ, trước động từ thứ nhất; 然后 mở đầu vế sau, có thể thêm 再 trước động từ thứ hai.

• 我先刷牙，然后洗脸。

  Wǒ xiān shuā yá, ránhòu xǐ liǎn.

  Mình đánh răng trước, sau đó rửa mặt.

• 你先吃早饭，然后再出门。

  Nǐ xiān chī zǎofàn, ránhòu zài chūmén.

  Con ăn sáng trước rồi hãy ra khỏi nhà.

• 下班以后，他先去超市，然后回家。

  Xiàbān yǐhòu, tā xiān qù chāoshì, ránhòu huí jiā.

  Tan làm, anh ấy ghé siêu thị trước rồi mới về nhà.

有点儿 và 一点儿 – “hơi” và “một chút”

有点儿 đứng TRƯỚC tính từ, nghĩa “hơi…”, thường mang ý không vừa lòng (有点儿累, 有点儿贵). 一点儿 đứng SAU tính từ để so sánh hoặc yêu cầu (“hơn một chút”: 好一点儿, 便宜一点儿), hoặc sau động từ trước danh từ (“một ít”: 喝一点儿水).

• 我今天有点儿不舒服。

  Wǒ jīntiān yǒudiǎnr bù shūfu.

  Hôm nay mình hơi mệt trong người.

• 今天好一点儿了吗？

  Jīntiān hǎo yīdiǎnr le ma?

  Hôm nay đỡ hơn chút nào chưa?

• 你多喝一点儿水。

  Nǐ duō hē yīdiǎnr shuǐ.

  Bạn uống thêm chút nước đi.

因为…所以… – vì… nên…

Nối nguyên nhân và kết quả. Có thể dùng đủ cả hai, hoặc chỉ dùng một vế (chỉ 因为 hoặc chỉ 所以). Câu hỏi “vì sao” dùng 为什么, trả lời bằng 因为….

• 因为我感冒了，所以今天没去上课。

  Yīnwèi wǒ gǎnmào le, suǒyǐ jīntiān méi qù shàngkè.

  Vì bị cảm nên hôm nay mình không đi học.

• 因为他发烧，所以医生让他多休息。

  Yīnwèi tā fāshāo, suǒyǐ yīshēng ràng tā duō xiūxi.

  Vì anh ấy sốt nên bác sĩ bảo nghỉ ngơi nhiều.

• 我没吃早饭，所以现在有点儿饿。

  Wǒ méi chī zǎofàn, suǒyǐ xiànzài yǒudiǎnr è.

  Mình chưa ăn sáng nên giờ hơi đói.

Lặp động từ – làm thử, làm một chút

Lặp lại động từ làm cho hành động nhẹ nhàng, ngắn, mang ý “thử”, “một chút”, nghe lịch sự và thân mật hơn. Động từ một âm tiết có thể chen 一 ở giữa (看一看, 试一试); âm lặp lại đọc nhẹ. Động từ hai âm tiết lặp nguyên cụm: 休息休息, 介绍介绍.

• 这件衬衫我可以试试吗？

  Zhè jiàn chènshān wǒ kěyǐ shìshi ma?

  Mình mặc thử chiếc sơ mi này được không?

• 你看一看，这条裤子怎么样？

  Nǐ kàn yi kàn, zhè tiáo kùzi zěnmeyàng?

  Bạn xem thử cái quần này thế nào?

• 我们休息休息吧。

  Wǒmen xiūxi xiūxi ba.

  Mình nghỉ một chút đi.

比 – so sánh hơn

比 đứng giữa hai vật được so sánh, tính từ đứng cuối. Muốn nói hơn bao nhiêu thì thêm sau tính từ: 一点儿 (hơn một chút), 多了 hoặc 得多 (hơn nhiều), hoặc con số cụ thể (大三岁). Phủ định đơn giản nhất: A 不比 B + tính từ.

• 这件比那件便宜。

  Zhè jiàn bǐ nà jiàn piányi.

  Chiếc này rẻ hơn chiếc kia.

• 这条裙子比那条短一点儿。

  Zhè tiáo qúnzi bǐ nà tiáo duǎn yīdiǎnr.

  Váy này ngắn hơn váy kia một chút.

• 这双鞋比那双贵多了。

  Zhè shuāng xié bǐ nà shuāng guì duō le.

  Đôi giày này đắt hơn đôi kia nhiều.

• 哥哥比我大三岁。

  Gēge bǐ wǒ dà sān suì.

  Anh trai hơn mình ba tuổi.

离 – cách (bao xa)

离 dùng để nói khoảng cách giữa hai nơi (hoặc hai mốc thời gian). Sau B là 近, 远 hoặc một con số khoảng cách. Hỏi “có xa không” dùng 远不远 hoặc 远吗.

• 我家离公司很近。

  Wǒ jiā lí gōngsī hěn jìn.

  Nhà mình cách công ty rất gần.

• 这儿离地铁站远不远？

  Zhèr lí dìtiězhàn yuǎn bu yuǎn?

  Ở đây cách ga tàu điện ngầm có xa không?

• 学校离我家有两公里。

  Xuéxiào lí wǒ jiā yǒu liǎng gōnglǐ.

  Trường cách nhà mình hai cây số.

• 离考试还有三天。

  Lí kǎoshì hái yǒu sān tiān.

  Còn ba ngày nữa là thi.

着 – trạng thái đang duy trì

着 đặt sau động từ để tả một trạng thái đang được giữ nguyên: cửa đang mở, đèn đang bật, trên tường treo ảnh, ai đó đang mặc gì. Mẫu “Nơi chốn + V着 + vật” rất hay dùng để mô tả căn phòng. Phủ định: 没(有) + V + 着.

• 桌子上放着两本书。

  Zhuōzi shang fàngzhe liǎng běn shū.

  Trên bàn có (đặt) hai quyển sách.

• 门开着，空调也开着。

  Mén kāizhe, kōngtiáo yě kāizhe.

  Cửa đang mở, điều hòa cũng đang bật.

• 墙上挂着很多照片。

  Qiáng shang guàzhe hěn duō zhàopiàn.

  Trên tường treo rất nhiều ảnh.

• 他穿着一件蓝衬衫。

  Tā chuānzhe yī jiàn lán chènshān.

  Anh ấy đang mặc một chiếc sơ mi xanh.

没有…那么 – “không… bằng”

Đây là cách phủ định của câu so sánh 比: A không đạt mức của B. 那么 (hoặc 这么) nhấn mạnh mức độ, có thể bỏ. Câu này không dùng thêm 很, 非常.

• 超市的菜没有市场的那么新鲜。

  Chāoshì de cài méiyǒu shìchǎng de nàme xīnxiān.

  Rau ở siêu thị không tươi bằng rau ngoài chợ.

• 今天没有昨天那么热。

  Jīntiān méiyǒu zuótiān nàme rè.

  Hôm nay không nóng bằng hôm qua.

• 我的汉语没有她的好。

  Wǒ de Hànyǔ méiyǒu tā de hǎo.

  Tiếng Trung của mình không giỏi bằng bạn ấy.

还是 và 或者 – “hay”, “hoặc”

Cả hai đều nối hai khả năng. 还是 dùng trong câu hỏi lựa chọn, bắt người nghe chọn một (câu đã là câu hỏi nên không thêm 吗). 或者 dùng trong câu trần thuật: cái này hoặc cái kia đều được.

• 你要黄的还是绿的？

  Nǐ yào huáng de háishi lǜ de?

  Bạn lấy quả vàng hay quả xanh?

• 我们明天去还是后天去？

  Wǒmen míngtiān qù háishi hòutiān qù?

  Chúng mình đi ngày mai hay ngày kia?

• 刷卡或者用手机付钱都可以。

  Shuākǎ huòzhě yòng shǒujī fù qián dōu kěyǐ.

  Quẹt thẻ hoặc trả bằng điện thoại đều được.

从…到… – từ… đến…

从…到… nêu điểm bắt đầu và điểm kết thúc, dùng được cho cả nơi chốn lẫn thời gian. Cả cụm đứng trước động từ. Hỏi mất bao lâu: 从 A 到 B 要多长时间？

• 从我家到公司要坐四十分钟地铁。

  Cóng wǒ jiā dào gōngsī yào zuò sìshí fēnzhōng dìtiě.

  Từ nhà mình đến công ty đi tàu điện mất 40 phút.

• 我从八点到十二点上课。

  Wǒ cóng bā diǎn dào shí'èr diǎn shàngkè.

  Mình học từ 8 giờ đến 12 giờ.

• 请问，从这儿到机场怎么走？

  Qǐngwèn, cóng zhèr dào jīchǎng zěnme zǒu?

  Xin hỏi, từ đây đến sân bay đi thế nào?

要…了 / 快要…了 / 就要…了 – sắp… rồi

Diễn tả việc sắp xảy ra; cuối câu luôn có 了. 快要…了 và 快…了 nhấn mạnh “rất gần rồi”. Khi trong câu có mốc thời gian cụ thể (明天, 下个月, 十点) thì dùng 就要…了, không dùng 快要…了.

• 地铁快到站了。

  Dìtiě kuài dào zhàn le.

  Tàu sắp vào ga rồi.

• 要下雨了，带伞吧。

  Yào xià yǔ le, dài sǎn ba.

  Sắp mưa rồi, mang ô đi.

• 飞机快要起飞了。

  Fēijī kuàiyào qǐfēi le.

  Máy bay sắp cất cánh rồi.

• 我们明天就要考试了。

  Wǒmen míngtiān jiù yào kǎoshì le.

  Ngày mai chúng mình thi rồi.

Bổ ngữ kết quả: 完, 好, 到, 懂, 错, 见

Bổ ngữ kết quả đứng ngay sau động từ, cho biết hành động dẫn tới kết quả gì: 做完 (làm xong), 准备好 (chuẩn bị xong, ổn thỏa), 找到 (tìm thấy), 听懂 (nghe hiểu), 写错 (viết sai), 看见 (nhìn thấy). Động từ và bổ ngữ dính liền, 了 và tân ngữ đứng sau cả cụm. Phủ định luôn dùng 没, không dùng 不.

• 我做完作业了。

  Wǒ zuòwán zuòyè le.

  Mình làm xong bài tập rồi.

• 老师说的话，你听懂了吗？

  Lǎoshī shuō de huà, nǐ tīngdǒng le ma?

  Lời cô nói, bạn nghe hiểu chưa?

• 我找到那本词典了。

  Wǒ zhǎodào nà běn cídiǎn le.

  Mình tìm thấy quyển từ điển đó rồi.

• 我还没准备好。

  Wǒ hái méi zhǔnbèi hǎo.

  Mình vẫn chưa chuẩn bị xong.

Phân biệt 会, 能, 可以 (mở rộng từ HSK 1)

HSK 1 đã học 会 và 能; bài này thêm 可以 và phân biệt kỹ cả ba. 会 nói về kỹ năng phải học mới biết (会说汉语, 会游泳), còn có nghĩa “sẽ” (dự đoán). 能 nói về năng lực, điều kiện khách quan cho phép làm được (今天我能去 – hôm nay mình đi được; 能看懂 – đọc hiểu được). 可以 nói về sự cho phép (这儿可以拍照吗？). Khi xin phép, 能 và 可以 đều dùng được; nhưng từ chối sự cho phép thường nói 不可以 hoặc 不能.

• 我会写三百个汉字。

  Wǒ huì xiě sānbǎi ge Hànzì.

  Mình biết viết 300 chữ Hán.

• 我感冒了，明天不能去上课。

  Wǒ gǎnmào le, míngtiān bù néng qù shàngkè.

  Mình bị cảm, mai không đi học được.

• 考试的时候不可以查词典。

  Kǎoshì de shíhou bù kěyǐ chá cídiǎn.

  Khi thi không được tra từ điển.

• 她一分钟能写二十个字。

  Tā yī fēnzhōng néng xiě èrshí ge zì.

  Một phút cô ấy viết được 20 chữ.

Bổ ngữ trình độ 得 – làm việc gì “thế nào”

Dùng 得 sau động từ để nhận xét hành động được làm ra sao (nhanh, chậm, giỏi, tốt...). Nếu động từ có tân ngữ thì phải lặp lại động từ (说汉语说得很好) hoặc đưa tân ngữ lên trước (汉语说得很好). Phủ định đặt 不 trước tính từ: 说得不好. Hỏi: 说得怎么样？ hoặc 说得好不好？

• 她工作得很认真。

  Tā gōngzuò de hěn rènzhēn.

  Cô ấy làm việc rất nghiêm túc.

• 他说汉语说得很流利。

  Tā shuō Hànyǔ shuō de hěn liúlì.

  Anh ấy nói tiếng Trung rất lưu loát.

• 我字写得不好看。

  Wǒ zì xiě de bù hǎokàn.

  Chữ mình viết không đẹp.

• 你昨天睡得怎么样？

  Nǐ zuótiān shuì de zěnmeyàng?

  Hôm qua bạn ngủ có ngon không?

虽然…但是… – tuy… nhưng…

Nêu một sự thật (A) và một ý trái ngược (B). 虽然 đứng trước hoặc sau chủ ngữ của vế đầu; 但是 (hoặc 可是) mở đầu vế sau. Có thể bỏ 虽然, nhưng không nên bỏ 但是.

• 虽然工资不高，但是我很喜欢这个工作。

  Suīrán gōngzī bù gāo, dànshì wǒ hěn xǐhuan zhège gōngzuò.

  Tuy lương không cao nhưng mình rất thích công việc này.

• 他虽然很年轻，但是经验很多。

  Tā suīrán hěn niánqīng, dànshì jīngyàn hěn duō.

  Anh ấy tuy còn trẻ nhưng nhiều kinh nghiệm.

• 虽然要加班，但是同事们都很高兴。

  Suīrán yào jiābān, dànshì tóngshìmen dōu hěn gāoxìng.

  Tuy phải tăng ca nhưng các đồng nghiệp đều vui vẻ.

过 – đã từng (kinh nghiệm)

过 đặt ngay sau động từ để nói một việc đã từng xảy ra trong quá khứ, nay thành kinh nghiệm (không nhất thiết biết lúc nào). 过 đọc nhẹ “guo”. Phủ định là 没(有)…过, ý “chưa từng, chưa bao giờ”; khi phủ định vẫn giữ 过. Có thể thêm số lần: 去过两次.

• 我去过三次上海。

  Wǒ qùguo sān cì Shànghǎi.

  Mình đã đi Thượng Hải ba lần.

• 你吃过北京烤鸭吗？

  Nǐ chīguo Běijīng kǎoyā ma?

  Bạn đã ăn vịt quay Bắc Kinh bao giờ chưa?

• 我从来没坐过船。

  Wǒ cónglái méi zuòguo chuán.

  Mình chưa từng đi thuyền bao giờ.

Động lượng từ 次, 遍 – làm mấy lần

Muốn nói làm bao nhiêu lần, đặt “số + 次/遍” sau động từ (và sau 了, 过). Tân ngữ là danh từ thường thì đứng sau cụm số lần (看过两次电影); tân ngữ là đại từ thì đứng trước (见过他一次); tên địa danh đứng trước hay sau đều được.

• 这个电影我看过两遍。

  Zhège diànyǐng wǒ kànguo liǎng biàn.

  Bộ phim này mình xem trọn hai lần rồi.

• 我见过他一次。

  Wǒ jiànguo tā yī cì.

  Mình gặp anh ấy một lần rồi.

• 他去过中国三次。

  Tā qùguo Zhōngguó sān cì.

  Anh ấy đã đi Trung Quốc ba lần.

一边…一边… – vừa… vừa…

Diễn tả hai hành động diễn ra cùng lúc do cùng một người làm. Sau 一边 phải là động từ (hoặc cụm động từ), không dùng tính từ. Khi nói nhanh có thể rút gọn thành 边…边….

• 我喜欢一边跑步，一边听音乐。

  Wǒ xǐhuan yībiān pǎobù, yībiān tīng yīnyuè.

  Mình thích vừa chạy bộ vừa nghe nhạc.

• 我们一边看比赛，一边喝啤酒。

  Wǒmen yībiān kàn bǐsài, yībiān hē píjiǔ.

  Chúng mình vừa xem trận đấu vừa uống bia.

• 别一边吃饭一边看手机。

  Bié yībiān chī fàn yībiān kàn shǒujī.

  Đừng vừa ăn cơm vừa xem điện thoại.

再 và 又 – “lại”, “nữa”

Cả hai đều chỉ hành động lặp lại. 又 dùng cho việc ĐÃ lặp lại (thường có 了 ở cuối), hoặc việc chắc chắn lặp theo quy luật (明天又是星期一了). 再 dùng cho việc SẼ lặp lại, chưa xảy ra: mời, hẹn, yêu cầu làm lại (再来一次, 明天再说). 再 còn có nghĩa “rồi hãy” (吃了饭再去).

• 他昨天去游泳了，今天又去了。

  Tā zuótiān qù yóuyǒng le, jīntiān yòu qù le.

  Hôm qua anh ấy đi bơi, hôm nay lại đi nữa.

• 这次输了，下次再来！

  Zhè cì shū le, xià cì zài lái!

  Lần này thua rồi, lần sau làm lại!

• 你先休息一下，再跑吧。

  Nǐ xiān xiūxi yīxià, zài pǎo ba.

  Bạn nghỉ một chút rồi hãy chạy tiếp.

是…的 – nhấn mạnh thời gian, nơi chốn, cách thức

Khi cả hai bên đã biết việc đó ĐÃ xảy ra, dùng 是…的 để hỏi hoặc nhấn mạnh chi tiết: lúc nào, ở đâu, với ai, bằng cách nào. Phần được nhấn mạnh đứng ngay sau 是; 的 đứng cuối câu (hoặc trước tân ngữ). 是 có thể lược ở câu khẳng định, nhưng phủ định phải có 不是…的.

• 你是什么时候来的？

  Nǐ shì shénme shíhou lái de?

  Bạn đến lúc nào thế?

• 这个蛋糕是我妈妈做的。

  Zhège dàngāo shì wǒ māma zuò de.

  Bánh kem này là mẹ mình làm đấy.

• 我们是坐飞机去的，不是坐火车去的。

  Wǒmen shì zuò fēijī qù de, bù shì zuò huǒchē qù de.

