Tâm lý học hành vi

• 拖延

  tuōyán

  HVtha diên

  trì hoãn, kéo dàiđộng từ

  他总是把工作拖延到最后一天。

  Tā zǒngshì bǎ gōngzuò tuōyán dào zuìhòu yī tiān.Anh ấy luôn trì hoãn công việc tới ngày cuối cùng.

• 自律

  zìlǜ

  HVtự luật

  tự giác kỷ luậttính từ

  自律的人更容易实现长期目标。

  Zìlǜ de rén gèng róngyì shíxiàn chángqī mùbiāo.Người có kỷ luật dễ đạt mục tiêu dài hạn hơn.

• 理智

  lǐzhì

  HVlý trí

  lý trí; tỉnh táotính từ

  生气的时候，人很难保持理智。

  Shēngqì de shíhou, rén hěn nán bǎochí lǐzhì.Lúc tức giận, người ta khó giữ được lý trí.

• 自我

  zìwǒ

  HVtự ngã

  bản thân, cái tôi; tự (mình)đại từ

  写日记是一种很好的自我反思方式。

  Xiě rìjì shì yī zhǒng hěn hǎo de zìwǒ fǎnsī fāngshì.Viết nhật ký là một cách tự suy ngẫm rất tốt.

• 心灵

  xīnlíng

  HVtâm linhPhồn thể 心靈

  tâm hồn, nội tâmdanh từ

  音乐能安慰受伤的心灵。

  Yīnyuè néng ānwèi shòushāng de xīnlíng.Âm nhạc có thể xoa dịu tâm hồn bị tổn thương.

• 倾向

  qīngxiàng

  HVkhuynh hướngPhồn thể 傾向

  khuynh hướng, xu hướng; nghiêng vềdanh từ

  人们有一种倾向：更相信和自己观点相同的信息。

  Rénmen yǒu yī zhǒng qīngxiàng: gèng xiāngxìn hé zìjǐ guāndiǎn xiāngtóng de xìnxī.Con người có một khuynh hướng: tin những thông tin giống quan điểm của mình hơn.

• 意愿

  yìyuàn

  HVý nguyệnPhồn thể 意願

  nguyện vọng, mong muốndanh từ

  要尊重孩子自己的意愿。

  Yào zūnzhòng háizi zìjǐ de yìyuàn.Phải tôn trọng nguyện vọng của chính đứa trẻ.

• 用心

  yòngxīn

  HVdụng tâm

  chú tâm, để tâm; dụng ýtính từ

  只要用心观察，就会发现很多有趣的现象。

  Zhǐyào yòngxīn guānchá, jiù huì fāxiàn hěn duō yǒuqù de xiànxiàng.Chỉ cần chú tâm quan sát sẽ phát hiện nhiều hiện tượng thú vị.

• 不禁

  bùjīn

  HVbất cấm

  không nén được, bất giácphó từ

  看到这条新闻，她不禁笑了起来。

  Kàndào zhè tiáo xīnwén, tā bùjīn xiào le qǐlai.Đọc tin này, cô ấy bất giác bật cười.

• 叹气

  tànqì

  HVthán khíPhồn thể 嘆氣

  thở dàiđộng từ

  他看着没写完的报告，叹了一口气。

  Tā kànzhe méi xiěwán de bàogào, tàn le yī kǒu qì.Anh ấy nhìn bản báo cáo chưa viết xong, thở dài một tiếng.

• 幻想

  huànxiǎng

  HVhuyễn tưởng

  ảo tưởng, mơ tưởngdanh từ

  不努力就想成功，只是一种幻想。

  Bù nǔlì jiù xiǎng chénggōng, zhǐ shì yī zhǒng huànxiǎng.Không cố gắng mà muốn thành công chỉ là ảo tưởng.

• 自言自语

  zìyán-zìyǔ

  HVtự ngôn tự ngữPhồn thể 自言自語

  nói một mình, lẩm bẩmđộng từ

  她一边找钥匙，一边自言自语。

  Tā yībiān zhǎo yàoshi, yībiān zìyán-zìyǔ.Cô ấy vừa tìm chìa khóa vừa lẩm bẩm một mình.

• 游戏机

  yóuxìjī

  HVdu hí cơPhồn thể 遊戲機

  máy chơi gamedanh từ

  孩子一拿到游戏机，就什么都不想做了。

  Háizi yī ná dào yóuxìjī, jiù shénme dōu bù xiǎng zuò le.Trẻ con cứ cầm máy chơi game là chẳng muốn làm gì nữa.

