Văn học và mỹ học Nhật: Wabi-sabi, Mono no aware

• 侘び寂び

  わびさびwabisabi

  HVsá tịch

  vẻ đẹp đơn sơ, tĩnh lặng, nhuốm màu thời giandanh từ

  この茶室には侘び寂びの美がある。

  この ちゃしつには わびさびの びが ある。Gian trà thất này mang vẻ đẹp wabi-sabi.

• 物の哀れ

  もののあわれmono no aware

  HVvật ai

  nỗi xúc cảm man mác trước sự vô thường của vạn vậtdanh từ

  散る桜に物の哀れを感じる。

  ちる さくらに もののあわれを かんじる。Thấy hoa anh đào rơi mà lòng man mác “mono no aware”.

• 無常

  むじょうmujō

  HVvô thường

  vô thường, không gì tồn tại mãidanh từ

  古典文学には無常の思想が流れている。

  こてんぶんがくには むじょうの しそうが ながれて いる。Tư tưởng vô thường chảy xuyên suốt văn học cổ điển.

• 余韻

  よいんyoin

  HVdư vận

  dư âm, dư vị (còn đọng lại)danh từ

  映画の余韻に浸りながら帰った。

  えいがの よいんに ひたりながら かえった。Tôi vừa về vừa đắm trong dư âm của bộ phim.

• 情緒

  じょうちょjōcho

  HVtình tự

  cảm xúc; phong vị, không khí trữ tìnhdanh từ

  古い町並みに情緒を感じる。

  ふるい まちなみに じょうちょを かんじる。Cảm nhận được nét trữ tình ở những dãy phố cổ.

• 風情

  ふぜいfuzei

  HVphong tình

  phong vị, nét thanh nhãdanh từ

  雨の庭にも風情がある。

  あめの にわにも ふぜいが ある。Khu vườn dưới mưa cũng có nét thanh nhã riêng.

• 趣

  おもむきomomuki

  HVthú

  ý vị, vẻ tao nhã; ý chínhdanh từ

  この寺は静かで趣がある。

  この てらは しずかで おもむきが ある。Ngôi chùa này yên tĩnh và đầy ý vị.

• 素朴

  そぼくsoboku

  HVtố phác

  mộc mạc, chất pháctính từ

  素朴な味の焼き物が好きだ。

  そぼくな あじの やきものが すきだ。Tôi thích những món gốm mộc mạc.

• 洗練

  せんれんsenren

  HVtẩy luyện

  tinh tế, trau chuốtdanh từ

  洗練されたデザインが評価された。

  せんれん された デザインが ひょうか された。Thiết kế tinh tế đã được đánh giá cao.

• 繊細

  せんさいsensai

  HVtiêm tế

  tinh tế, mảnh mai; nhạy cảmtính từ

  彼女は繊細な感覚の持ち主だ。

  かのじょは せんさいな かんかくの もちぬしだ。Cô ấy có cảm quan rất tinh tế.

• 移ろい

  うつろいutsuroi

  HVdi

  sự đổi thay, chuyển dờidanh từ

  季節の移ろいを和歌に詠む。

  きせつの うつろいを わかに よむ。Vịnh sự chuyển mùa thành thơ waka.

• 朽ちる

  くちるkuchiru

  HVhủ

  mục nát, tàn lụiđộng từ

  朽ちかけた門が時の流れを物語る。

  くちかけた もんが ときの ながれを ものがたる。Cánh cổng mục dần kể lại dòng chảy thời gian.

• 色褪せる

  いろあせるiroaseru

  HVsắc thoái

  phai màu; phai nhạtđộng từ

  あの日の記憶は今も色褪せない。

  あの ひの きおくは いまも いろあせない。Ký ức ngày ấy đến nay vẫn không phai.

• 静寂

  せいじゃくseijaku

  HVtĩnh tịch

  sự tĩnh lặngdanh từ

  早朝の寺は静寂に包まれていた。

  そうちょうの てらは せいじゃくに つつまれて いた。Ngôi chùa sáng sớm chìm trong tĩnh lặng.

• 余白

  よはくyohaku

  HVdư bạch

  khoảng trống (trong tranh, trang giấy)danh từ

  日本画は余白を大切にする。

  にほんがは よはくを たいせつに する。Tranh Nhật rất coi trọng khoảng trống.

• 不揃い

  ふぞろいfuzoroi

  HVbất tiễn

  không đều, không đồng bộtính từ

  手作りの茶碗は形が不揃いだ。

  てづくりの ちゃわんは かたちが ふぞろいだ。Chén trà làm thủ công có hình dáng không đều nhau.

• 心情

  しんじょうshinjō

  HVtâm tình

  tâm trạng, tâm tưdanh từ

  主人公の心情が丁寧に描かれている。

  しゅじんこうの しんじょうが ていねいに えがかれて いる。Tâm tư của nhân vật chính được khắc họa tỉ mỉ.

• 感性

  かんせいkansei

  HVcảm tính

  sự nhạy cảm (thẩm mỹ), cảm quandanh từ

  子どもの豊かな感性を育てる。

  こどもの ゆたかな かんせいを そだてる。Nuôi dưỡng cảm quan phong phú của trẻ.