  Chúng mình đi bằng máy bay, không phải tàu hỏa.

• 他是在中国学的汉语。

  Tā shì zài Zhōngguó xué de Hànyǔ.

  Anh ấy học tiếng Trung ở Trung Quốc.

让 – bảo, khiến (câu kiêm ngữ)

让 có hai cách dùng chính: (1) A bảo, cho phép B làm gì (妈妈让我回家); (2) A khiến B cảm thấy thế nào (这件事让我很高兴). B vừa là tân ngữ của 让 vừa là chủ ngữ của động từ / tính từ phía sau. Phủ định đặt 不 / 没 trước 让.

• 老师让我们回家复习。

  Lǎoshī ràng wǒmen huí jiā fùxí.

  Thầy bảo chúng mình về nhà ôn bài.

• 这个礼物让她非常高兴。

  Zhège lǐwù ràng tā fēicháng gāoxìng.

  Món quà này khiến cô ấy vô cùng vui.

• 爸爸不让我晚上一个人出门。

  Bàba bù ràng wǒ wǎnshang yī ge rén chūmén.

  Bố không cho mình ra ngoài một mình buổi tối.

Bổ ngữ thời lượng – làm việc gì trong bao lâu

Thời lượng (一个小时, 三天, 两年...) đứng SAU động từ để nói hành động kéo dài bao lâu. Nếu có tân ngữ, đặt thời lượng giữa động từ và tân ngữ (学了两年汉语), hoặc lặp động từ (学汉语学了两年); riêng tân ngữ là đại từ thì đứng trước thời lượng (等了他半个小时). Thêm 了 ở cuối câu nghĩa là việc vẫn đang tiếp tục đến giờ.

• 我等了他半个小时。

  Wǒ děng le tā bàn ge xiǎoshí.

  Mình đợi anh ấy nửa tiếng.

• 她学了两年汉语。

  Tā xué le liǎng nián Hànyǔ.

  Cô ấy học tiếng Trung hai năm.

• 我在中国住了三年了。

  Wǒ zài Zhōngguó zhù le sān nián le.

  Mình sống ở Trung Quốc được ba năm rồi (vẫn đang sống).

• 昨天我看电视看了两个小时。

  Zuótiān wǒ kàn diànshì kàn le liǎng ge xiǎoshí.

  Hôm qua mình xem tivi hai tiếng.

不但…而且… – không những… mà còn…

Dùng để tăng tiến: B đi xa hơn A. Nếu hai vế cùng một chủ ngữ, chủ ngữ đứng trước 不但. Vế sau hay có thêm 也 hoặc 还.

• 他不但帮我找到了钱包，而且送我回了家。

  Tā bùdàn bāng wǒ zhǎodào le qiánbāo, érqiě sòng wǒ huí le jiā.

  Anh ấy không những giúp mình tìm lại ví mà còn đưa mình về nhà.

• 这个地方不但风景美，而且东西也便宜。

  Zhège dìfang bùdàn fēngjǐng měi, érqiě dōngxi yě piányi.

  Nơi này không những cảnh đẹp mà đồ cũng rẻ.

• 她不但是我的老师，而且是我的好朋友。

  Tā bùdàn shì wǒ de lǎoshī, érqiě shì wǒ de hǎo péngyou.

  Cô ấy không chỉ là cô giáo mà còn là bạn thân của mình.

越来越 – càng ngày càng

Diễn tả mức độ tăng dần theo thời gian. Sau 越来越 là tính từ hoặc động từ chỉ tâm lý (喜欢, 想...). Không thêm 很, 非常 sau 越来越; cuối câu hay có 了.

• 我的汉语越来越好了。

  Wǒ de Hànyǔ yuèláiyuè hǎo le.

  Tiếng Trung của mình ngày càng tốt lên.

• 天气越来越热。

  Tiānqì yuèláiyuè rè.

  Thời tiết ngày càng nóng.

• 我越来越喜欢这个城市了。

  Wǒ yuèláiyuè xǐhuan zhège chéngshì le.

  Mình càng ngày càng thích thành phố này.

对…来说 – đối với ai mà nói

Dùng để nêu đánh giá, quan điểm đứng từ góc nhìn của một người hay một nhóm người, giống “đối với… mà nói”, “với… thì”. Cụm này thường đứng đầu câu, sau có dấu phẩy. Phải có đủ hai phần 对 và 来说.

• 对学生来说，经验比工资更重要。

  Duì xuésheng lái shuō, jīngyàn bǐ gōngzī gèng zhòngyào.

  Với sinh viên, kinh nghiệm quan trọng hơn tiền lương.

• 对他来说，说汉语一点儿也不难。

  Duì tā lái shuō, shuō Hànyǔ yīdiǎnr yě bù nán.

  Với anh ấy, nói tiếng Trung chẳng khó chút nào.

• 对这家公司来说，准时最重要。

  Duì zhè jiā gōngsī lái shuō, zhǔnshí zuì zhòngyào.

  Với công ty này, đúng giờ là quan trọng nhất.

只要…就… – chỉ cần… là…

Nêu điều kiện đủ: chỉ cần có điều kiện này là sẽ có kết quả kia, giọng nhẹ nhàng, dễ dãi. 只要 có thể đứng trước hoặc sau chủ ngữ vế đầu; 就 luôn đứng sau chủ ngữ vế sau, trước động từ.

• 只要你有时间，就可以来面试。

  Zhǐyào nǐ yǒu shíjiān, jiù kěyǐ lái miànshì.

  Chỉ cần bạn có thời gian là có thể đến phỏng vấn.

• 只要认真工作，工资就会提高。

  Zhǐyào rènzhēn gōngzuò, gōngzī jiù huì tígāo.

  Chỉ cần làm việc chăm chỉ, lương sẽ tăng.

• 只要你会说汉语，我们就要你。

  Zhǐyào nǐ huì shuō Hànyǔ, wǒmen jiù yào nǐ.

  Chỉ cần bạn biết nói tiếng Trung là chúng tôi nhận bạn.

首先…其次… – trước hết… tiếp theo…

Dùng để liệt kê lý do, ưu điểm hay các bước theo thứ tự quan trọng, rất hợp khi trả lời phỏng vấn hoặc trình bày ý kiến. 首先 và 其次 thường đứng đầu vế câu, sau có dấu phẩy; ý cuối có thể mở đầu bằng 最后. Khác 先…然后… (kể trình tự hành động đã học ở HSK 2), 首先…其次… sắp xếp các ý, các điểm.

• 首先，我很准时；其次，我工作很主动。

  Shǒuxiān, wǒ hěn zhǔnshí; qícì, wǒ gōngzuò hěn zhǔdòng.

  Trước hết, tôi rất đúng giờ; tiếp theo, tôi làm việc rất chủ động.

• 找工作，首先要看自己适合做什么，其次才是工资。

  Zhǎo gōngzuò, shǒuxiān yào kàn zìjǐ shìhé zuò shénme, qícì cái shì gōngzī.

  Tìm việc, trước hết phải xem mình hợp làm gì, sau đó mới đến tiền lương.

• 首先请介绍一下你自己，其次说说你的经验。

  Shǒuxiān qǐng jièshào yīxià nǐ zìjǐ, qícì shuōshuo nǐ de jīngyàn.

  Trước hết hãy giới thiệu bản thân, tiếp theo nói về kinh nghiệm của bạn.

Câu chữ 把 – xử lý một đối tượng

把 đưa tân ngữ lên trước động từ để nhấn mạnh việc ta làm gì với đối tượng đó và kết quả ra sao. Sau động từ không được để trơn: phải có 了, bổ ngữ, 一下, hoặc động từ lặp lại. Tân ngữ của 把 là vật xác định, hai bên đều biết. Phủ định 没/不/别 đặt trước 把.

• 请把垃圾扔了。

  Qǐng bǎ lājī rēng le.

  Bạn đem rác đi vứt nhé.

• 我把房间收拾干净了。

  Wǒ bǎ fángjiān shōushi gānjìng le.

  Tôi đã dọn phòng sạch sẽ rồi.

• 你别把钥匙忘在宿舍里。

  Nǐ bié bǎ yàoshi wàng zài sùshè li.

  Đừng để quên chìa khóa trong ký túc xá.

• 他没把窗户关上。

  Tā méi bǎ chuānghu guānshang.

  Cậu ấy chưa đóng cửa sổ.

Lặp tính từ AA / AABB – 干干净净, 整整齐齐

Tính từ một âm tiết lặp thành AA (好好, 慢慢), tính từ hai âm tiết lặp thành AABB (干干净净, 整整齐齐, 安安静静) để miêu tả sinh động, nhấn mạnh mức độ. Dạng lặp làm vị ngữ hoặc định ngữ thường thêm 的 (房间干干净净的), làm bổ ngữ sau 得 cũng rất hay gặp (收拾得整整齐齐). Dạng lặp đã mang mức độ cao nên không thêm 很, 非常, 太.

• 她把房间整理得干干净净的。

  Tā bǎ fángjiān zhěnglǐ de gāngānjìngjìng de.

  Cô ấy dọn phòng sạch tinh tươm.

• 书架上的书放得整整齐齐。

  Shūjià shang de shū fàng de zhěngzhěngqíqí.

  Sách trên giá xếp ngay ngắn thẳng hàng.

• 晚上十一点以后，宿舍里安安静静的。

  Wǎnshang shíyī diǎn yǐhòu, sùshè li ān'ānjìngjìng de.

  Sau 11 giờ đêm, ký túc xá yên ắng hẳn.

一点儿也不/没 – không… chút nào

Phủ định hoàn toàn, nhấn mạnh “chẳng… chút nào”. Với tính chất, thói quen dùng 不; với việc đã (không) xảy ra dùng 没. Có thể chen danh từ vào giữa: 一点儿东西也没吃.

• 我的室友一点儿也不吵。

  Wǒ de shìyǒu yīdiǎnr yě bù chǎo.

  Bạn cùng phòng của tôi không ồn ào chút nào.

• 他的房间一点儿也不乱。

  Tā de fángjiān yīdiǎnr yě bù luàn.

  Phòng cậu ấy chẳng bừa chút nào.

• 我今天一点儿东西也没吃。

  Wǒ jīntiān yīdiǎnr dōngxi yě méi chī.

  Hôm nay tôi chưa ăn chút gì cả.

Bổ ngữ xu hướng đơn 来/去

来 cho biết hành động hướng về phía người nói, 去 cho biết hành động rời xa người nói. Tân ngữ chỉ nơi chốn bắt buộc đứng giữa động từ và 来/去 (回宿舍去, 上楼来). Tân ngữ chỉ vật có thể đứng trước hoặc sau 来/去 (带来一本书 / 带一本书来). 来/去 làm bổ ngữ thường đọc nhẹ.

• 快递员把包裹送来了。

  Kuàidìyuán bǎ bāoguǒ sònglai le.

  Nhân viên giao hàng đã mang gói hàng đến rồi.

• 你下来拿一下快递吧。

  Nǐ xiàlai ná yīxià kuàidì ba.

  Bạn xuống đây lấy hàng đi.

• 他已经回宿舍去了。

  Tā yǐjīng huí sùshè qu le.

  Cậu ấy đã về ký túc xá rồi.

Bổ ngữ khả năng – 听得懂, 买不到

Cho biết có thể hay không thể đạt được kết quả, thường do điều kiện khách quan hoặc năng lực. Khẳng định chèn 得, phủ định chèn 不 vào giữa động từ và bổ ngữ. Câu hỏi: V得C吗？ hoặc V得C V不C？

• 这本书在书店里买不到，只能在网上买。

  Zhè běn shū zài shūdiàn li mǎi bu dào, zhǐ néng zài wǎngshàng mǎi.

  Cuốn sách này ở hiệu sách không mua được, chỉ mua được trên mạng.

• 老师说得太快，我听不懂。

  Lǎoshī shuō de tài kuài, wǒ tīng bu dǒng.

  Thầy nói nhanh quá, tôi nghe không hiểu.

• 今天下单，明天收得到吗？

  Jīntiān xiàdān, míngtiān shōu de dào ma?

  Hôm nay đặt hàng thì mai có nhận được không?

本来 và 原来 – vốn dĩ / hóa ra

Cả hai đều có nghĩa “lúc đầu, vốn dĩ” (trái với bây giờ): 我本来/原来想买红色的，后来买了白色的. Nhưng chỉ 原来 có nghĩa “hóa ra” khi vừa phát hiện điều trước đó chưa biết: 原来是地址写错了. Khi làm định ngữ chỉ cái “cũ, ban đầu” thì dùng 原来的 (原来的价格). 本来 còn có nghĩa “lẽ ra, đương nhiên”: 本来就应该退.

• 我本来想买红色的，后来买了白色的。

  Wǒ běnlái xiǎng mǎi hóngsè de, hòulái mǎile báisè de.

  Lúc đầu tôi định mua cái màu đỏ, sau lại mua cái màu trắng.

• 原来快递放在楼下了，我还以为丢了呢！

  Yuánlái kuàidì fàng zài lóu xià le, wǒ hái yǐwéi diū le ne!

  Hóa ra hàng để ở dưới nhà, tôi còn tưởng mất rồi!

• 这件上衣原来的价格是三百块，现在只要一百五。

  Zhè jiàn shàngyī yuánlái de jiàgé shì sānbǎi kuài, xiànzài zhǐ yào yībǎi wǔ.

  Giá ban đầu của chiếc áo này là 300 tệ, giờ chỉ còn 150.

Câu bị động với 被

Câu chữ 被 đưa người/vật chịu tác động lên đầu câu. Người thực hiện đứng sau 被 và có thể lược bỏ khi không biết hoặc không cần nói. Giống câu 把, sau động từ phải có thành phần khác (了, bổ ngữ…). Phủ định 没 đặt trước 被: 钱包没被偷. Câu 被 thường mang ý không như mong muốn.

• 我的钱包被偷了。

  Wǒ de qiánbāo bèi tōu le.

  Ví của tôi bị trộm mất rồi.

• 我的卡被取款机吞了。

  Wǒ de kǎ bèi qǔkuǎnjī tūn le.

  Thẻ của tôi bị máy rút tiền nuốt mất.

• 他的自行车被朋友借走了。

  Tā de zìxíngchē bèi péngyou jièzǒu le.

  Xe đạp của anh ấy bị bạn mượn đi rồi.

如果…(的话)，就… – nếu… thì…

Nêu giả thiết và kết quả. 的话 ở cuối vế đầu có thể thêm hoặc bỏ. Vế sau dùng 就, đặt sau chủ ngữ. Trong khẩu ngữ có thể bỏ 如果, chỉ giữ …的话.

• 如果你忘了密码，就去窗口问一下。

  Rúguǒ nǐ wàngle mìmǎ, jiù qù chuāngkǒu wèn yīxià.

  Nếu bạn quên mật khẩu thì ra quầy hỏi nhé.

• 如果汇率高，我就多换一点儿。

  Rúguǒ huìlǜ gāo, wǒ jiù duō huàn yīdiǎnr.

  Nếu tỷ giá cao thì tôi đổi nhiều hơn một chút.

• 明天有时间的话，我就陪你去银行。

  Míngtiān yǒu shíjiān dehuà, wǒ jiù péi nǐ qù yínháng.

  Mai có thời gian thì tôi đi ngân hàng cùng bạn.

把 + tân ngữ + động từ + 成/给/到/在

Khi động từ mang thêm 成 (thành), 给 (cho), 到/在 (đến, ở) kèm một tân ngữ nữa, người Trung Quốc gần như bắt buộc dùng câu 把. Câu cho biết đối tượng bị biến đổi thành gì, được chuyển cho ai, hay được đưa đến đâu.

• 我想把越南盾换成人民币。

  Wǒ xiǎng bǎ Yuènándùn huànchéng rénmínbì.

  Tôi muốn đổi tiền Việt sang nhân dân tệ.

• 请把钱转给我妈妈。

  Qǐng bǎ qián zhuǎn gěi wǒ māma.

  Hãy chuyển tiền cho mẹ tôi.

• 他把工资存到银行里了。

  Tā bǎ gōngzī cún dào yínháng li le.

  Anh ấy gửi tiền lương vào ngân hàng rồi.

Nói số ước lượng – 多, 左右, 两三

多 nghĩa là “hơn, lẻ”. Sau số tròn chục, 多 đứng TRƯỚC lượng từ: 二十多个人, 十多天. Sau số 1–9, 多 đứng SAU lượng từ hoặc đơn vị: 一个多星期, 三十八度多. 左右 (khoảng, chừng) luôn đứng sau số lượng: 三十八度左右, 一个小时左右. Hai số liền nhau cũng chỉ ước lượng: 两三天, 七八个.

• 我咳嗽了一个多星期了。

  Wǒ késoule yī ge duō xīngqī le.

  Tôi ho hơn một tuần nay rồi.

• 他的体温是三十八度左右。

  Tā de tǐwēn shì sānshíbā dù zuǒyòu.

  Thân nhiệt của anh ấy khoảng 38 độ.

• 医院里有二十多个病人在等大夫。

  Yīyuàn li yǒu èrshí duō ge bìngrén zài děng dàifu.

  Trong bệnh viện có hơn hai mươi bệnh nhân đang chờ bác sĩ.

• 这种药吃两三天就有效果了。

  Zhè zhǒng yào chī liǎng sān tiān jiù yǒu xiàoguǒ le.

  Thuốc này uống hai ba ngày là có tác dụng.

Bổ ngữ khả năng đặc biệt – 吃不下, 睡不着, 受不了

Ba bổ ngữ khả năng rất hay gặp khi nói về sức khỏe. 下: còn chỗ chứa, nuốt được (吃不下 ăn không nổi). 着 (đọc zháo): đạt được điều mong muốn (睡不着 không ngủ được). 了 (đọc liǎo): làm nổi, chịu nổi (受不了 không chịu nổi, 吃不了 không ăn được/ăn không hết). Chúng chủ yếu dùng ở dạng phủ định; câu hỏi dùng V得…吗？ hoặc V得…V不…？

• 我嗓子太痛了，什么都吃不下。

  Wǒ sǎngzi tài tòng le, shénme dōu chī bu xià.