• 赌博

  dǔbó

  HVđổ bácPhồn thể 賭博

  cờ bạc, đánh bạcđộng từ

  赌博为什么会让人上瘾？心理学家做了很多研究。

  Dǔbó wèi shénme huì ràng rén shàngyǐn? Xīnlǐxuéjiā zuò le hěn duō yánjiū.Vì sao cờ bạc khiến người ta nghiện? Các nhà tâm lý học đã nghiên cứu rất nhiều.

• 一时

  yīshí

  HVnhất thờiPhồn thể 一時

  nhất thời, trong chốc látphó từ

  别因为一时冲动买不需要的东西。

  Bié yīnwèi yīshí chōngdòng mǎi bù xūyào de dōngxi.Đừng vì bốc đồng nhất thời mà mua thứ không cần.

• 免得

  miǎnde

  HVmiễn đắc

  để khỏi, kẻoliên từ

  把手机放远一点，免得工作时总想看。

  Bǎ shǒujī fàng yuǎn yīdiǎn, miǎnde gōngzuò shí zǒng xiǎng kàn.Để điện thoại xa ra một chút, kẻo lúc làm việc cứ muốn xem.

• 衡量

  héngliáng

  HVhành lượng

  cân nhắc, đánh giá, đo lườngđộng từ

  不能只用金钱来衡量一个人是否成功。

  Bù néng zhǐ yòng jīnqián lái héngliáng yī gè rén shìfǒu chénggōng.Không thể chỉ dùng tiền bạc để đánh giá một người có thành công hay không.

• 区分

  qūfēn

  HVkhu phânPhồn thể 區分

  phân biệt, phân loạiđộng từ

  孩子要学会区分“需要”和“想要”。

  Háizi yào xuéhuì qūfēn “xūyào” hé “xiǎngyào”.Trẻ phải học cách phân biệt “cần” và “muốn”.

• 本质

  běnzhì

  HVbản chấtPhồn thể 本質

  bản chấtdanh từ

  拖延的本质不是懒，而是逃避压力。

  Tuōyán de běnzhì bù shì lǎn, ér shì táobì yālì.Bản chất của trì hoãn không phải lười mà là né tránh áp lực.

• 因素

  yīnsù

  HVnhân tố

  nhân tố, yếu tốdanh từ

  环境是影响习惯的重要因素。

  Huánjìng shì yǐngxiǎng xíguàn de zhòngyào yīnsù.Môi trường là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thói quen.

• 往后

  wǎnghòu

  HVvãng hậuPhồn thể 往後

  từ nay về sau, sau nàydanh từ

  往后我每天早上先做最难的事。

  Wǎnghòu wǒ měitiān zǎoshang xiān zuò zuì nán de shì.Từ nay về sau, sáng nào tôi cũng làm việc khó nhất trước.

• 懒

  lǎn

  HVlãnPhồn thể 懶

  lườitính từ

  周末我懒得出门，只想在家休息。

  Zhōumò wǒ lǎn de chūmén, zhǐ xiǎng zài jiā xiūxi.Cuối tuần tôi lười ra ngoài, chỉ muốn ở nhà nghỉ ngơi.

• 适得其反

  shìdé-qífǎn

  HVthích đắc kỳ phảnPhồn thể 適得其反

  phản tác dụngcụm từ

  逼孩子学习逼得太紧，往往适得其反。

  Bī háizi xuéxí bī de tài jǐn, wǎngwǎng shìdé-qífǎn.Ép con học quá gắt thường phản tác dụng.

• 持之以恒

  chízhī-yǐhéng

  HVtrì chi dĩ hằng

  kiên trì bền bỉcụm từ

  学外语贵在持之以恒。

  Xué wàiyǔ guì zài chízhī-yǐhéng.Học ngoại ngữ quý ở sự bền bỉ.

Giờ nghỉ trưa ở một công ty tại Thượng Hải, Thảo (nhân viên người Việt) trò chuyện với đồng nghiệp Trần Lỗi về thói trì hoãn.