• 描写

  びょうしゃbyōsha

  HVmiêu tả

  miêu tả, khắc họadanh từ

  この小説は自然の描写が美しい。

  この しょうせつは しぜんの びょうしゃが うつくしい。Cuốn tiểu thuyết này có những đoạn tả thiên nhiên rất đẹp.

• 叙情

  じょじょうjojō

  HVtự tình

  trữ tìnhdanh từ

  叙情的な詩を朗読する。

  じょじょうてきな しを ろうどく する。Ngâm đọc một bài thơ trữ tình.

• 和歌

  わかwaka

  HVhòa ca

  thơ waka (thể thơ 31 âm tiết của Nhật)danh từ

  平安時代の貴族は和歌で思いを伝えた。

  へいあんじだいの きぞくは わかで おもいを つたえた。Quý tộc thời Heian bày tỏ tình cảm bằng thơ waka.

• 詠む

  よむyomu

  HVvịnh

  sáng tác (thơ), ngâm vịnhđộng từ

  月を見て一首詠んだ。

  つきを みて いっしゅ よんだ。Ngắm trăng rồi làm một bài thơ.

• 哀愁

  あいしゅうaishū

  HVai sầu

  nỗi buồn man mácdanh từ

  秋の夕暮れには哀愁が漂う。

  あきの ゆうぐれには あいしゅうが ただよう。Chiều thu phảng phất nỗi buồn man mác.

• しみじみ

  しみじみshimijimi

  thấm thía, sâu lắngphó từ

  親のありがたさをしみじみ感じた。

  おやの ありがたさを しみじみ かんじた。Tôi thấm thía công ơn cha mẹ.

• 風化

  ふうかfūka

  HVphong hóa

  phong hóa, bào mòn; (ký ức) phai nhạtdanh từ

  戦争の記憶を風化させてはならない。

  せんそうの きおくを ふうか させては ならない。Không được để ký ức chiến tranh phai nhạt.

Lan, nghiên cứu sinh văn học, cùng giáo sư Kobayashi ngồi trong gian trà thất của một ngôi chùa ở Kyoto vào cuối thu.

1. 小

   小林教授

   この庭を見て、ランさんはどう感じますか。

   この にわを みて、ランさんは どう かんじますか。Nhìn khu vườn này, em cảm thấy thế nào?
2. ラ

   ラン

   苔むした石と散った紅葉が相まって、言葉にできない静寂を感じます。

   こけむした いしと ちった こうようが あいまって、ことばに できない せいじゃくを かんじます。Đá phủ rêu cùng lá đỏ rụng khiến em cảm thấy một sự tĩnh lặng khó tả.
3. 小

   小林教授

   それが侘び寂びの入り口ですね。不揃いなもの、朽ちていくものに美を見出すのです。

   それが わびさびの いりぐちですね。ふぞろいな もの、くちて いく ものに びを みいだすのです。Đó chính là cánh cửa đến với wabi-sabi. Tìm thấy vẻ đẹp trong những thứ không đều, những thứ đang tàn lụi.
4. ラ

   ラン

   では、物の哀れとはどう違うのでしょうか。

   では、もののあわれとは どう ちがうのでしょうか。Vậy nó khác “mono no aware” thế nào ạ?
5. 小

   小林教授

   物の哀れは、移ろうものに心が動く、その感情そのものを指します。

   もののあわれは、うつろう ものに こころが うごく、その かんじょう そのものを さします。Mono no aware chỉ chính cảm xúc rung động trước những gì đổi thay.
6. ラ

   ラン

   散る桜を見て、しみじみ切なくなる気持ちですね。ベトナムの詩にも通じる気がします。

   ちる さくらを みて、しみじみ せつなく なる きもちですね。ベトナムの しにも つうじる きが します。Là cảm giác thấm thía xót xa khi thấy hoa anh đào rơi nhỉ. Em thấy nó cũng gần với thơ Việt Nam.
7. 小

   小林教授

   ほう、例えば？

   ほう、たとえば？Ồ, chẳng hạn?
8. ラ

   ラン

   『キエウ』の、人の姿は消えても桃の花は去年のまま春風に笑っている、という一節です。

   『キエウ』の、ひとの すがたは きえても もものはなは きょねんの まま はるかぜに わらって いる、と いう いっせつです。Là câu trong “Truyện Kiều”: bóng người đã khuất mà hoa đào năm ngoái vẫn cười với gió đông ạ.
9. 小

   小林教授

   素晴らしい。文化は違っても、無常を感じる感性は同じなのでしょう。

   すばらしい。ぶんかは ちがっても、むじょうを かんじる かんせいは おなじなのでしょう。Tuyệt vời. Văn hóa có khác nhưng cảm quan về vô thường có lẽ là như nhau.
10. ラ

    ラン

    先生のご指導には感謝にたえません。この余韻を論文に生かしたいです。

    せんせいの ごしどうには かんしゃに たえません。この よいんを ろんぶんに いかしたいです。Em vô cùng biết ơn sự chỉ dẫn của thầy. Em muốn đưa dư âm này vào luận văn.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.