  Họng tôi đau quá, ăn gì cũng không nuốt nổi.

• 压力太大，我晚上常常睡不着。

  Yālì tài dà, wǒ wǎnshang chángcháng shuì bu zháo.

  Áp lực lớn quá, tối tôi hay mất ngủ.

• 牙痛得受不了，我得赶紧去看大夫。

  Yá tòng de shòu bu liǎo, wǒ děi gǎnjǐn qù kàn dàifu.

  Đau răng không chịu nổi, tôi phải mau đi khám bác sĩ.

怎么 / 为什么 – hỏi nguyên nhân

为什么 hỏi lý do một cách trung tính, chờ người nghe giải thích. 怎么 khi hỏi nguyên nhân mang thêm sắc thái ngạc nhiên, khó hiểu, hay trách nhẹ (“sao lại…”). 你怎么了？ là câu hỏi “bạn làm sao thế?” khi thấy ai có vẻ không ổn.

• 你怎么了？脸色这么不好。

  Nǐ zěnme le? Liǎnsè zhème bù hǎo.

  Bạn sao thế? Sắc mặt kém thế.

• 你怎么又着凉了？

  Nǐ zěnme yòu zháoliáng le?

  Sao bạn lại bị nhiễm lạnh nữa rồi?

• 你为什么不去医院检查一下？

  Nǐ wèishénme bù qù yīyuàn jiǎnchá yīxià?

  Sao bạn không đi bệnh viện khám thử?

又…又… – vừa… vừa…

Nêu hai đặc điểm hay tình trạng cùng tồn tại ở một người/vật. Hai vế thường cùng chiều: cùng tốt (又便宜又好吃) hoặc cùng xấu (又贵又难吃). Không cần 很 trước tính từ.

• 这个菜又酸又辣，真好吃。

  Zhège cài yòu suān yòu là, zhēn hǎochī.

  Món này vừa chua vừa cay, ngon thật.

• 他做菜又快又好。

  Tā zuò cài yòu kuài yòu hǎo.

  Anh ấy nấu ăn vừa nhanh vừa ngon.

• 那家饭馆又贵又不好吃。

  Nà jiā fànguǎn yòu guì yòu bù hǎochī.

  Quán ăn kia vừa đắt vừa không ngon.

除了…以外 – ngoài… ra

Có hai nghĩa tùy phó từ ở vế sau. Đi với 还/也: ngoài A còn có thêm B (cộng thêm). Đi với 都: trừ A ra thì tất cả đều… (loại A ra). 以外 có thể lược bỏ.

• 除了北京菜以外，我还喜欢四川菜。

  Chúle Běijīng cài yǐwài, wǒ hái xǐhuan Sìchuān cài.

  Ngoài món Bắc Kinh ra, tôi còn thích món Tứ Xuyên.

• 除了辣的以外，我什么都吃。

  Chúle là de yǐwài, wǒ shénme dōu chī.

  Trừ đồ cay ra, món gì tôi cũng ăn.

• 除了我，大家也都想尝尝烤鸭。

  Chúle wǒ, dàjiā yě dōu xiǎng chángchang kǎoyā.

  Ngoài tôi ra, mọi người cũng đều muốn thử vịt quay.

Bổ ngữ xu hướng kép – 拿出来, 放进去

Ghép một động từ hướng (上, 下, 进, 出, 回, 过, 起) với 来/去 để tả hướng chuyển động chi tiết: 拿出来 (lấy ra đây), 放进去 (bỏ vào trong). Nơi chốn đứng giữa 进/出… và 来/去. Tân ngữ chỉ vật có thể đứng sau cả cụm hoặc chen trước 来/去.

• 他从冰箱里拿出来两瓶啤酒。

  Tā cóng bīngxiāng li ná chūlai liǎng píng píjiǔ.

  Anh ấy lấy từ tủ lạnh ra hai chai bia.

• 先把豆腐放进锅里去，再放盐。

  Xiān bǎ dòufu fàng jìn guō li qu, zài fàng yán.

  Cho đậu phụ vào nồi trước, rồi mới cho muối.

• 服务员端上来一盘烤鸭。

  Fúwùyuán duān shànglai yī pán kǎoyā.

  Nhân viên bưng lên một đĩa vịt quay.

一…就… – hễ… là…, vừa… là…

Diễn tả hai việc nối tiếp nhau rất nhanh (vừa… là…), hoặc một điều kiện cứ xảy ra là có kết quả (hễ… là…). 一 và 就 đều đứng sau chủ ngữ của vế mình, trước động từ.

• 我一到酒店就给你打电话。

  Wǒ yī dào jiǔdiàn jiù gěi nǐ dǎ diànhuà.

  Tôi vừa đến khách sạn là gọi cho bạn ngay.

• 他一坐车就头疼。

  Tā yī zuò chē jiù tóu téng.

  Anh ấy hễ đi xe là đau đầu.

• 我们一进房间，空调就坏了。

  Wǒmen yī jìn fángjiān, kōngtiáo jiù huài le.

  Chúng tôi vừa vào phòng thì điều hòa hỏng.

V + 下来 / 下去 – nghĩa mở rộng

Ngoài nghĩa hướng xuống, 下来 cho biết hành động làm sự vật dừng lại, được ghi giữ lại hoặc ổn định: 停下来, 记下来, 拍下来, 住下来. 下去 cho biết hành động tiếp tục từ bây giờ trở đi: 说下去, 走下去, 住下去. Có tân ngữ thì thường dùng câu 把 (把地址记下来) hoặc đưa tân ngữ lên đầu câu.

• 车开到桥上，大家都停下来拍照。

  Chē kāidào qiáo shang, dàjiā dōu tíng xiàlai pāizhào.

  Xe chạy đến cầu, mọi người đều dừng lại chụp ảnh.

• 你把酒店的地址记下来吧。

  Nǐ bǎ jiǔdiàn de dìzhǐ jì xiàlai ba.

  Bạn ghi lại địa chỉ khách sạn đi.

• 这儿太美了，我真想一直住下去。

  Zhèr tài měi le, wǒ zhēn xiǎng yīzhí zhù xiàqu.

  Ở đây đẹp quá, tôi thật muốn ở mãi.

Đại từ nghi vấn chỉ “bất kỳ” – 哪儿都, 什么都, 谁都

Khi đi với 都/也, đại từ nghi vấn không còn để hỏi mà mang nghĩa “bất cứ… nào cũng”, câu phủ định thành “chẳng… nào cả”. Đây là cách nói rất tự nhiên trong khẩu ngữ.

• 我太累了，哪儿都不想去。

  Wǒ tài lèi le, nǎr dōu bù xiǎng qù.

  Tôi mệt quá, chẳng muốn đi đâu cả.

• 这家酒店什么都有。

  Zhè jiā jiǔdiàn shénme dōu yǒu.

  Khách sạn này cái gì cũng có.

• 前台谁也不知道空调怎么了。

  Qiántái shéi yě bù zhīdào kōngtiáo zěnme le.

  Ở lễ tân chẳng ai biết điều hòa bị làm sao.

一天比一天 – ngày một…, năm sau hơn năm trước

Nói sự thay đổi tăng dần theo từng ngày, từng năm, từng lần: 一天比一天热, 一年比一年多, 一次比一次好. Cụm “一 + lượng từ + 比 + 一 + lượng từ” đứng sau chủ ngữ, trước tính từ. Ý gần với 越来越 (đã học ở HSK 2) nhưng nhấn mạnh từng bước thay đổi. Không thêm 很, 更 trước tính từ.

• 天气一天比一天热了。

  Tiānqì yī tiān bǐ yī tiān rè le.

  Trời mỗi ngày một nóng hơn.

• 城市里的汽车一年比一年多。

  Chéngshì li de qìchē yī nián bǐ yī nián duō.

  Xe hơi trong thành phố năm sau nhiều hơn năm trước.

• 这几年的台风一次比一次厉害。

  Zhè jǐ nián de táifēng yī cì bǐ yī cì lìhai.

  Mấy năm nay bão trận sau dữ hơn trận trước.

越 A 越 B – càng… càng…

B thay đổi theo A: A càng tăng thì B càng tăng. Hai vế có thể cùng chủ ngữ (雨越下越大) hoặc khác chủ ngữ (车越多，空气越差). 越 luôn đứng sau chủ ngữ, trước động từ/tính từ.

• 雨越下越大。

  Yǔ yuè xià yuè dà.

  Mưa càng lúc càng to.

• 汽车越多，空气越不好。

  Qìchē yuè duō, kōngqì yuè bù hǎo.

  Xe hơi càng nhiều, không khí càng kém.

• 这本书我越看越喜欢。

  Zhè běn shū wǒ yuè kàn yuè xǐhuan.

  Cuốn sách này tôi càng đọc càng thích.

差不多 và 几乎 – gần như, khoảng

差不多 nghĩa là “xấp xỉ, gần bằng”: đứng trước số lượng (差不多三十度), làm vị ngữ (A和B差不多 = A với B gần như nhau). 几乎 là phó từ “gần như, hầu như”, thường đi với 都, 没, 不, nhấn mạnh gần đạt đến mức tuyệt đối. 差不多 dùng được ở cuối câu, 几乎 thì không.

• 今天差不多三十八度。

  Jīntiān chàbuduō sānshíbā dù.

  Hôm nay khoảng 38 độ.

• 河内和北京的夏天差不多。

  Hénèi hé Běijīng de xiàtiān chàbuduō.

  Mùa hè Hà Nội với Bắc Kinh gần như nhau.

• 这个月几乎每天都下雨。

  Zhège yuè jīhū měi tiān dōu xià yǔ.

  Tháng này hầu như ngày nào cũng mưa.

Câu bị động với 叫/让

Trong khẩu ngữ, 叫 và 让 có thể thay 被 để tạo câu bị động. Khác 被, sau 叫/让 BẮT BUỘC phải có người thực hiện hành động. Giống câu 被, động từ phải kèm thành phần khác (了, bổ ngữ…).

• 我的手机叫弟弟摔坏了。

  Wǒ de shǒujī jiào dìdi shuāihuài le.

  Điện thoại của tôi bị em trai làm rơi hỏng rồi.

• 那张照片让妈妈删了。

  Nà zhāng zhàopiàn ràng māma shān le.

  Tấm ảnh đó bị mẹ xóa mất rồi.

• 充电器让室友拿走了。

  Chōngdiànqì ràng shìyǒu názǒu le.

  Cái sạc bị bạn cùng phòng lấy đi rồi.

连…也/都… – ngay cả… cũng…

Nhấn mạnh một trường hợp cực đoan để suy ra mọi trường hợp khác: đến A còn vậy thì những cái khác càng vậy. A có thể là chủ ngữ, tân ngữ hay thậm chí động từ. Thường đi với 也/都, hay dùng trong câu phủ định.

• 他忙得连吃饭的时间都没有。

  Tā máng de lián chīfàn de shíjiān dōu méiyǒu.

  Anh ấy bận đến nỗi ngay cả thời gian ăn cơm cũng không có.

• 现在连奶奶都会用手机发视频了。

  Xiànzài lián nǎinai dōu huì yòng shǒujī fā shìpín le.

  Bây giờ ngay cả bà cũng biết dùng điện thoại gửi video.

• 我玩游戏玩得连饭也忘了吃。

  Wǒ wán yóuxì wán de lián fàn yě wàngle chī.

  Tôi chơi game đến quên cả ăn cơm.

V + 起来 – nghĩa mở rộng

Ngoài nghĩa hướng lên (站起来), 起来 còn có ba nghĩa thường gặp: (1) đánh giá khi làm thử: 看起来, 用起来, 听起来 (trông có vẻ, dùng thấy…); (2) bắt đầu và tiếp diễn: 笑起来, 下起雨来; (3) nhớ ra: 想起来. Có tân ngữ thì chen giữa 起 và 来: 下起雨来.

• 这个软件用起来很方便。

  Zhège ruǎnjiàn yòng qǐlai hěn fāngbiàn.

  Phần mềm này dùng rất tiện.

• 你看起来很累，昨天晚上又玩手机了吧？

  Nǐ kàn qǐlai hěn lèi, zuótiān wǎnshang yòu wán shǒujī le ba?

  Trông bạn mệt lắm, tối qua lại chơi điện thoại à?

• 我想起来了，密码是我的生日。

  Wǒ xiǎng qǐlai le, mìmǎ shì wǒ de shēngrì.

  Tôi nhớ ra rồi, mật khẩu là ngày sinh của tôi.

从来不 / 从来没…过 – xưa nay không, chưa bao giờ

从来 nghĩa là “từ trước tới nay”, gần như luôn đi với phủ định. 从来不 nói thói quen, tính cách xưa nay vẫn thế (他从来不说谎). 从来没(有)…过 nói việc chưa từng xảy ra, sau động từ thường có 过. Câu khẳng định ít gặp hơn và phải có 都/就: 他从来都很准时.

• 他从来不生气，脾气特别好。

  Tā cónglái bù shēngqì, píqi tèbié hǎo.

  Anh ấy xưa nay không bao giờ nổi giận, tính rất hiền.

• 我们认识十年了，从来没吵过架。

  Wǒmen rènshi shí nián le, cónglái méi chǎoguo jià.

  Chúng tôi quen nhau mười năm, chưa bao giờ cãi nhau.

• 她从来没对别人说过自己内心的感受。

  Tā cónglái méi duì biérén shuōguo zìjǐ nèixīn de gǎnshòu.

  Cô ấy chưa bao giờ nói với ai cảm xúc trong lòng mình.

不是…吗？ – câu hỏi tu từ (chẳng phải… sao?)

Câu hỏi tu từ không cần trả lời, dùng để nhấn mạnh điều người nói cho là hiển nhiên, thường kèm ngạc nhiên hay trách nhẹ. Ý nghĩa thật là khẳng định: 你不是说…吗？ = rõ ràng bạn đã nói….

• 你不是说今天有约会吗？怎么还在家？

  Nǐ bù shì shuō jīntiān yǒu yuēhuì ma? Zěnme hái zài jiā?

  Chẳng phải bạn nói hôm nay có hẹn sao? Sao còn ở nhà?

• 他不是你最好的朋友吗？

  Tā bù shì nǐ zuì hǎo de péngyou ma?

  Chẳng phải anh ấy là bạn thân nhất của cậu sao?

• 我们不是说好了不吵架吗？

  Wǒmen bù shì shuōhǎole bù chǎojià ma?

  Chẳng phải mình đã hứa không cãi nhau sao?

Tính từ + 极了 / 得很 / 死了 – mức độ cao

Đặt sau tính từ để nói mức độ rất cao. 极了 (cực kỳ) dùng được cả văn viết và nói. 得很 nhẹ hơn, khẩu ngữ. 死了 (… chết đi được) rất khẩu ngữ, thường cho cảm giác khó chịu (累死了, 饿死了) hoặc vui quá mức (高兴死了). Không thêm 很 trước tính từ.

• 收到你的礼物，我高兴极了。

  Shōudào nǐ de lǐwù, wǒ gāoxìng jí le.

  Nhận được quà của bạn, mình vui cực kỳ.

• 他这个人幽默得很。

  Tā zhège rén yōumò de hěn.

  Người này hài hước lắm.

• 等了你一个小时，我饿死了！

  Děngle nǐ yī ge xiǎoshí, wǒ è sǐ le!

  Đợi cậu một tiếng, mình đói chết đi được!

关于 – về (chủ đề)

关于 giới thiệu chủ đề, phạm vi nội dung, giống “về”, “liên quan đến”. Thường dùng làm định ngữ (关于春节的书) hoặc đứng đầu câu (关于这个问题，…). Khi làm trạng ngữ, 关于 đứng TRƯỚC chủ ngữ, không đứng sau.

• 我看了一本关于中国节日的书。

  Wǒ kànle yī běn guānyú Zhōngguó jiérì de shū.

  Tôi đã đọc một cuốn sách về các lễ hội Trung Quốc.

• 关于中秋节，有很多美丽的故事。

  Guānyú Zhōngqiūjié, yǒu hěn duō měilì de gùshi.

  Về Tết Trung thu, có nhiều câu chuyện đẹp.

• 关于过年的习俗，你可以问问我奶奶。

  Guānyú guònián de xísú, nǐ kěyǐ wènwen wǒ nǎinai.

  Về phong tục ăn Tết, bạn có thể hỏi bà mình.

Động từ ly hợp – 见面, 帮忙, 结婚, 过年

Một số động từ hai âm tiết thực chất là “động từ + tân ngữ” (见面 = gặp + mặt, 帮忙 = giúp + việc, 结婚, 睡觉, 洗澡, 过年). Chúng không mang thêm tân ngữ phía sau; muốn có 了, 过, số lần, thời lượng thì chen vào giữa. Đối tượng phải đưa ra trước bằng 跟/和/给.

• 我跟他见过一次面。

  Wǒ gēn tā jiànguo yī cì miàn.

  Tôi đã gặp anh ấy một lần.

• 过年的时候，你能帮我一个忙吗？

  Guònián de shíhou, nǐ néng bāng wǒ yī ge máng ma?

  Dịp Tết, bạn giúp mình một việc được không?

• 他太累了，洗了个澡就睡觉了。

  Tā tài lèi le, xǐle ge zǎo jiù shuìjiào le.

  Anh ấy mệt quá, tắm một cái rồi đi ngủ luôn.

每…都… – mỗi… đều…

每 (mỗi) đi với 都 ở phía sau để nói “không trừ cái nào”. Sau 每 cần lượng từ (每个人, 每天, 每年 — 天, 年 tự làm lượng từ). 都 đặt sau chủ ngữ, trước động từ, gần như bắt buộc.

• 每年春节，我们都回老家。

  Měi nián Chūnjié, wǒmen dōu huí lǎojiā.

  Tết năm nào chúng tôi cũng về quê.

• 每个孩子都收到了红包。

  Měi ge háizi dōu shōudàole hóngbāo.

  Đứa trẻ nào cũng nhận được lì xì.

• 每个地方的习俗都有自己的特色。

  Měi ge dìfang de xísú dōu yǒu zìjǐ de tèsè.

  Phong tục mỗi nơi đều có nét riêng.