1. 陈

   陈磊

   小草，你怎么一直在叹气？莫非又在赶报告？

   Xiǎo Cǎo, nǐ zěnme yīzhí zài tànqì? Mòfēi yòu zài gǎn bàogào?Thảo ơi, sao em cứ thở dài mãi thế? Phải chăng lại đang chạy báo cáo?
2. 草

   草

   别提了！我本来计划上周就写完，不料一拖再拖，现在只剩两天了。

   Bié tí le! Wǒ běnlái jìhuà shàng zhōu jiù xiěwán, bùliào yī tuō zài tuō, xiànzài zhǐ shèng liǎng tiān le.Đừng nhắc nữa! Em định tuần trước viết xong, nào ngờ cứ dây dưa mãi, giờ chỉ còn hai ngày.
3. 草

   草

   我是不是太懒了？

   Wǒ shì bù shì tài lǎn le?Có phải em lười quá không?
4. 陈

   陈磊

   恰恰相反。我最近在听一门行为心理学的课，老师说拖延的本质不是懒，而是想逃避压力。

   Qiàqià xiāngfǎn. Wǒ zuìjìn zài tīng yī mén xíngwéi xīnlǐxué de kè, lǎoshī shuō tuōyán de běnzhì bù shì lǎn, ér shì xiǎng táobì yālì.Trái lại hoàn toàn. Anh đang học một khóa tâm lý học hành vi, thầy nói bản chất của trì hoãn không phải lười mà là muốn né tránh áp lực.
5. 草

   草

   难怪我一打开电脑，就先看半小时短视频。

   Nánguài wǒ yī dǎkāi diànnǎo, jiù xiān kàn bàn xiǎoshí duǎnshìpín.Thảo nào em cứ mở máy là xem video ngắn nửa tiếng trước.
6. 陈

   陈磊

   大脑更喜欢即时的快乐，所以一时的轻松总是比写报告的诱惑大。

   Dànǎo gèng xǐhuan jíshí de kuàilè, suǒyǐ yīshí de qīngsōng zǒngshì bǐ xiě bàogào de yòuhuò dà.Não thích niềm vui tức thời hơn, nên cái nhẹ nhõm nhất thời bao giờ cũng hấp dẫn hơn viết báo cáo.
7. 草

   草

   那该怎么办？光靠意志力好像不够。

   Nà gāi zěnme bàn? Guāng kào yìzhìlì hǎoxiàng bù gòu.Vậy phải làm sao? Chỉ dựa vào ý chí hình như không đủ.
8. 陈

   陈磊

   对，即便是很自律的人，也需要好的环境。工作时把手机放到另一个房间，免得总想看。

   Duì, jíbiàn shì hěn zìlǜ de rén, yě xūyào hǎo de huánjìng. Gōngzuò shí bǎ shǒujī fàngdào lìng yī gè fángjiān, miǎnde zǒng xiǎng kàn.Đúng, ngay cả người rất kỷ luật cũng cần môi trường tốt. Khi làm việc để điện thoại sang phòng khác, kẻo cứ muốn xem.
9. 草

   草

   我还试过给自己定很严格的惩罚，结果压力太大，反而更焦虑了。

   Wǒ hái shì guò gěi zìjǐ dìng hěn yángé de chéngfá, jiéguǒ yālì tài dà, fǎn'ér gèng jiāolǜ le.Em còn thử đặt hình phạt rất nghiêm cho mình, kết quả áp lực quá, lại càng lo âu hơn.
10. 陈

    陈磊

    惩罚太重往往适得其反。不如把大任务拆成小任务，每完成一个就奖励自己一下。

    Chéngfá tài zhòng wǎngwǎng shìdé-qífǎn. Bùrú bǎ dà rènwu chāichéng xiǎo rènwu, měi wánchéng yī gè jiù jiǎnglì zìjǐ yīxià.Phạt nặng quá thường phản tác dụng. Chi bằng chia việc lớn thành việc nhỏ, xong mỗi việc thì tự thưởng một chút.
11. 草

    草

    好主意！往后我每天先做最难的那部分。

    Hǎo zhǔyi! Wǎnghòu wǒ měitiān xiān zuò zuì nán de nà bùfen.Ý hay! Từ nay em sẽ làm phần khó nhất trước mỗi ngày.
12. 陈

    陈磊

    加油！记住，改变习惯贵在持之以恒。

    Jiāyóu! Jìzhu, gǎibiàn xíguàn guì zài chízhī-yǐhéng.Cố lên! Nhớ nhé, thay đổi thói quen quý ở chỗ bền bỉ.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.