为了 – để, vì (mục đích)

为了 nêu mục đích của hành động, thường đứng đầu câu (trước chủ ngữ). Muốn nhấn mạnh mục đích ở cuối câu thì dùng 是为了: 我学汉语是为了去中国留学. Phân biệt với 因为: 因为 nêu nguyên nhân (việc đã có), 为了 nêu mục đích (việc muốn đạt).

• 为了申请奖学金，他每天学习到很晚。

  Wèile shēnqǐng jiǎngxuéjīn, tā měi tiān xuéxí dào hěn wǎn.

  Để xin học bổng, ngày nào anh ấy cũng học đến khuya.

• 我学汉语是为了以后当翻译。

  Wǒ xué Hànyǔ shì wèile yǐhòu dāng fānyì.

  Tôi học tiếng Trung là để sau này làm phiên dịch.

• 为了不让父母担心，我每个星期给他们打电话。

  Wèile bù ràng fùmǔ dānxīn, wǒ měi ge xīngqī gěi tāmen dǎ diànhuà.

  Để bố mẹ không lo, tuần nào tôi cũng gọi điện cho họ.

只有…才… – chỉ có… mới…

Nêu điều kiện duy nhất, bắt buộc: thiếu nó thì không có kết quả. Khác 只要…就 (chỉ cần… là, điều kiện đủ, dễ dãi), 只有…才 mang ý chặt chẽ, khó hơn. 才 đứng sau chủ ngữ vế sau.

• 只有通过HSK四级，才能申请这个专业。

  Zhǐyǒu tōngguò HSK sì jí, cái néng shēnqǐng zhège zhuānyè.

  Chỉ có đỗ HSK 4 mới được nộp đơn vào ngành này.

• 只有多说多练，你的口语才会提高。

  Zhǐyǒu duō shuō duō liàn, nǐ de kǒuyǔ cái huì tígāo.

  Chỉ có nói nhiều luyện nhiều, khẩu ngữ của bạn mới tiến bộ.

• 只有成绩好的学生才有机会拿奖学金。

  Zhǐyǒu chéngjì hǎo de xuésheng cái yǒu jīhuì ná jiǎngxuéjīn.

  Chỉ học sinh có thành tích tốt mới có cơ hội nhận học bổng.

等…(以后/了)，再… – đợi… rồi hãy…

Nói việc B chỉ làm sau khi việc A đã xong, rất hay dùng khi bàn kế hoạch: 等我毕业以后，再去留学. Sau 等 là cả một sự việc (có thể có chủ ngữ riêng), cuối vế thường có 以后 hoặc 了. Vế sau dùng 再 vì việc chưa xảy ra; nếu kể việc đã xảy ra thì dùng 才 (等他到了，我们才出发).

• 等我拿到HSK四级证书，再申请奖学金。

  Děng wǒ nádào HSK sì jí zhèngshū, zài shēnqǐng jiǎngxuéjīn.

  Đợi tôi lấy được chứng chỉ HSK 4 rồi hãy xin học bổng.

• 等毕业以后，我再决定读硕士还是工作。

  Děng bìyè yǐhòu, wǒ zài juédìng dú shuòshì háishi gōngzuò.

  Tốt nghiệp xong tôi mới quyết định học thạc sĩ hay đi làm.

• 这件事等你考虑好了再告诉我。

  Zhè jiàn shì děng nǐ kǎolǜ hǎo le zài gàosu wǒ.

  Việc này đợi bạn cân nhắc kỹ rồi hãy nói với tôi.

既…又/也… – vừa… vừa…

Diễn tả hai đặc điểm hoặc hai hành động cùng tồn tại: “vừa… vừa…”, “đã… lại…”. A và B thường cùng loại (cùng là tính từ hoặc cùng là cụm động từ) và cùng chiều nghĩa (cùng tốt hoặc cùng xấu). 既…又 nhấn hai mặt ngang nhau; 既…也 hơi nhấn vào vế sau. Chủ ngữ đứng trước 既.

• 这份工作既有意思又有挑战。

  Zhè fèn gōngzuò jì yǒu yìsi yòu yǒu tiǎozhàn.

  Công việc này vừa thú vị vừa có thử thách.

• 新经理既年轻又有经验。

  Xīn jīnglǐ jì niánqīng yòu yǒu jīngyàn.

  Giám đốc mới vừa trẻ vừa có kinh nghiệm.

• 他既会说中文，也会说英文。

  Tā jì huì shuō Zhōngwén, yě huì shuō Yīngwén.

  Anh ấy biết nói tiếng Trung, cũng biết nói tiếng Anh.

对于… / 至于… – đối với… / còn về…

对于 dẫn ra đối tượng được bàn tới, nghĩa “đối với, về”; hay đi cùng 来说 để nêu góc nhìn: 对于我来说. 至于 dùng để chuyển sang một chủ đề có liên quan, nghĩa “còn về…”, thường đứng đầu vế sau. 对于 gần nghĩa 对, nhưng 对 còn chỉ thái độ hướng vào người (对他很好) mà 对于 thì không.

• 对于新职员来说，最重要的是学习。

  Duìyú xīn zhíyuán lái shuō, zuì zhòngyào de shì xuéxí.

  Đối với nhân viên mới, điều quan trọng nhất là học hỏi.

• 对于这个计划，大家有什么意见？

  Duìyú zhège jìhuà, dàjiā yǒu shénme yìjiàn?

  Về kế hoạch này, mọi người có ý kiến gì không?

• 我们先把工作做完，至于奖金，以后再谈。

  Wǒmen xiān bǎ gōngzuò zuòwán, zhìyú jiǎngjīn, yǐhòu zài tán.

  Chúng ta làm xong việc trước, còn chuyện tiền thưởng thì để sau hãy bàn.

以…为… – lấy… làm…

Cấu trúc văn viết, nghĩa “lấy A làm B”, “coi A là B”. Hay gặp: 以…为主 (lấy… làm chính), 以…为中心 (lấy… làm trung tâm), 以…为目标, 以…为荣 (lấy… làm vinh dự). Dùng nhiều trong khẩu hiệu công ty, văn bản, báo cáo.

• 我们公司以客户为中心。

  Wǒmen gōngsī yǐ kèhù wéi zhōngxīn.

  Công ty chúng tôi lấy khách hàng làm trung tâm.

• 这次培训以实际练习为主。

  Zhè cì péixùn yǐ shíjì liànxí wéi zhǔ.

  Đợt tập huấn này lấy thực hành làm chính.

• 父母一直以你为荣。

  Fùmǔ yīzhí yǐ nǐ wéi róng.

  Bố mẹ luôn tự hào về con.

无论…都/也… – dù… thế nào cũng…

“Dù… thế nào thì… vẫn…”: trong mọi điều kiện, kết quả không thay đổi. Sau 无论 phải là một yếu tố “mở”: đại từ nghi vấn (谁, 什么, 怎么, 多少), lựa chọn (A还是B, 高不高) hoặc 多么 + tính từ. Vế sau bắt buộc có 都 hoặc 也. 无论 trang trọng hơn 不管 (bài 9); 无论如何 = dù thế nào đi nữa.

• 无论价格多少，质量都要保证。

  Wúlùn jiàgé duōshao, zhìliàng dōu yào bǎozhèng.

  Dù giá bao nhiêu thì chất lượng cũng phải bảo đảm.

• 无论谈判多么困难，我们也不会放弃。

  Wúlùn tánpàn duōme kùnnan, wǒmen yě bù huì fàngqì.

  Dù đàm phán khó khăn đến đâu, chúng tôi cũng không bỏ cuộc.

• 无论你们订多少，我们都按时交货。

  Wúlùn nǐmen dìng duōshao, wǒmen dōu ànshí jiāohuò.

  Dù các anh chị đặt bao nhiêu, chúng tôi đều giao đúng hạn.

否则 – nếu không thì…

Vế trước nêu việc cần làm, vế sau mở đầu bằng 否则 nói hậu quả nếu không làm. Vế trước thường có 必须, 一定要, 最好, 得. Văn nói có thể thay bằng 不然 / 要不然.

• 我们必须今天签合同，否则价格会变。

  Wǒmen bìxū jīntiān qiān hétong, fǒuzé jiàgé huì biàn.

  Chúng ta phải ký hợp đồng hôm nay, nếu không giá sẽ thay đổi.

• 请按时付款，否则我们不能发货。

  Qǐng ànshí fùkuǎn, fǒuzé wǒmen bù néng fāhuò.

  Vui lòng thanh toán đúng hạn, nếu không chúng tôi không thể gửi hàng.

• 你最好先看看样品，否则很难判断质量。

  Nǐ zuìhǎo xiān kànkan yàngpǐn, fǒuzé hěn nán pànduàn zhìliàng.

  Tốt nhất bạn nên xem hàng mẫu trước, nếu không rất khó đánh giá chất lượng.

是否 – có… hay không

是否 là dạng văn viết của 是不是 / …不…, nghĩa “có… hay không”. Dùng nhiều trong email, hợp đồng, thông báo và câu hỏi gián tiếp (不知道…是否…). Câu có 是否 không thêm 吗 ở cuối.

• 请问贵公司是否可以提前交货？

  Qǐngwèn guì gōngsī shìfǒu kěyǐ tíqián jiāohuò?

  Xin hỏi quý công ty có thể giao hàng sớm hơn không?

• 我不知道对方是否赞成这个方案。

  Wǒ bù zhīdào duìfāng shìfǒu zànchéng zhège fāng'àn.

  Tôi không biết phía đối tác có tán thành phương án này không.

• 双方是否能签合同，要看明天的谈判。

  Shuāngfāng shìfǒu néng qiān hétong, yào kàn míngtiān de tánpàn.

  Hai bên có ký được hợp đồng hay không còn tùy cuộc đàm phán ngày mai.

与其…不如… – thay vì… chi bằng…

So sánh hai lựa chọn và người nói chọn B: “thay vì A, chi bằng B”. A là phương án bị gạt bỏ, B là phương án được khuyên. Có thể thêm 还 trước 不如 để nhấn mạnh.

• 与其买很多便宜的衣服，不如买一件质量好的。

  Yǔqí mǎi hěn duō piányi de yīfu, bùrú mǎi yī jiàn zhìliàng hǎo de.

  Thay vì mua nhiều quần áo rẻ, chi bằng mua một cái chất lượng tốt.

• 与其在商场排队，还不如在网上买。

  Yǔqí zài shāngchǎng páiduì, hái bùrú zài wǎngshang mǎi.

  Thay vì xếp hàng ở trung tâm thương mại, chi bằng mua trên mạng.

• 与其等着抽奖，不如直接买特价商品。

  Yǔqí děngzhe chōujiǎng, bùrú zhíjiē mǎi tèjià shāngpǐn.

  Thay vì chờ bốc thăm trúng thưởng, chi bằng mua luôn hàng giá đặc biệt.

A 不如 B – A không bằng B

“A không bằng B”: B hơn A về mặt nào đó. Phần sau 不如 thường mang nghĩa tích cực (好, 便宜, 方便, 实用, 会…). Có thể đứng một mình: 我不如他 (tôi không bằng anh ấy).

• 这家店的东西不如那家便宜。

  Zhè jiā diàn de dōngxi bùrú nà jiā piányi.

  Đồ ở cửa hàng này không rẻ bằng cửa hàng kia.

• 二手电脑的质量不如新的好。

  Èrshǒu diànnǎo de zhìliàng bùrú xīn de hǎo.

  Máy tính cũ chất lượng không bằng máy mới.

• 说到挑选衣服，我不如我妹妹。

  Shuōdào tiāoxuǎn yīfu, wǒ bùrú wǒ mèimei.

  Nói đến chọn quần áo thì tôi không bằng em gái tôi.

跟/和…一样 – giống… / bằng…

So sánh ngang bằng: A giống B, hoặc A bằng B về một mặt nào đó. Phủ định đặt 不 trước 一样: 跟…不一样. Muốn nói “giống nhau về mặt gì” thì đặt tính từ sau 一样: 跟他一样高.

• 越南年轻人跟中国年轻人一样，喜欢在网上购物。

  Yuènán niánqīngrén gēn Zhōngguó niánqīngrén yīyàng, xǐhuan zài wǎngshang gòuwù.

  Người trẻ Việt Nam cũng giống người trẻ Trung Quốc, thích mua sắm trên mạng.

• 这件衣服跟那件一样贵。

  Zhè jiàn yīfu gēn nà jiàn yīyàng guì.

  Cái áo này đắt bằng cái kia.

• 我的消费习惯跟父母很不一样。

  Wǒ de xiāofèi xíguàn gēn fùmǔ hěn bù yīyàng.

  Thói quen chi tiêu của tôi rất khác bố mẹ.

不是…而是… – không phải… mà là…

Phủ định A và khẳng định B để đính chính hoặc chỉ ra điều thật sự đúng: “không phải A mà là B”. A và B phải cùng loại (cùng danh từ, cùng cụm động từ, hoặc cùng là “因为… / 为了…”). Rất hay dùng khi nêu quan điểm, phản bác một cách nghĩ phổ biến. 而是 là một khối cố định, đứng đầu vế sau.

• 我选这个专业，不是因为父母，而是因为我自己喜欢。

  Wǒ xuǎn zhège zhuānyè, bù shì yīnwèi fùmǔ, ér shì yīnwèi wǒ zìjǐ xǐhuan.

  Tôi chọn ngành này không phải vì bố mẹ, mà vì chính tôi thích.

• 他没考好不是因为不努力，而是因为太紧张了。

  Tā méi kǎohǎo bù shì yīnwèi bù nǔlì, ér shì yīnwèi tài jǐnzhāng le.

  Cậu ấy thi không tốt không phải vì không cố gắng, mà vì quá căng thẳng.

• 她每天学到很晚，不是因为老师要求，而是因为她想拿奖学金。

  Tā měi tiān xué dào hěn wǎn, bù shì yīnwèi lǎoshī yāoqiú, ér shì yīnwèi tā xiǎng ná jiǎngxuéjīn.

  Ngày nào cô ấy cũng học đến khuya, không phải vì thầy cô yêu cầu, mà vì cô ấy muốn giành học bổng.

即使…也… – cho dù… cũng…

“Cho dù / ngay cả khi… thì cũng…”: nêu một giả định (thường chưa xảy ra hoặc là trường hợp cực đoan) và khẳng định kết quả vẫn vậy. Khác 虽然, vốn nói về sự thật đã có. Văn nói hay dùng 就算…也 hoặc 哪怕…也.

• 即使这次考试失败了，你也不要放弃。

  Jíshǐ zhè cì kǎoshì shībài le, nǐ yě bùyào fàngqì.

  Cho dù kỳ thi lần này thất bại, em cũng đừng bỏ cuộc.

• 即使不睡觉，他也觉得复习时间不够。

  Jíshǐ bù shuìjiào, tā yě juéde fùxí shíjiān bù gòu.

  Cho dù không ngủ, cậu ấy vẫn thấy không đủ thời gian ôn.

• 即使分数很高，也不一定能进你喜欢的专业。

  Jíshǐ fēnshù hěn gāo, yě bù yīdìng néng jìn nǐ xǐhuan de zhuānyè.

  Ngay cả khi điểm rất cao, cũng chưa chắc vào được ngành bạn thích.

使 / 令 – khiến cho (câu kiêm ngữ)

Câu kiêm ngữ: B vừa là tân ngữ của 使/令, vừa là chủ ngữ của phần sau. 使 và 令 nghĩa “khiến cho, làm cho”, trang trọng hơn 让; phần sau thường là trạng thái, cảm xúc (紧张, 失望, 感动, 难忘). 令 rất hay đi với 人: 令人失望, 令人难忘.

• 激烈的竞争使很多学生压力很大。

  Jīliè de jìngzhēng shǐ hěn duō xuésheng yālì hěn dà.

  Sự cạnh tranh gay gắt khiến nhiều học sinh rất áp lực.

• 他的成绩令父母非常骄傲。

  Tā de chéngjì lìng fùmǔ fēicháng jiāo'ào.

  Thành tích của cậu ấy khiến bố mẹ vô cùng tự hào.

• 老师的鼓励使我变得更自信了。

  Lǎoshī de gǔlì shǐ wǒ biàn de gèng zìxìn le.

  Lời động viên của thầy giúp tôi trở nên tự tin hơn.

• 这次考试的结果真令人失望。

  Zhè cì kǎoshì de jiéguǒ zhēn lìng rén shīwàng.

  Kết quả kỳ thi lần này thật khiến người ta thất vọng.

尽管…还是/但是… – mặc dù… vẫn…

尽管 nghĩa “mặc dù, dù cho”, nêu một sự thật đã có, vế sau nói kết quả trái với mong đợi. Giống 虽然 nhưng giọng nhấn mạnh hơn, hay gặp trong văn viết. Vế sau thường có 但是/可是 và/hoặc 还是/仍然/也.

• 尽管医生让他别抽烟，他还是每天抽一包。

  Jǐnguǎn yīshēng ràng tā bié chōuyān, tā háishi měi tiān chōu yī bāo.

  Mặc dù bác sĩ bảo đừng hút thuốc, anh ấy vẫn hút mỗi ngày một bao.

• 尽管工作很忙，她也坚持每天锻炼。

  Jǐnguǎn gōngzuò hěn máng, tā yě jiānchí měi tiān duànliàn.

  Dù công việc rất bận, cô ấy vẫn kiên trì tập thể dục hằng ngày.

• 尽管吃了药，但是我的烧还没退。

  Jǐnguǎn chīle yào, dànshì wǒ de shāo hái méi tuì.

  Mặc dù đã uống thuốc nhưng tôi vẫn chưa hạ sốt.

千万 – nhất định, tuyệt đối (lời dặn)

千万 là phó từ dùng trong lời dặn dò, khuyên nhủ, nghĩa “nhất định phải” hoặc “tuyệt đối đừng”. Thường gặp nhất ở dạng phủ định: 千万别…, 千万不要…. Chỉ dùng với người nghe hoặc trong lời khuyên, không dùng để kể chuyện đã xảy ra.

• 你发烧了，千万别去上班。

  Nǐ fāshāo le, qiānwàn bié qù shàngbān.

  Bạn sốt rồi, tuyệt đối đừng đi làm.

• 这种药千万不要空腹吃。

  Zhè zhǒng yào qiānwàn bùyào kōngfù chī.

  Thuốc này tuyệt đối không được uống lúc đói.

• 出国以前，千万要记得带护照。

  Chūguó yǐqián, qiānwàn yào jìde dài hùzhào.

  Trước khi ra nước ngoài, nhất định phải nhớ mang hộ chiếu.

差点儿 / 差点儿没 – suýt nữa (mở rộng từ 几乎 ở HSK 3)

Ở HSK 3 bạn đã học 几乎 (gần như, hầu như – nói về mức độ). 差点儿 thì khác: một việc rất gần xảy ra nhưng cuối cùng KHÔNG xảy ra, nghĩa “suýt nữa”. Với việc KHÔNG mong muốn (摔倒, 迟到, 住院), 差点儿 + V và 差点儿没 + V đều nghĩa là “suýt nữa… (may mà không)”. Với việc MONG MUỐN, 差点儿考上 = suýt đỗ (tiếc là trượt; hay nói 差点儿就考上了), còn 差点儿没考上 = suýt trượt (may mà đỗ).

• 上个月他发高烧，差点儿住院。

  Shàng ge yuè tā fā gāoshāo, chàdiǎnr zhùyuàn.

  Tháng trước anh ấy sốt cao, suýt nữa phải nhập viện.

• 路太滑了，我差点儿摔倒。

  Lù tài huá le, wǒ chàdiǎnr shuāidǎo.

  Đường trơn quá, tôi suýt ngã.

• 我差点儿没赶上飞机。

  Wǒ chàdiǎnr méi gǎnshàng fēijī.

  Tôi suýt nữa thì lỡ máy bay (nhưng đã kịp).

• 只差两分，他差点儿就考上了。

  Zhǐ chà liǎng fēn, tā chàdiǎnr jiù kǎoshàng le.

  Chỉ thiếu hai điểm, cậu ấy suýt nữa thì đỗ (tiếc là trượt).

随着… – cùng với…, theo đà…

随着 nghĩa “cùng với, theo đà”, nêu một sự thay đổi kéo theo sự thay đổi khác. Thường đứng đầu câu; sau 随着 hay là cụm có 的 + 发展/提高/增加/变化. Vế sau thường có 越来越, 也, 变得….

• 随着网络的发展，网购越来越方便了。

  Suízhe wǎngluò de fāzhǎn, wǎnggòu yuè lái yuè fāngbiàn le.

  Cùng với sự phát triển của Internet, mua hàng online ngày càng tiện lợi.

• 随着年龄的增加，他的身体不如以前了。

  Suízhe niánlíng de zēngjiā, tā de shēntǐ bùrú yǐqián le.

  Tuổi càng cao, sức khỏe của ông ấy không bằng trước.

• 随着智能手机的普及，老人也开始用微信了。

  Suízhe zhìnéng shǒujī de pǔjí, lǎorén yě kāishǐ yòng Wēixìn le.

  Cùng với sự phổ biến của điện thoại thông minh, người già cũng bắt đầu dùng WeChat.

通过… – thông qua…, bằng cách…

Khi là giới từ, 通过 nghĩa “thông qua, bằng (cách)”, nêu phương tiện hoặc con đường để đạt mục đích. Có thể đứng đầu câu hoặc sau chủ ngữ. 通过 còn là động từ nghĩa “đi qua; thông qua, đỗ (kỳ thi)”: 通过考试.

• 通过微信，我们可以随时联系。

  Tōngguò Wēixìn, wǒmen kěyǐ suíshí liánxì.

  Thông qua WeChat, chúng ta có thể liên lạc bất cứ lúc nào.

• 她通过网络找到了现在的工作。

  Tā tōngguò wǎngluò zhǎodàole xiànzài de gōngzuò.

  Cô ấy tìm được công việc hiện tại qua mạng.

• 通过这些数据，我们可以了解顾客的习惯。

  Tōngguò zhèxiē shùjù, wǒmen kěyǐ liǎojiě gùkè de xíguàn.

  Thông qua những số liệu này, chúng ta có thể hiểu thói quen của khách hàng.

甚至 – thậm chí

甚至 nghĩa “thậm chí, ngay cả”, đưa ra ví dụ nổi bật, mức độ cao hơn phần trước. Có thể đứng trước động từ, trước danh từ hoặc nối hai vế câu. Hay đi với 都/也: 甚至连…都/也….

• 现在买菜、坐车，甚至交水费都可以用手机。

  Xiànzài mǎi cài, zuò chē, shènzhì jiāo shuǐfèi dōu kěyǐ yòng shǒujī.

  Bây giờ mua rau, đi xe, thậm chí đóng tiền nước đều dùng điện thoại được.

• 他太爱玩手机了，甚至吃饭的时候也在看。

  Tā tài ài wán shǒujī le, shènzhì chī fàn de shíhou yě zài kàn.

  Cậu ấy nghiện điện thoại quá, thậm chí lúc ăn cơm cũng xem.

• 这个软件很简单，甚至连八十岁的奶奶都会用。

  Zhège ruǎnjiàn hěn jiǎndān, shènzhì lián bāshí suì de nǎinai dōu huì yòng.

  Phần mềm này rất dễ, ngay cả bà nội tám mươi tuổi cũng biết dùng.

由于… – do…, bởi vì…

由于 nêu nguyên nhân, nghĩa như 因为 nhưng trang trọng hơn, hay dùng trong văn viết, thông báo, tin tức. Vế sau có thể dùng 所以 hoặc 因此; 由于 còn có thể đi với cụm danh từ: 由于天气原因.

• 由于下大雨，很多航班都晚点了。

  Yóuyú xià dàyǔ, hěn duō hángbān dōu wǎndiǎn le.

  Do mưa to, nhiều chuyến bay bị trễ.

• 由于城市规模不断扩大，堵车越来越严重。

  Yóuyú chéngshì guīmó bùduàn kuòdà, dǔchē yuè lái yuè yánzhòng.

  Do quy mô thành phố không ngừng mở rộng, tắc đường ngày càng nghiêm trọng.

• 由于天气原因，本次列车停运。

  Yóuyú tiānqì yuányīn, běn cì lièchē tíngyùn.

  Do thời tiết, chuyến tàu này tạm dừng chạy.

于是 – thế là, liền

于是 nối hai sự việc trong quá khứ, việc sau xảy ra tiếp theo và do việc trước dẫn tới: “thế là, vì vậy liền”. Hay dùng khi kể chuyện. Khác 所以 (thiên về quan hệ nhân – quả, dùng được cả cho hiện tại, tương lai).

• 路上太堵了，于是我下车步行去公司。

  Lùshang tài dǔ le, yúshì wǒ xià chē bùxíng qù gōngsī.

  Đường tắc quá, thế là tôi xuống xe đi bộ đến công ty.

• 市区的房子太贵，于是他们搬到了郊区。

  Shìqū de fángzi tài guì, yúshì tāmen bāndàole jiāoqū.

  Nhà nội thành đắt quá, thế là họ chuyển ra ngoại ô.

• 航班晚点了，于是我们在机场吃了晚饭。

  Hángbān wǎndiǎn le, yúshì wǒmen zài jīchǎng chīle wǎnfàn.

  Chuyến bay bị trễ, thế là chúng tôi ăn tối ở sân bay.

恐怕 – e rằng, sợ là

恐怕 là phó từ chỉ phán đoán, đoán chừng, nghĩa “e rằng, chắc là, sợ là”, thường kèm lo lắng về một kết quả không tốt. Có thể đứng đầu câu hoặc sau chủ ngữ. Cũng dùng để từ chối khéo: 恐怕不行.

• 现在是下班时间，恐怕会堵车。

  Xiànzài shì xiàbān shíjiān, kǒngpà huì dǔchē.

  Bây giờ là giờ tan tầm, e là sẽ tắc đường.

• 你明天恐怕赶不上那趟高铁了。

  Nǐ míngtiān kǒngpà gǎn bu shàng nà tàng gāotiě le.

  Mai e rằng bạn không kịp chuyến tàu cao tốc đó rồi.

• 这么晚了，恐怕没有巴士了，我们打车吧。

  Zhème wǎn le, kǒngpà méiyǒu bāshì le, wǒmen dǎchē ba.

  Muộn thế này rồi, sợ là hết xe buýt, mình gọi taxi đi.

难道…吗？ – lẽ nào…, chẳng lẽ… (câu phản vấn)

Ở HSK 3 bạn đã học 不是…吗 (chẳng phải… sao?) để nhắc điều người nghe đã biết. 难道…吗 mạnh hơn: “lẽ nào…?, chẳng lẽ…?”, thể hiện ngạc nhiên, không tin hoặc không đồng tình, và nghĩa thật NGƯỢC với hình thức câu: 难道你不知道吗？ = bạn phải biết chứ; 难道他会骗你吗？ = anh ấy không lừa bạn đâu. 难道 đứng trước hoặc sau chủ ngữ đều được.

• 难道越南人过年不吃饺子吗？

  Nándào Yuènánrén guònián bù chī jiǎozi ma?

  Chẳng lẽ người Việt ăn Tết không ăn sủi cảo à?

• 这么重要的事，难道你一点儿都不在乎吗？

  Zhème zhòngyào de shì, nándào nǐ yīdiǎnr dōu bù zàihu ma?

  Việc quan trọng thế này, lẽ nào bạn chẳng bận tâm chút nào sao?

• 你难道忘了今天是妈妈的生日吗？

  Nǐ nándào wàngle jīntiān shì māma de shēngrì ma?

  Lẽ nào con quên hôm nay là sinh nhật mẹ rồi sao?

毕竟 – dù sao thì, suy cho cùng

毕竟 nhấn mạnh một sự thật cốt lõi không thay đổi được, dùng để giải thích hoặc bào chữa: “dù sao thì, xét cho cùng”. Hay đi sau vế nêu hiện tượng, có ý “nên cũng dễ hiểu”.

• 他说中文还有点儿慢，毕竟才学了一年。

  Tā shuō Zhōngwén hái yǒudiǎnr màn, bìjìng cái xuéle yī nián.

  Cậu ấy nói tiếng Trung còn hơi chậm, dù sao mới học có một năm.

• 越南和中国的文化虽然很像，但毕竟是两个国家。

  Yuènán hé Zhōngguó de wénhuà suīrán hěn xiàng, dàn bìjìng shì liǎng ge guójiā.

  Văn hóa Việt Nam và Trung Quốc tuy rất giống nhau, nhưng suy cho cùng vẫn là hai quốc gia.

• 别生他的气了，他毕竟还是个孩子。

  Bié shēng tā de qì le, tā bìjìng háishi ge háizi.

  Đừng giận nó nữa, dù sao nó vẫn còn là trẻ con.

并且 – và, hơn nữa

并且 nối hai động từ, tính từ hoặc hai vế câu theo quan hệ tăng tiến/song song: “và, đồng thời, hơn nữa”. Trang trọng hơn 而且 một chút. Không dùng 并且 để nối hai danh từ (dùng 和).

• 他学会了包饺子，并且教会了全家人。

  Tā xuéhuìle bāo jiǎozi, bìngqiě jiāohuìle quán jiā rén.

  Anh ấy đã học được cách gói sủi cảo, và còn dạy cho cả nhà.

• 这家饭店的菜很地道，并且价格也不贵。

  Zhè jiā fàndiàn de cài hěn dìdao, bìngqiě jiàgé yě bù guì.

  Món ăn ở nhà hàng này rất chuẩn vị, hơn nữa giá cũng không đắt.

• 我们要了解并且尊重别国的风俗。

  Wǒmen yào liǎojiě bìngqiě zūnzhòng biéguó de fēngsú.

  Chúng ta cần tìm hiểu và tôn trọng phong tục của nước khác.

不管…都/也… – bất kể… đều…

Nghĩa và cách dùng giống 无论…都 (bài 2): bất kể điều kiện nào, kết quả không đổi. 不管 mang màu khẩu ngữ hơn, rất hay dùng khi nói chuyện hằng ngày. Sau 不管 cũng phải là yếu tố “mở”: đại từ nghi vấn (谁, 什么), 多/多么 + tính từ, A还是B, hoặc dạng khẳng định – phủ định (同意不同意).

• 不管工作多忙，他每个周末都回家看望父母。

  Bùguǎn gōngzuò duō máng, tā měi ge zhōumò dōu huí jiā kànwàng fùmǔ.

  Bất kể công việc bận đến đâu, cuối tuần nào anh ấy cũng về thăm bố mẹ.

• 不管谁先下班，谁就做饭。

  Bùguǎn shéi xiān xiàbān, shéi jiù zuò fàn.

  Ai tan làm trước thì người đó nấu cơm.

• 不管你同意不同意，我都要跟她结婚。

  Bùguǎn nǐ tóngyì bù tóngyì, wǒ dōu yào gēn tā jiéhūn.

  Dù bố đồng ý hay không, con vẫn sẽ cưới cô ấy.

宁可…也… – thà… cũng…

Sau khi cân nhắc hai việc đều không hay, người nói chọn A (chịu thiệt) để đạt hoặc tránh B. 宁可 A 也不 B = thà A chứ không B; 宁可 A 也要 B = thà chịu A để có được B. Thể hiện quyết tâm mạnh.

• 我宁可自己辛苦一点儿，也不让父母担心。

  Wǒ nìngkě zìjǐ xīnkǔ yīdiǎnr, yě bù ràng fùmǔ dānxīn.

  Tôi thà mình vất vả một chút chứ không để bố mẹ lo lắng.

• 她宁可晚点儿结婚，也要找一个真正爱她的人。

  Tā nìngkě wǎn diǎnr jiéhūn, yě yào zhǎo yī ge zhēnzhèng ài tā de rén.

  Cô ấy thà cưới muộn một chút, cũng phải tìm được người thật lòng yêu mình.

• 爷爷宁可住在老家，也不愿意搬到城市。

  Yéye nìngkě zhù zài lǎojiā, yě bù yuànyì bāndào chéngshì.

  Ông thà ở quê chứ không muốn chuyển lên thành phố.

何况 – huống hồ, huống chi

何况 dùng để suy luận theo kiểu “trường hợp A còn như thế, huống chi trường hợp B”. Vế đầu thường có 都, 也, 连…都/也. Thêm 更 thành 更何况 để nhấn mạnh. Hay dùng khi lập luận, thuyết phục.

• 照顾一个孩子都这么累，何况两个呢？

  Zhàogù yī ge háizi dōu zhème lèi, hékuàng liǎng ge ne?

  Chăm một đứa đã mệt thế này, huống chi hai đứa?

• 连大人都觉得难，何况小孩子？

  Lián dàrén dōu juéde nán, hékuàng xiǎo háizi?

  Ngay cả người lớn còn thấy khó, huống hồ trẻ con?

• 做家务不难，更何况现在有这么多机器帮忙。

  Zuò jiāwù bù nán, gèng hékuàng xiànzài yǒu zhème duō jīqì bāngmáng.

  Làm việc nhà không khó, huống chi bây giờ có bao nhiêu máy móc giúp sức.

究竟 / 到底 – rốt cuộc, đến cùng thì

究竟 và 到底 dùng trong câu hỏi để truy hỏi đến cùng, thể hiện sốt ruột hoặc muốn biết rõ: “rốt cuộc…?”. 到底 hay dùng trong khẩu ngữ, 究竟 trang trọng hơn. Câu dùng 究竟/到底 không thêm 吗 ở cuối; phải có từ để hỏi hoặc dạng A不A, A还是B.

• 我们究竟什么时候出发？

  Wǒmen jiūjìng shénme shíhou chūfā?

  Rốt cuộc khi nào chúng ta xuất phát?

• 你到底去不去下龙湾？

  Nǐ dàodǐ qù bu qù Xiàlóngwān?

  Rốt cuộc bạn có đi Hạ Long không?

• 这座寺庙到底是哪一年建的？

  Zhè zuò sìmiào dàodǐ shì nǎ yī nián jiàn de?

  Ngôi chùa này rốt cuộc được xây năm nào?

万一 – lỡ như, nhỡ mà

万一 nêu một khả năng rất nhỏ nhưng nếu xảy ra thì không hay: “lỡ như, nhỡ mà”. Vế sau thường là cách đối phó hoặc lời khuyên chuẩn bị trước. Cũng dùng như danh từ: 以防万一 (phòng khi bất trắc).

• 带上雨伞吧，万一下雨呢？

  Dàishang yǔsǎn ba, wànyī xià yǔ ne?

  Mang ô theo đi, lỡ trời mưa thì sao?

• 万一找不到酒店，你就给导游打电话。

  Wànyī zhǎo bu dào jiǔdiàn, nǐ jiù gěi dǎoyóu dǎ diànhuà.

  Nhỡ không tìm thấy khách sạn thì bạn gọi cho hướng dẫn viên.

• 护照最好复印一份，以防万一。

  Hùzhào zuìhǎo fùyìn yī fèn, yǐfáng wànyī.

  Hộ chiếu tốt nhất nên photo một bản, phòng khi bất trắc.

此外 – ngoài ra

此外 nghĩa “ngoài ra, bên cạnh đó”, dùng để bổ sung thêm thông tin sau khi đã nói một ý. Thường đứng đầu câu hoặc đầu vế sau, theo sau là dấu phẩy. Trang trọng, hay dùng trong văn viết, giới thiệu, thuyết minh.

• 顺化有很多古老的宫殿。此外，这里的菜也很有名。

  Shùnhuà yǒu hěn duō gǔlǎo de gōngdiàn. Cǐwài, zhèlǐ de cài yě hěn yǒumíng.

  Huế có nhiều cung điện cổ. Ngoài ra, ẩm thực ở đây cũng rất nổi tiếng.

• 请带好护照和机票，此外，还要准备一些现金。

  Qǐng dàihǎo hùzhào hé jīpiào, cǐwài, hái yào zhǔnbèi yīxiē xiànjīn.

  Vui lòng mang theo hộ chiếu và vé máy bay, ngoài ra còn phải chuẩn bị ít tiền mặt.

• 价格包括酒店和三餐，此外没有别的费用。

  Jiàgé bāokuò jiǔdiàn hé sān cān, cǐwài méiyǒu bié de fèiyòng.

  Giá bao gồm khách sạn và ba bữa ăn, ngoài ra không có chi phí nào khác.

似乎 / 看来 – hình như, xem ra

似乎 là phó từ, nghĩa “hình như, dường như”, phán đoán không chắc chắn, giọng văn viết hơn 好像. 看来 nghĩa “xem ra, có vẻ”, dùng khi rút ra kết luận từ điều vừa thấy, nghe; thường đứng đầu câu, sau có dấu phẩy.

• 这个广告似乎对年轻人很有吸引力。

  Zhège guǎnggào sìhū duì niánqīngrén hěn yǒu xīyǐnlì.

  Quảng cáo này dường như rất hấp dẫn với người trẻ.

• 他似乎不太愿意接受采访。

  Tā sìhū bù tài yuànyì jiēshòu cǎifǎng.

  Anh ấy hình như không mấy muốn nhận lời phỏng vấn.

• 评论这么多，看来大家都很关心这件事。

  Pínglùn zhème duō, kànlai dàjiā dōu hěn guānxīn zhè jiàn shì.

  Bình luận nhiều thế này, xem ra mọi người đều rất quan tâm chuyện này.

反而 – trái lại, ngược lại

反而 diễn tả kết quả trái ngược với điều đáng lẽ xảy ra: “trái lại, ngược lại còn”. Thường dùng với khuôn 不但不/没…, 反而…. Đứng trước động từ/tính từ ở vế sau, sau chủ ngữ.

• 这个广告花了很多钱，销售反而下降了。

  Zhège guǎnggào huāle hěn duō qián, xiāoshòu fǎn'ér xiàjiàng le.

  Quảng cáo này tốn nhiều tiền, doanh số trái lại còn giảm.

• 他不但没有生气，反而笑了。

  Tā bùdàn méiyǒu shēngqì, fǎn'ér xiào le.

  Anh ấy không những không giận mà ngược lại còn cười.

• 广告做得太多，反而让人觉得烦。

  Guǎnggào zuò de tài duō, fǎn'ér ràng rén juéde fán.

  Quảng cáo làm quá nhiều, trái lại khiến người ta thấy phiền.

竟然 – vậy mà, không ngờ

竟然 thể hiện sự ngạc nhiên vì sự việc vượt ngoài dự đoán: “vậy mà, thế mà, không ngờ”. Đứng sau chủ ngữ, trước động từ. Có thể dùng với chuyện tốt lẫn chuyện xấu.

• 这个视频一天竟然有一百万人看。

  Zhège shìpín yī tiān jìngrán yǒu yībǎi wàn rén kàn.

  Video này vậy mà một ngày có một triệu người xem.

• 广告上说得那么好，质量竟然这么差。

  Guǎnggào shang shuō de nàme hǎo, zhìliàng jìngrán zhème chà.

  Quảng cáo nói hay thế, không ngờ chất lượng kém đến vậy.

• 这么有名的模特儿，竟然是越南人！

  Zhème yǒumíng de mótèr, jìngrán shì Yuènánrén!

  Người mẫu nổi tiếng thế, hóa ra lại là người Việt Nam!

既然…就… – đã… thì…

既然 nêu một sự thật đã được thừa nhận, vế sau rút ra kết luận hoặc lời khuyên dựa trên đó: “đã… thì…”. Khác 因为 (nêu nguyên nhân khách quan), 既然 nhấn vào việc “đã như vậy rồi thì nên…”. Vế sau thường dùng 就, 也, 还, hoặc câu hỏi phản vấn.

• 既然你这么喜欢做咖啡，就开一家自己的店吧。

  Jìrán nǐ zhème xǐhuan zuò kāfēi, jiù kāi yī jiā zìjǐ de diàn ba.

  Đã thích pha cà phê đến vậy thì mở một quán của riêng mình đi.

• 既然决定了，就不要怕失败。

  Jìrán juédìng le, jiù bùyào pà shībài.

  Đã quyết rồi thì đừng sợ thất bại.

• 既然公司已经倒闭了，还想那么多干什么？

  Jìrán gōngsī yǐjīng dǎobì le, hái xiǎng nàme duō gàn shénme?

  Công ty đã đóng cửa rồi thì còn nghĩ nhiều làm gì?

一旦…就… – một khi… thì…

一旦 nghĩa “một khi, hễ mà”, nêu một sự việc mà nếu xảy ra thì kéo theo kết quả quan trọng (tốt hoặc xấu). Vế sau thường có 就. Hay dùng khi phân tích rủi ro, cảnh báo.

• 一旦失去客户的信任，就很难再赢得回来。

  Yīdàn shīqù kèhù de xìnrèn, jiù hěn nán zài yíngdé huílai.

  Một khi đã mất lòng tin của khách hàng thì rất khó giành lại.

• 一旦决定创业，你就要做好吃苦的准备。

  Yīdàn juédìng chuàngyè, nǐ jiù yào zuòhǎo chīkǔ de zhǔnbèi.

  Một khi quyết định khởi nghiệp, bạn phải chuẩn bị tinh thần chịu khổ.

• 这个项目一旦成功，公司就能摆脱困难。

  Zhège xiàngmù yīdàn chénggōng, gōngsī jiù néng bǎituō kùnnan.

  Dự án này một khi thành công, công ty sẽ thoát khỏi khó khăn.

总之 – tóm lại, nói chung

总之 dùng để tổng kết sau khi đã liệt kê các ý hoặc trường hợp: “tóm lại, nói tóm lại, dù sao thì”. Đứng đầu câu kết luận, sau có dấu phẩy. Rất hữu ích khi kết thúc bài nói, bài viết.

• 创业需要资金、经验和勇气。总之，不是一件容易的事。

  Chuàngyè xūyào zījīn, jīngyàn hé yǒngqì. Zǒngzhī, bù shì yī jiàn róngyì de shì.

  Khởi nghiệp cần vốn, kinh nghiệm và can đảm. Tóm lại, không phải chuyện dễ.

• 不管是成功还是失败，总之，我都不后悔。

  Bùguǎn shì chénggōng háishi shībài, zǒngzhī, wǒ dōu bù hòuhuǐ.

  Dù thành công hay thất bại, nói chung tôi đều không hối hận.

• 价格、质量、服务都很重要，总之，要让顾客满意。

  Jiàgé, zhìliàng, fúwù dōu hěn zhòngyào, zǒngzhī, yào ràng gùkè mǎnyì.

  Giá cả, chất lượng, dịch vụ đều quan trọng, tóm lại là phải làm khách hàng hài lòng.

以便 – để tiện, nhằm (nêu mục đích ở vế sau)

以便 đứng đầu vế sau, cho biết làm A là để B được thực hiện dễ dàng hơn. Đây là liên từ văn viết, hay gặp trong thông báo, email công việc. Vế B thường là việc chưa xảy ra nên không dùng 了 sau động từ.

• 请留下您的电话，以便我们及时联系您。

  Qǐng liúxià nín de diànhuà, yǐbiàn wǒmen jíshí liánxì nín.

  Xin để lại số điện thoại để chúng tôi kịp thời liên hệ với quý khách.

• 他把订单整理成表格，以便老板查看。

  Tā bǎ dìngdān zhěnglǐ chéng biǎogé, yǐbiàn lǎobǎn chákàn.

  Anh ấy sắp xếp đơn hàng thành bảng để sếp tiện xem.

• 平台收集用户数据，以便推荐更合适的商品。

  Píngtái shōují yònghù shùjù, yǐbiàn tuījiàn gèng héshì de shāngpǐn.

  Nền tảng thu thập dữ liệu người dùng nhằm gợi ý sản phẩm phù hợp hơn.

从而 – từ đó, nhờ vậy mà (nêu kết quả)

从而 nối vế sau, nêu kết quả hoặc bước tiến đạt được nhờ việc ở vế trước. Hai vế thường cùng chủ ngữ, vế sau lược chủ ngữ và đi thẳng vào động từ (提高、减少、促进、实现...). Đây là từ văn viết, rất hay gặp trong báo chí.

• 公司改进了物流系统，从而缩短了送货时间。

  Gōngsī gǎijìnle wùliú xìtǒng, cóng'ér suōduǎnle sònghuò shíjiān.

  Công ty cải tiến hệ thống giao vận, nhờ đó rút ngắn thời gian giao hàng.

• 他每天坚持直播，从而积累了大量粉丝。

  Tā měi tiān jiānchí zhíbō, cóng'ér jīlěile dàliàng fěnsī.

  Anh ấy kiên trì livestream mỗi ngày, từ đó tích lũy được lượng lớn người theo dõi.

• 移动支付减少了现金使用，从而提高了交易效率。

  Yídòng zhīfù jiǎnshǎole xiànjīn shǐyòng, cóng'ér tígāole jiāoyì xiàolǜ.

  Thanh toán di động giảm việc dùng tiền mặt, nhờ vậy nâng cao hiệu suất giao dịch.

与此同时 – đồng thời, cùng lúc đó

与此同时 (nghĩa đen: cùng lúc với việc này) nối hai câu hoặc hai đoạn, cho biết B diễn ra song song với A hoặc là mặt khác của cùng vấn đề. Thường đứng đầu câu sau, có dấu phẩy theo sau; cũng có thể đứng sau dấu phẩy trong một câu dài.

• 网购越来越方便。与此同时，消费者也更容易冲动消费。

  Wǎnggòu yuèláiyuè fāngbiàn. Yǔ cǐ tóngshí, xiāofèizhě yě gèng róngyì chōngdòng xiāofèi.

  Mua sắm online ngày càng tiện. Đồng thời, người tiêu dùng cũng dễ mua sắm bốc đồng hơn.

• 公司扩大了线上业务，与此同时关闭了两家实体店。

  Gōngsī kuòdàle xiànshàng yèwù, yǔ cǐ tóngshí guānbìle liǎng jiā shítǐdiàn.

  Công ty mở rộng kinh doanh trực tuyến, cùng lúc đó đóng cửa hai cửa hàng truyền thống.

• 电子支付带来了便捷，与此同时也带来了隐私风险。

  Diànzǐ zhīfù dàiláile biànjié, yǔ cǐ tóngshí yě dàiláile yǐnsī fēngxiǎn.

  Thanh toán điện tử mang lại sự tiện lợi, đồng thời cũng mang đến rủi ro về quyền riêng tư.

进而 – rồi tiến thêm một bước

进而 nối hai hành động hoặc hai hệ quả theo thứ tự tăng dần: làm được A rồi trên cơ sở đó tiến tới B. Khác 从而 (nêu kết quả), 进而 nhấn mạnh “bước tiếp theo, sâu hơn”. Đây là từ văn viết, hay đi trong chuỗi nguyên nhân – hệ quả của bài báo.

• 气候变暖导致干旱，进而影响粮食生产。

  Qìhòu biànnuǎn dǎozhì gānhàn, jìn'ér yǐngxiǎng liángshi shēngchǎn.

  Khí hậu nóng lên gây hạn hán, rồi từ đó ảnh hưởng đến sản xuất lương thực.

• 我们先在学校推广垃圾分类，进而影响每个家庭。

  Wǒmen xiān zài xuéxiào tuīguǎng lājī fēnlèi, jìn'ér yǐngxiǎng měi gè jiātíng.

  Chúng tôi phổ biến phân loại rác ở trường trước, rồi tiến tới tác động đến từng gia đình.

• 森林减少会使物种失去家园，进而走向灭绝。

  Sēnlín jiǎnshǎo huì shǐ wùzhǒng shīqù jiāyuán, jìn'ér zǒuxiàng mièjué.

  Rừng bị thu hẹp khiến các loài mất nơi sống, rồi dần đi đến tuyệt chủng.

以免 – để tránh, kẻo

以免 đứng đầu vế sau, nêu điều xấu muốn tránh khi làm A. Vế B là việc tiêu cực, không cần thêm 不. Dùng nhiều trong lời nhắc, biển báo, văn bản hướng dẫn. Gần nghĩa với 免得 (khẩu ngữ hơn).

• 请把电池单独回收，以免污染环境。

  Qǐng bǎ diànchí dāndú huíshōu, yǐmiǎn wūrǎn huánjìng.

  Xin thu gom pin riêng để tránh gây ô nhiễm môi trường.

• 洪水来之前，村民们提前搬走了，以免发生危险。

  Hóngshuǐ lái zhīqián, cūnmínmen tíqián bānzǒu le, yǐmiǎn fāshēng wēixiǎn.

  Trước khi lũ về, dân làng đã chuyển đi sớm để tránh nguy hiểm.

• 出门记得关灯，以免浪费能源。

  Chūmén jìde guān dēng, yǐmiǎn làngfèi néngyuán.

  Ra khỏi nhà nhớ tắt đèn kẻo lãng phí năng lượng.

由此可见 / 可见 – từ đó có thể thấy

由此可见 dùng để rút ra kết luận từ dẫn chứng vừa nêu, rất hay gặp ở cuối đoạn nghị luận. Dạng ngắn 可见 cũng dùng được, cả trong khẩu ngữ. Kết luận sau đó phải thực sự suy ra được từ dẫn chứng phía trước.

• 去年只有三成居民参加垃圾分类，今年已经超过七成。由此可见，宣传起了作用。

  Qùnián zhǐ yǒu sān chéng jūmín cānjiā lājī fēnlèi, jīnnián yǐjīng chāoguò qī chéng. Yóu cǐ kě jiàn, xuānchuán qǐle zuòyòng.

  Năm ngoái chỉ 30% cư dân tham gia phân loại rác, năm nay đã hơn 70%. Từ đó có thể thấy, tuyên truyền đã có tác dụng.

• 这条河里又能看到鱼了，可见治理是有效果的。

  Zhè tiáo hé lǐ yòu néng kàndào yú le, kějiàn zhìlǐ shì yǒu xiàoguǒ de.

  Dòng sông này lại thấy cá rồi, đủ thấy việc xử lý có hiệu quả.

• 很多年轻人自带水杯。由此可见，环保意识正在提高。

  Hěn duō niánqīngrén zì dài shuǐbēi. Yóu cǐ kě jiàn, huánbǎo yìshí zhèngzài tígāo.

  Nhiều người trẻ tự mang bình nước. Có thể thấy ý thức bảo vệ môi trường đang được nâng cao.

除非…否则 / 才… – trừ phi…, nếu không thì…

除非 nêu điều kiện duy nhất, bắt buộc phải có. Có hai khung: (1) 除非 A，否则/不然 B: không có A thì sẽ xảy ra B (B thường là kết quả xấu hoặc câu phủ định). (2) 除非 A，才 B: phải có A thì mới B, gần nghĩa 只有…才…. Hay gặp trong lời dặn của bác sĩ, quy định, lời cảnh báo.

• 除非医生同意，否则你不能出院。

  Chúfēi yīshēng tóngyì, fǒuzé nǐ bù néng chūyuàn.

  Trừ phi bác sĩ đồng ý, nếu không thì anh không được xuất viện.

• 除非按时吃药，不然血压很难降下来。

  Chúfēi ànshí chī yào, bùrán xuèyā hěn nán jiàng xiàlai.

  Trừ phi uống thuốc đúng giờ, không thì huyết áp khó mà hạ được.

• 除非你陪他去，他才肯去医院检查。

  Chúfēi nǐ péi tā qù, tā cái kěn qù yīyuàn jiǎnchá.

  Phải có anh đi cùng thì ông ấy mới chịu đến viện kiểm tra.

难免 / 不免 – khó tránh khỏi

难免 (nan miễn) nghĩa là “khó tránh khỏi”, dùng khi trong hoàn cảnh A thì xảy ra B là bình thường, dễ hiểu. 难免 có thể đứng trước động từ hoặc làm vị ngữ (这是难免的). 不免 cũng là “khó tránh”, nhưng chỉ đứng trước động từ/tính từ, thường nói về cảm xúc, phản ứng đã xảy ra.

• 年纪大了，难免会有一些小毛病。

  Niánjì dà le, nánmiǎn huì yǒu yīxiē xiǎo máobìng.

  Tuổi cao rồi, khó tránh khỏi có vài bệnh vặt.

• 第一次照顾病人，犯点儿错是难免的。

  Dì-yī cì zhàogù bìngrén, fàn diǎnr cuò shì nánmiǎn de.

  Lần đầu chăm người bệnh, mắc chút lỗi là khó tránh.

• 看到父亲住院，她心里不免有些难过。

  Kàndào fùqīn zhùyuàn, tā xīnli bùmiǎn yǒuxiē nánguò.

  Thấy bố nằm viện, cô ấy trong lòng không khỏi buồn.

哪怕…也… – cho dù…, dù có… cũng…

哪怕 nêu một giả thiết bất lợi hoặc cực đoan, vế sau dùng 也 / 都 để khẳng định kết quả không đổi. Mang sắc thái quyết tâm, mạnh hơn 即使 và thường dùng trong khẩu ngữ lẫn văn viết.

• 哪怕工作再忙，我每个周末也要回家陪父母。

  Nǎpà gōngzuò zài máng, wǒ měi gè zhōumò yě yào huí jiā péi fùmǔ.

  Dù công việc bận đến đâu, cuối tuần nào tôi cũng về nhà với bố mẹ.

• 哪怕只是一点儿症状，也最好去医院检查一下。

  Nǎpà zhǐ shì yīdiǎnr zhèngzhuàng, yě zuìhǎo qù yīyuàn jiǎnchá yīxià.

  Dù chỉ có chút triệu chứng thôi cũng nên đến bệnh viện kiểm tra.

• 哪怕每天只走二十分钟，对身体也有好处。

  Nǎpà měi tiān zhǐ zǒu èrshí fēnzhōng, duì shēntǐ yě yǒu hǎochù.

  Cho dù mỗi ngày chỉ đi bộ hai mươi phút cũng có lợi cho sức khỏe.

之所以…是因为… – sở dĩ… là vì…

Khung này nêu kết quả trước rồi mới nhấn mạnh nguyên nhân, dùng khi người nghe đã biết kết quả và cần lời giải thích. 之所以 đứng sau chủ ngữ ở vế đầu; vế sau mở bằng 是因为. Rất trang trọng, hợp với văn nghị luận và thuyết trình.

• 他之所以升职这么快，是因为他一直在进修。

  Tā zhīsuǒyǐ shēngzhí zhème kuài, shì yīnwèi tā yīzhí zài jìnxiū.

  Sở dĩ anh ấy thăng chức nhanh như vậy là vì anh ấy luôn học nâng cao.

• 我之所以学中文，是因为我想去中国读硕士。

  Wǒ zhīsuǒyǐ xué Zhōngwén, shì yīnwèi wǒ xiǎng qù Zhōngguó dú shuòshì.

  Tôi học tiếng Trung là vì muốn sang Trung Quốc học thạc sĩ.

• 在线课程之所以受欢迎，是因为时间很灵活。

  Zàixiàn kèchéng zhīsuǒyǐ shòu huānyíng, shì yīnwèi shíjiān hěn línghuó.

  Khóa học trực tuyến được ưa chuộng là vì thời gian rất linh hoạt.

未必 – chưa chắc, không hẳn

未必 (vị tất) phủ định nhẹ nhàng một nhận định: “chưa chắc đã…”. Nghĩa gần với 不一定 nhưng trang trọng hơn và nghiêng về phủ định hơn. Hay dùng để phản bác một quan niệm phổ biến mà vẫn giữ lịch sự.

• 学历高的人，能力未必强。

  Xuélì gāo de rén, nénglì wèibì qiáng.

  Người bằng cấp cao chưa chắc năng lực đã giỏi.

• 上补习班未必能提高成绩。

  Shàng bǔxíbān wèibì néng tígāo chéngjì.

  Đi học thêm chưa chắc đã nâng được điểm.

• 贵的课程未必适合你。

  Guì de kèchéng wèibì shìhé nǐ.

  Khóa học đắt chưa hẳn đã hợp với bạn.

何必 – cần gì phải, việc gì phải

何必 là câu hỏi tu từ, nghĩa là “không cần phải…”, dùng để khuyên hoặc phản bác nhẹ một việc làm thừa. Cuối câu thường có 呢. Đứng trước động từ, có thể đứng sau chủ ngữ hoặc đầu câu.

• 网上就有免费课程，何必花那么多钱报班呢？

  Wǎngshàng jiù yǒu miǎnfèi kèchéng, hébì huā nàme duō qián bào bān ne?

  Trên mạng có sẵn khóa học miễn phí, cần gì tốn bao nhiêu tiền đăng ký lớp?

• 你已经很努力了，何必对自己要求这么高呢？

  Nǐ yǐjīng hěn nǔlì le, hébì duì zìjǐ yāoqiú zhème gāo ne?

  Bạn đã rất cố gắng rồi, việc gì phải đòi hỏi bản thân cao như thế?

• 一次没考好而已，何必放弃呢？

  Yī cì méi kǎohǎo éryǐ, hébì fàngqì ne?

  Chỉ thi không tốt một lần thôi, cần gì phải bỏ cuộc?

所谓 – cái gọi là

所谓 có hai cách dùng. (1) Giải thích, định nghĩa một khái niệm: 所谓A，就是/是指B. (2) Đặt trước danh từ (thường có 的) để tỏ ý nghi ngờ, mỉa mai: “cái gọi là…”, ngụ ý không đúng như tên gọi. Cách (1) rất hay dùng trong văn nghị luận và thuyết trình.

• 所谓名著，就是经过时间考验、一代代人都爱读的作品。

  Suǒwèi míngzhù, jiù shì jīngguò shíjiān kǎoyàn, yī dàidài rén dōu ài dú de zuòpǐn.

  Cái gọi là kiệt tác, chính là tác phẩm qua thử thách của thời gian, bao thế hệ đều thích đọc.

• 所谓“灵感”，其实来自平时的积累。

  Suǒwèi “línggǎn”, qíshí láizì píngshí de jīlěi.

  Cái gọi là “cảm hứng”, thực ra đến từ sự tích lũy hằng ngày.

• 那个所谓的大师，连一首诗都写不好。

  Nàge suǒwèi de dàshī, lián yī shǒu shī dōu xiě bù hǎo.

  Cái ông gọi là “bậc thầy” ấy, đến một bài thơ cũng viết không ra hồn.

固然…但… – đành rằng…, nhưng…

固然 thừa nhận một sự thật hoặc ưu điểm ở vế trước, rồi vế sau dùng 但/可是/也 để chuyển sang ý quan trọng hơn mà người nói muốn nhấn mạnh. Đây là cách đánh giá cân bằng, rất hợp khi nhận xét tác phẩm hoặc viết nghị luận. 固然 đứng sau chủ ngữ.

• 这部电影的画面固然很美，但是情节太简单了。

  Zhè bù diànyǐng de huàmiàn gùrán hěn měi, dànshì qíngjié tài jiǎndān le.

  Hình ảnh bộ phim này đẹp thì đẹp thật, nhưng cốt truyện đơn giản quá.

• 天赋固然重要，可是努力更重要。

  Tiānfù gùrán zhòngyào, kěshì nǔlì gèng zhòngyào.

  Năng khiếu đành là quan trọng, nhưng nỗ lực còn quan trọng hơn.

• 改编固然可以有新意，但不能离原作太远。

  Gǎibiān gùrán kěyǐ yǒu xīnyì, dàn bù néng lí yuánzuò tài yuǎn.

  Chuyển thể đành rằng có thể sáng tạo, nhưng không được đi quá xa nguyên tác.

倒是 – thì lại, ngược lại (trái với dự đoán / nhượng bộ)

倒是 có hai cách dùng chính. (1) Diễn tả điều trái với dự đoán: tưởng thế này, hóa ra lại thế kia. (2) Nhượng bộ: công nhận một mặt tốt rồi vế sau dùng 就是/不过/可是 nêu mặt chưa tốt. Đứng sau chủ ngữ, trước vị ngữ.

• 这本书很薄，内容倒是挺丰富的。

  Zhè běn shū hěn báo, nèiróng dàoshì tǐng fēngfù de.

  Cuốn sách này mỏng, nội dung thì lại khá phong phú.

• 他写的诗倒是不错，就是太长了。

  Tā xiě de shī dàoshì bùcuò, jiù shì tài cháng le.

  Thơ anh ấy viết thì cũng hay, chỉ là dài quá.

• 我以为她会生气，她倒是笑了。

  Wǒ yǐwéi tā huì shēngqì, tā dàoshì xiào le.

  Tôi tưởng cô ấy sẽ giận, cô ấy lại cười.

以…而著称 / 以…而闻名 – nổi tiếng nhờ / vì…

Khung văn viết này nêu đặc điểm làm nên danh tiếng của một nơi, một người, một sản phẩm. 以 nghĩa là “bằng, nhờ”, 而 nối với động từ 著称/闻名 (nổi tiếng). Hay gặp trong bài giới thiệu du lịch, lịch sử, báo chí.

• 会安以古老的街道和灯笼而著称。

  Huì'ān yǐ gǔlǎo de jiēdào hé dēnglong ér zhùchēng.

  Hội An nổi tiếng với những con phố cổ và đèn lồng.

• 这所学校以严格的管理而闻名。

  Zhè suǒ xuéxiào yǐ yángé de guǎnlǐ ér wénmíng.

  Ngôi trường này nổi tiếng vì quản lý nghiêm khắc.

• 李白以浪漫的诗风而著称。

  Lǐ Bái yǐ làngmàn de shīfēng ér zhùchēng.

  Lý Bạch nổi tiếng với phong cách thơ lãng mạn.

就…而言 – xét về…, đối với…

就…而言 giới hạn phạm vi nhận xét: “xét riêng về mặt…”. Thường đứng đầu câu, ngăn cách bằng dấu phẩy. Gần nghĩa với 对…来说 nhưng trang trọng hơn, hợp văn viết và phát biểu.

• 就文字而言，越南古代深受汉字影响。

  Jiù wénzì ér yán, Yuènán gǔdài shēn shòu Hànzì yǐngxiǎng.

  Xét về chữ viết, Việt Nam thời xưa chịu ảnh hưởng sâu sắc của chữ Hán.

• 就我个人而言，我更喜欢安静的古城。

  Jiù wǒ gèrén ér yán, wǒ gèng xǐhuan ānjìng de gǔchéng.

  Riêng về cá nhân tôi, tôi thích những phố cổ yên tĩnh hơn.

• 就贸易而言，中国是越南最大的合作伙伴之一。

  Jiù màoyì ér yán, Zhōngguó shì Yuènán zuì dà de hézuò huǒbàn zhī yī.

  Xét về thương mại, Trung Quốc là một trong những đối tác lớn nhất của Việt Nam.

在…看来 – theo cách nhìn của…

在…看来 giới thiệu quan điểm của một người hoặc một nhóm người. Khác 对…来说 (nói về ảnh hưởng, tác động đến ai), 在…看来 chỉ nói về suy nghĩ, đánh giá. Đứng đầu câu.

• 在很多学者看来，喃字是越南文化的宝贵遗产。

  Zài hěn duō xuézhě kànlái, nánzì shì Yuènán wénhuà de bǎoguì yíchǎn.

  Theo nhiều học giả, chữ Nôm là di sản quý giá của văn hóa Việt Nam.

• 在我看来，学中文就是在学越南的历史。

  Zài wǒ kànlái, xué Zhōngwén jiù shì zài xué Yuènán de lìshǐ.

  Theo tôi, học tiếng Trung cũng là đang học lịch sử Việt Nam.

• 在外国游客看来，越南和中国的春节很像。

  Zài wàiguó yóukè kànlái, Yuènán hé Zhōngguó de Chūnjié hěn xiàng.

  Trong mắt khách nước ngoài, Tết Việt Nam và Tết Trung Quốc rất giống nhau.

偏偏 – lại cứ, ấy thế mà (trái với mong muốn)

偏偏 diễn tả sự việc xảy ra trái ngược với mong muốn hoặc lẽ thường, thường kèm sự bực bội, tiếc nuối: “sao lại đúng lúc này…”. Cũng có thể diễn tả sự cố tình làm ngược ý người khác (他偏偏不听). 偏偏 có thể đứng trước hoặc sau chủ ngữ.

• 我急着去面试，偏偏又堵车了。

  Wǒ jízhe qù miànshì, piānpiān yòu dǔchē le.

  Tôi đang vội đi phỏng vấn, thế mà lại tắc đường.

• 大家都劝他休息，他偏偏不听。

  Dàjiā dōu quàn tā xiūxi, tā piānpiān bù tīng.

  Mọi người đều khuyên anh ấy nghỉ, anh ấy lại cứ không nghe.

• 心情不好的时候，偏偏什么事都不顺。

  Xīnqíng bù hǎo de shíhou, piānpiān shénme shì dōu bù shùn.

  Lúc tâm trạng không tốt, lại cứ việc gì cũng không suôn sẻ.

明明 – rõ ràng là… (mà lại…)

明明 nhấn mạnh một sự thật hiển nhiên, vế sau nêu điều trái ngược với sự thật đó, thường kèm thái độ bực bội, trách móc hoặc khó hiểu. Vế sau hay có 却、可、还、怎么、为什么. 明明 đứng sau chủ ngữ, trước vị ngữ.

• 这件事明明不是我做的，他却怪我。

  Zhè jiàn shì míngmíng bù shì wǒ zuò de, tā què guài wǒ.

  Việc này rõ ràng không phải tôi làm, vậy mà anh ta lại trách tôi.

• 你明明很累，为什么还说没事？

  Nǐ míngmíng hěn lèi, wèi shénme hái shuō méishì?

  Cậu rõ ràng là rất mệt, sao còn bảo không sao?

• 她明明很难过，却忍着不哭。

  Tā míngmíng hěn nánguò, què rěnzhe bù kū.

  Cô ấy rõ ràng rất buồn, vậy mà cố nén không khóc.

难以 – khó mà, khó có thể

难以 là cách nói văn viết của 很难, nghĩa “khó mà…”. Sau 难以 thường là động từ hai âm tiết; không thêm 很 trước 难以 và không thêm 得 sau nó. Hay gặp khi miêu tả cảm xúc, trạng thái mạnh: 难以忍受 (khó chịu nổi), 难以入睡 (khó ngủ), 难以接受 (khó chấp nhận).

• 失恋以后，他每天晚上都难以入睡。

  Shīliàn yǐhòu, tā měi tiān wǎnshang dōu nányǐ rùshuì.

  Sau khi thất tình, tối nào anh ấy cũng khó ngủ.

• 这种压力让人难以忍受。

  Zhè zhǒng yālì ràng rén nányǐ rěnshòu.

  Áp lực như thế khiến người ta khó mà chịu nổi.

• 听到这个好消息，她的心情难以用语言表达。

  Tīngdào zhège hǎo xiāoxi, tā de xīnqíng nányǐ yòng yǔyán biǎodá.

  Nghe tin vui này, tâm trạng cô ấy khó diễn tả bằng lời.

非…不可 – nhất định phải, không… không được

非…不可 là phủ định kép, khẳng định mạnh: “nhất định phải…”. Có ba sắc thái: quyết tâm (我非去不可), sự cần thiết (这个问题非解决不可), hoặc dự đoán chắc chắn (不带伞非淋湿不可). Trong khẩu ngữ đôi khi lược 不可, nhưng văn viết nên giữ đủ.

• 这件事我非找他们经理不可。

  Zhè jiàn shì wǒ fēi zhǎo tāmen jīnglǐ bùkě.

  Việc này tôi nhất định phải gặp giám đốc của họ.

• 要想解决问题，非有证据不可。

  Yào xiǎng jiějué wèntí, fēi yǒu zhèngjù bùkě.

  Muốn giải quyết vấn đề, nhất định phải có bằng chứng.

• 你再不看合同就签字，非吃亏不可。

  Nǐ zài bù kàn hétong jiù qiānzì, fēi chīkuī bùkě.

  Cậu còn không đọc hợp đồng đã ký thì kiểu gì cũng thiệt.

不得不 – đành phải, buộc phải

不得不 (không thể không) nói việc người nói không muốn làm nhưng vì hoàn cảnh ép buộc phải làm. Khác 必须 (phải, nhấn vào nghĩa vụ) và 只好 (đành, khi không còn cách nào khác), 不得不 nhấn vào sự bị ép buộc, miễn cưỡng.

• 商家一直不肯退货，我不得不去投诉。

  Shāngjiā yīzhí bù kěn tuìhuò, wǒ bùdébù qù tóusù.

  Người bán mãi không chịu nhận lại hàng, tôi buộc phải đi khiếu nại.

• 因为下大雨，比赛不得不推迟。

  Yīnwèi xià dàyǔ, bǐsài bùdébù tuīchí.

  Vì mưa lớn, trận đấu buộc phải hoãn.

• 产品出了问题，公司不得不公开道歉。

  Chǎnpǐn chūle wèntí, gōngsī bùdébù gōngkāi dàoqiàn.

  Sản phẩm có vấn đề, công ty đành phải công khai xin lỗi.

凡是…都… – hễ là…, phàm là… đều…

凡是 nêu toàn bộ phạm vi không ngoại lệ, vế sau có 都 khẳng định quy tắc áp dụng cho tất cả. Hay gặp trong quy định, thông báo, văn bản pháp luật. 凡是 đứng đầu câu, trước chủ ngữ.

• 凡是在本店购买的商品，都可以保修一年。

  Fánshì zài běn diàn gòumǎi de shāngpǐn, dōu kěyǐ bǎoxiū yī nián.

  Phàm là hàng mua tại cửa hàng này đều được bảo hành một năm.

• 凡是违法的行为，都会受到处罚。

  Fánshì wéifǎ de xíngwéi, dōu huì shòudào chǔfá.

  Hễ là hành vi phạm pháp đều sẽ bị xử phạt.

• 凡是跟钱有关的事，他都很小心。

  Fánshì gēn qián yǒuguān de shì, tā dōu hěn xiǎoxīn.

  Hễ việc gì dính đến tiền, anh ấy đều rất cẩn thận.

将 / 即将 – sẽ, sắp (văn viết)

将 là phó từ văn viết, nghĩa như 会 / 要 (“sẽ”), rất hay gặp trong tin tức, thông báo, báo cáo khoa học. 即将 là “sắp sửa”, chỉ việc sẽ xảy ra trong thời gian rất gần. Cả hai chỉ dùng cho việc chưa xảy ra.

• 这颗卫星将在明年发射。

  Zhè kē wèixīng jiāng zài míngnián fāshè.

  Vệ tinh này sẽ được phóng vào năm sau.

• 人工智能将改变很多行业。

  Réngōng zhìnéng jiāng gǎibiàn hěn duō hángyè.

  Trí tuệ nhân tạo sẽ làm thay đổi nhiều ngành nghề.

• 新款手机即将上市。

  Xīnkuǎn shǒujī jíjiāng shàngshì.

  Mẫu điện thoại mới sắp ra mắt.

得以 – nhờ đó mà được, mới có thể

得以 (đắc dĩ) cho biết nhờ có điều kiện, sự giúp đỡ ở phía trước mà việc phía sau mới thực hiện được. Là từ văn viết, đứng sau chủ ngữ, trước động từ (thường hai âm tiết). Câu thường có vế nêu điều kiện: 有了…, 通过…, 在…的帮助下.

• 有了政府的资助，这个研究项目才得以完成。

  Yǒule zhèngfǔ de zīzhù, zhège yánjiū xiàngmù cái déyǐ wánchéng.

  Nhờ có tài trợ của chính phủ, dự án nghiên cứu này mới hoàn thành được.

• 通过大量实验，他的设想得以证实。

  Tōngguò dàliàng shíyàn, tā de shèxiǎng déyǐ zhèngshí.

  Qua rất nhiều thí nghiệm, ý tưởng của anh ấy đã được chứng thực.

• 因为有了印刷技术，知识得以广泛传播。

  Yīnwèi yǒule yìnshuā jìshù, zhīshi déyǐ guǎngfàn chuánbō.

  Nhờ có kỹ thuật in, tri thức mới được truyền bá rộng rãi.

总算 – cuối cùng cũng, rốt cuộc cũng

总算 nói một việc mong đợi đã lâu cuối cùng cũng thành, kèm cảm giác nhẹ nhõm. Gần nghĩa 终于 nhưng giàu cảm xúc hơn. 总算 còn nghĩa “nhìn chung cũng tạm được” (总算还可以). Đứng sau chủ ngữ, trước động từ.

• 失败了几十次，实验总算成功了。

  Shībàile jǐ shí cì, shíyàn zǒngsuàn chénggōng le.

  Thất bại mấy chục lần, thí nghiệm cuối cùng cũng thành công.

• 系统修了三天，总算能正常运行了。

  Xìtǒng xiūle sān tiān, zǒngsuàn néng zhèngcháng yùnxíng le.

  Hệ thống sửa ba ngày, rốt cuộc cũng chạy bình thường được.

• 这次的结果虽然不完美，但总算还可以。

  Zhè cì de jiéguǒ suīrán bù wánměi, dàn zǒngsuàn hái kěyǐ.

  Kết quả lần này tuy chưa hoàn hảo nhưng nhìn chung cũng tạm được.

不是…就是… – không… thì…

Khung này nêu hai khả năng và khẳng định chắc chắn là một trong hai, không có khả năng thứ ba. Thường dùng để miêu tả tình trạng lặp đi lặp lại hoặc than phiền (không mưa thì sương mù…). Khác 不是 A，而是 B (phủ định A, khẳng định B).

• 雨季去沙坝，不是下雨就是起雾。

  Yǔjì qù Shābà, bù shì xià yǔ jiù shì qǐ wù.

  Đi Sa Pa mùa mưa, không mưa thì sương mù.

• 他每个周末不是去爬山，就是去海边。

  Tā měi gè zhōumò bù shì qù pá shān, jiù shì qù hǎibiān.

  Cuối tuần nào anh ấy cũng không đi leo núi thì ra biển.

• 老街上的店不是卖纪念品的，就是卖咖啡的。

  Lǎojiē shang de diàn bù shì mài jìniànpǐn de, jiù shì mài kāfēi de.

  Cửa hàng trên phố cổ không bán đồ lưu niệm thì bán cà phê.

难得 – hiếm có; hiếm khi

难得 có hai cách dùng. (1) Tính từ: quý vì hiếm có (难得的机会, 这样的好天气真难得). (2) Phó từ trước động từ: hiếm khi, ít khi có dịp (我们难得见一次面). Thường mang sắc thái trân trọng, vui mừng vì một dịp, một cảnh, một trải nghiệm hiếm hoi.

• 工作太忙，我们一家人难得一起出去旅游。

  Gōngzuò tài máng, wǒmen yī jiā rén nándé yīqǐ chūqu lǚyóu.

  Công việc bận quá, cả nhà tôi hiếm khi được cùng nhau đi du lịch.

• 能在古镇住上一晚，这个机会很难得。

  Néng zài gǔzhèn zhù shang yī wǎn, zhège jīhuì hěn nándé.

  Được ở lại thị trấn cổ một đêm, cơ hội này thật hiếm có.

• 九月的梯田这么美，真是难得的景象。

  Jiǔyuè de tītián zhème měi, zhēn shì nándé de jǐngxiàng.

  Ruộng bậc thang tháng Chín đẹp thế này, đúng là cảnh tượng hiếm có.

再也不 / 再也没 – không bao giờ… nữa

再也 đi với phủ định để nói một việc sẽ không bao giờ xảy ra nữa, hoặc từ một thời điểm nào đó đã không xảy ra nữa. 再也不 dùng cho ý muốn, quyết tâm, tương lai; 再也没（有） dùng cho sự thật đã diễn ra. Ngữ khí mạnh hơn 不再.

• 那次在山里迷了路，我再也不敢一个人爬山了。

  Nà cì zài shān lǐ míle lù, wǒ zài yě bù gǎn yī gè rén pá shān le.

  Lần ấy bị lạc trong núi, tôi không bao giờ dám leo núi một mình nữa.

• 自从搬到城里，他再也没回过老家。

  Zìcóng bāndào chéng lǐ, tā zài yě méi huíguo lǎojiā.

  Từ khi chuyển lên thành phố, anh ấy không về quê thêm lần nào nữa.

• 吃过会安的高楼面，我再也忘不了那个味道。

  Chīguo Huì'ān de gāolóumiàn, wǒ zài yě wàng bu liǎo nàge wèidao.

  Ăn cao lầu Hội An rồi, tôi không bao giờ quên được hương vị ấy.

接连 / 一连 – liên tiếp, liền một mạch

接连 nghĩa là liên tiếp, việc này nối việc kia không ngắt quãng: 接连赢了三场. 一连 cũng là “liền một mạch”, nhưng câu bắt buộc có số lượng (一连三天, 一连下了一个星期的雨). Cả hai đứng sau chủ ngữ, trước động từ, dùng để nhấn mạnh sự việc lặp lại nhiều lần.

• 越南队接连赢了三场比赛。

  Yuènán duì jiēlián yíngle sān chǎng bǐsài.

  Đội Việt Nam thắng liên tiếp ba trận.

• 她一连训练了五个小时，一点儿也没休息。

  Tā yīlián xùnliànle wǔ gè xiǎoshí, yīdiǎnr yě méi xiūxi.

  Cô ấy tập liền một mạch năm tiếng, không nghỉ chút nào.

• 比赛一开始，对手就接连进了两个球。

  Bǐsài yī kāishǐ, duìshǒu jiù jiēlián jìnle liǎng gè qiú.

  Trận đấu vừa bắt đầu, đối thủ đã liên tiếp ghi hai bàn.

再…也… – dù… đến mấy cũng…

再 ở đây không có nghĩa “lại”, mà là “dù… đến mức nào”; vế sau 也 khẳng định kết quả không thay đổi. Là cách nói ngắn gọn của 不管多…也…/即使很…也…. Thường gặp trong khẩu ngữ và văn viết nhẹ.

• 训练再苦，他也从来不抱怨。

  Xùnliàn zài kǔ, tā yě cónglái bù bàoyuàn.

  Tập luyện cực đến mấy, anh ấy cũng chưa bao giờ than phiền.

• 对手再强，我们也要全力以赴。

  Duìshǒu zài qiáng, wǒmen yě yào quánlì-yǐfù.

  Đối thủ mạnh đến mấy, chúng ta cũng phải dốc toàn lực.

• 天气再热，球迷们也要去现场看球。

  Tiānqì zài rè, qiúmímen yě yào qù xiànchǎng kàn qiú.

  Trời nóng đến mấy, người hâm mộ cũng muốn đến sân xem bóng.

以至于 / 以致 – đến nỗi, đến mức

以至于 nối vế sau nêu kết quả xảy ra vì vế trước đạt đến mức độ cao. 以致 cũng có nghĩa này nhưng thường dùng khi kết quả là xấu, không mong muốn. Đứng đầu vế sau, văn viết.

• 比赛太精彩了，以至于观众忘了时间。

  Bǐsài tài jīngcǎi le, yǐzhìyú guānzhòng wàngle shíjiān.

  Trận đấu hay đến nỗi khán giả quên cả thời gian.

• 他训练得太拼，以至于膝盖受了伤。

  Tā xùnliàn de tài pīn, yǐzhìyú xīgài shòule shāng.

  Anh ấy tập quá sức, đến nỗi bị chấn thương đầu gối.

• 队员之间缺少沟通，以致在关键时刻出现了失误。

  Duìyuán zhījiān quēshǎo gōutōng, yǐzhì zài guānjiàn shíkè chūxiànle shīwù.

  Cầu thủ thiếu trao đổi với nhau, đến nỗi mắc sai lầm vào thời khắc quyết định.

由 – do (ai) làm, do (ai) phụ trách

由 giới thiệu người hoặc bộ phận chịu trách nhiệm thực hiện một việc, rất hay gặp trong văn bản công việc, thông báo phân công. Việc được nói đến đứng đầu câu; sau 由 là người làm, rồi đến động từ. Khác 被 (nhấn mạnh chịu tác động), 由 nhấn mạnh trách nhiệm thuộc về ai.

• 这个项目由王经理负责。

  Zhège xiàngmù yóu Wáng jīnglǐ fùzé.

  Dự án này do giám đốc Vương phụ trách.

• 新员工的培训由人事部安排。

  Xīn yuángōng de péixùn yóu rénshìbù ānpái.

  Việc đào tạo nhân viên mới do phòng nhân sự sắp xếp.

• 最后的结果由总裁决定。

  Zuìhòu de jiéguǒ yóu zǒngcái juédìng.

  Kết quả cuối cùng do tổng giám đốc quyết định.

一方面…另一方面… – một mặt…, mặt khác…

Khung này trình bày hai mặt, hai lý do hoặc hai biện pháp song song của cùng một vấn đề. Vế sau có thể thêm 也 / 还 sau chủ ngữ. Dùng nhiều trong báo cáo, thuyết trình, văn nghị luận để lập luận cân đối.

• 我们一方面要提高待遇，另一方面也要给员工更多发展机会。

  Wǒmen yī fāngmiàn yào tígāo dàiyù, lìng yī fāngmiàn yě yào gěi yuángōng gèng duō fāzhǎn jīhuì.

  Một mặt chúng ta phải nâng đãi ngộ, mặt khác cũng phải cho nhân viên nhiều cơ hội phát triển hơn.

• 他跳槽一方面是为了薪水，另一方面是想换个环境。

  Tā tiàocáo yī fāngmiàn shì wèile xīnshui, lìng yī fāngmiàn shì xiǎng huàn gè huánjìng.

  Anh ấy nhảy việc một phần vì lương, một phần là muốn đổi môi trường.

• 远程办公一方面节省了时间，另一方面也增加了沟通的难度。

  Yuǎnchéng bàngōng yī fāngmiàn jiéshěngle shíjiān, lìng yī fāngmiàn yě zēngjiāle gōutōng de nándù.

  Làm việc từ xa một mặt tiết kiệm thời gian, mặt khác cũng làm việc trao đổi khó hơn.

务必 – nhất thiết phải, nhớ phải (văn bản công việc)

务必 nghĩa là “nhất thiết phải”, dùng trong yêu cầu, thông báo, email công việc để nhấn mạnh việc bắt buộc làm, giọng trang trọng mà vẫn lịch sự (thường đi với 请). Mạnh hơn 一定 và trang trọng hơn 千万.

• 请各部门务必在周五前提交报告。

  Qǐng gè bùmén wùbì zài zhōuwǔ qián tíjiāo bàogào.

  Đề nghị các phòng ban nhất thiết nộp báo cáo trước thứ Sáu.

• 这份合同很重要，请您务必仔细核对。

  Zhè fèn hétong hěn zhòngyào, qǐng nín wùbì zǐxì héduì.

  Hợp đồng này rất quan trọng, kính mong anh/chị kiểm tra kỹ.

• 明天的会议请大家务必准时参加。

  Míngtiān de huìyì qǐng dàjiā wùbì zhǔnshí cānjiā.

  Cuộc họp ngày mai đề nghị mọi người nhất thiết có mặt đúng giờ.

鉴于 – xét thấy, căn cứ vào

鉴于 đặt ở đầu câu, nêu một tình hình đã biết làm căn cứ, vế sau là quyết định hay biện pháp được đưa ra. Đây là từ văn viết, rất hay gặp trong thông báo, công văn, báo cáo. Vế sau thường có các động từ như 决定、建议、要求、取消.

• 鉴于原材料价格持续上涨，公司决定调整产品价格。

  Jiànyú yuáncáiliào jiàgé chíxù shàngzhǎng, gōngsī juédìng tiáozhěng chǎnpǐn jiàgé.

  Xét thấy giá nguyên liệu tăng liên tục, công ty quyết định điều chỉnh giá sản phẩm.

• 鉴于目前的情况，会议推迟到下周举行。

  Jiànyú mùqián de qíngkuàng, huìyì tuīchí dào xiàzhōu jǔxíng.

  Căn cứ tình hình hiện tại, cuộc họp hoãn sang tuần sau.

• 鉴于他多年的贡献，董事会决定给予表彰。

  Jiànyú tā duō nián de gòngxiàn, dǒngshìhuì juédìng jǐyǔ biǎozhāng.

  Xét những cống hiến nhiều năm của anh ấy, hội đồng quản trị quyết định khen thưởng.

致使 – khiến cho, dẫn đến (kết quả xấu)

致使 nối nguyên nhân với kết quả, thường là kết quả không mong muốn: thiệt hại, chậm trễ, đình trệ. Văn viết, hay gặp trong báo cáo sự cố và tin tức. Có thể dùng cùng 由于 ở vế trước.

• 港口停工三天，致使大批货物无法按时交付。

  Gǎngkǒu tínggōng sān tiān, zhìshǐ dàpī huòwù wúfǎ ànshí jiāofù.

  Cảng ngừng hoạt động ba ngày khiến một lượng lớn hàng không giao đúng hạn.

• 芯片短缺致使多家汽车厂减产。

  Xīnpiàn duǎnquē zhìshǐ duō jiā qìchēchǎng jiǎnchǎn.

  Thiếu chip khiến nhiều nhà máy ô tô phải giảm sản lượng.

• 由于管理混乱，致使公司损失严重。

  Yóuyú guǎnlǐ hùnluàn, zhìshǐ gōngsī sǔnshī yánzhòng.

  Do quản lý lộn xộn, công ty bị tổn thất nặng nề.

乃至 – thậm chí cả, cho đến

乃至 đứng trước thành phần cuối cùng trong chuỗi liệt kê, cho thấy phạm vi mở rộng dần tới mức cao nhất. Có thể nối danh từ (亚洲乃至全世界) hoặc cụm động từ. Giọng văn trang trọng.

• 这场危机影响了亚洲乃至全世界的经济。

  Zhè chǎng wēijī yǐngxiǎng le Yàzhōu nǎizhì quán shìjiè de jīngjì.

  Cuộc khủng hoảng này ảnh hưởng tới kinh tế châu Á, thậm chí cả thế giới.

• 零件短缺可能拖慢整条生产线，乃至整个行业。

  Língjiàn duǎnquē kěnéng tuōmàn zhěng tiáo shēngchǎnxiàn, nǎizhì zhěnggè hángyè.

  Thiếu linh kiện có thể làm chậm cả dây chuyền, thậm chí cả ngành.

• 这项技术在国内乃至国际上都处于领先地位。

  Zhè xiàng jìshù zài guónèi nǎizhì guójì shàng dōu chǔyú lǐngxiān dìwèi.

  Công nghệ này dẫn đầu trong nước, thậm chí cả quốc tế.

为此 – vì việc này (mà…), để làm được việc đó

为此 = 为了这个 / 因为这个: chỉ lại sự việc vừa nói ở câu trước, rồi nêu hành động có chủ ý được đưa ra vì sự việc đó. Thường đứng đầu câu hoặc vế sau, cũng có thể đứng sau chủ ngữ (我们为此…). Văn viết, rất hay gặp trong thông báo, thư công việc, báo cáo.

• 下个月海运费用可能继续上涨。为此，我们决定提前发货。

  Xià gè yuè hǎiyùn fèiyòng kěnéng jìxù shàngzhǎng. Wèicǐ, wǒmen juédìng tíqián fāhuò.

  Tháng sau cước vận tải biển có thể tiếp tục tăng. Vì vậy, chúng tôi quyết định giao hàng sớm.

• 公司希望打开欧洲市场，为此专门成立了海外部。

  Gōngsī xīwàng dǎkāi Ōuzhōu shìchǎng, wèicǐ zhuānmén chénglì le hǎiwàibù.

  Công ty muốn mở thị trường châu Âu, vì thế đã lập riêng phòng thị trường nước ngoài.

• 这次延误给您带来了不便，我们为此深表歉意。

  Zhè cì yánwù gěi nín dàilái le bùbiàn, wǒmen wèicǐ shēn biǎo qiànyì.

  Lần chậm trễ này đã gây bất tiện cho quý vị, chúng tôi thành thật xin lỗi về việc đó.

基于 – dựa trên, trên cơ sở

基于 nêu nền tảng, căn cứ của một nhận định, quyết định hay sản phẩm. Có thể đứng đầu câu (基于以上原因，…) hoặc làm định ngữ (基于大数据的分析). Văn viết, rất phổ biến trong báo cáo, tài liệu kỹ thuật.

• 基于大数据的分析，我们调整了营销策略。

  Jīyú dà shùjù de fēnxī, wǒmen tiáozhěng le yíngxiāo cèlüè.

  Dựa trên phân tích dữ liệu lớn, chúng tôi đã điều chỉnh chiến lược tiếp thị.

• 这个系统是基于深度学习开发的。

  Zhège xìtǒng shì jīyú shēndù xuéxí kāifā de.

  Hệ thống này được phát triển dựa trên học sâu.

• 基于以上原因，我们不同意这个方案。

  Jīyú yǐshàng yuányīn, wǒmen bù tóngyì zhège fāng'àn.

  Vì những lý do trên, chúng tôi không đồng ý phương án này.

势必 – tất yếu sẽ, ắt sẽ

势必 là phỏng đoán chắc chắn dựa trên xu thế, lô-gic của sự việc: “theo đà này thì nhất định sẽ…”. Vị ngữ thường là sự thay đổi hoặc hậu quả. Văn viết, dùng nhiều trong bình luận, dự báo.

• 人工智能势必会改变很多行业的工作方式。

  Réngōng zhìnéng shìbì huì gǎibiàn hěn duō hángyè de gōngzuò fāngshì.

  AI tất yếu sẽ thay đổi cách làm việc của nhiều ngành.

• 如果不加强监管，势必带来更大的风险。

  Rúguǒ bù jiāqiáng jiānguǎn, shìbì dàilái gèng dà de fēngxiǎn.

  Nếu không tăng cường quản lý, ắt sẽ gây ra rủi ro lớn hơn.

• 成本上升势必影响产品的竞争力。

  Chéngběn shàngshēng shìbì yǐngxiǎng chǎnpǐn de jìngzhēnglì.

  Chi phí tăng ắt sẽ ảnh hưởng tới sức cạnh tranh của sản phẩm.

不至于 – chưa đến mức, không đến nỗi

不至于 phủ nhận việc sự việc đạt tới một mức độ (thường là mức tệ). Có thể đứng một mình làm câu trả lời: “不至于。” Dạng hỏi khẩu ngữ “至于吗？” nghĩa là “có cần đến mức đó không?”.