Luật lao động và quyền của người làm công

• 就業規則

  しゅうぎょうきそくshūgyō kisoku

  HVtựu nghiệp quy tắc

  nội quy lao độngdanh từ

  就業規則は社員がいつでも見られるようにしなければならない。

  しゅうぎょうきそくは しゃいんが いつでも みられるように しなければ ならない。Nội quy lao động phải để nhân viên xem được bất cứ lúc nào.

• 解雇

  かいこkaiko

  HVgiải cố

  sa thảidanh từ

  正当な理由のない解雇は無効だ。

  せいとうな りゆうの ない かいこは むこうだ。Sa thải không có lý do chính đáng là vô hiệu.

• 懲戒

  ちょうかいchōkai

  HVtrừng giới

  kỷ luật (trong công ty)danh từ

  彼は情報漏えいで懲戒処分を受けた。

  かれは じょうほうろうえいで ちょうかいしょぶんを うけた。Anh ta bị kỷ luật vì làm lộ thông tin.

• 労使

  ろうしrōshi

  HVlao sử

  người lao động và người sử dụng lao độngdanh từ

  労使の話し合いで賃上げが決まった。

  ろうしの はなしあいで ちんあげが きまった。Việc tăng lương được quyết định qua thương lượng giữa hai bên lao động và chủ.

• 非正規雇用

  ひせいきこようhiseiki koyō

  HVphi chính quy cố dụng

  lao động không chính thức (hợp đồng, bán thời gian)danh từ

  非正規雇用の割合は約四割に達する。

  ひせいきこようの わりあいは やく よんわりに たっする。Tỷ lệ lao động không chính thức lên tới khoảng 40%.

• 割増賃金

  わりましちんぎんwarimashi chingin

  HVcát tăng nhẫm kim

  tiền lương phụ trội (làm thêm giờ, đêm, ngày nghỉ)danh từ

  深夜の勤務には割増賃金が支払われる。

  しんやの きんむには わりましちんぎんが しはらわれる。Làm ca đêm được trả lương phụ trội.

• 時間外

  じかんがいjikangai

  HVthời gian ngoại

  ngoài giờ (làm việc)danh từ

  時間外労働には上限がある。

  じかんがい ろうどうには じょうげんが ある。Làm việc ngoài giờ có giới hạn tối đa.

• 過労死

  かろうしkarōshi

  HVquá lao tử

  chết do làm việc quá sứcdanh từ

  過労死をなくすための法律が作られた。

  かろうしを なくす ための ほうりつが つくられた。Luật được ban hành nhằm xóa bỏ tình trạng chết vì làm việc quá sức.

• 勧告

  かんこくkankoku

  HVkhuyến cáo

  khuyến nghị (chính thức của cơ quan nhà nước)danh từ

  労働基準監督署が会社に是正勧告を出した。

  ろうどうきじゅんかんとくしょが かいしゃに ぜせいかんこくを だした。Cơ quan thanh tra lao động đã ra khuyến nghị khắc phục cho công ty.

• 抵触

  ていしょくteishoku

  HVđể xúc

  vi phạm, chạm đến (luật, quy định)danh từ

  その契約は労働基準法に抵触するおそれがある。

  その けいやくは ろうどうきじゅんほうに ていしょく する おそれが ある。Hợp đồng đó có nguy cơ vi phạm Luật Tiêu chuẩn lao động.

• 遵守

  じゅんしゅjunshu

  HVtuân thủ

  tuân thủdanh từ

  法令の遵守は企業の基本だ。

  ほうれいの じゅんしゅは きぎょうの きほんだ。Tuân thủ pháp luật là điều cơ bản của doanh nghiệp.

• 試用期間

  しようきかんshiyō kikan

  HVthí dụng kỳ gian

  thời gian thử việcdanh từ

  試用期間中でも、正当な理由なく解雇することはできない。

  しようきかんちゅうでも、せいとうな りゆう なく かいこ する ことは できない。Dù đang thử việc cũng không thể bị sa thải khi không có lý do chính đáng.

• 団体交渉

  だんたいこうしょうdantai kōshō

  HVđoàn thể giao thiệp

  thương lượng tập thể (công đoàn với chủ)danh từ

  労働組合は会社に団体交渉を申し入れた。

  ろうどうくみあいは かいしゃに だんたいこうしょうを もうしいれた。Công đoàn đã đề nghị công ty thương lượng tập thể.

• 改定

  かいていkaitei

  HVcải định

  sửa đổi, điều chỉnh (mức, quy định)danh từ

  最低賃金が毎年改定される。

  さいていちんぎんが まいとし かいてい される。Lương tối thiểu được điều chỉnh mỗi năm.

• 休職

  きゅうしょくkyūshoku

  HVhưu chức

  tạm nghỉ việc (dài hạn, vẫn giữ chỗ)danh từ

  体調を崩して三か月休職した。

  たいちょうを くずして さんかげつ きゅうしょく した。Sức khỏe sa sút nên tôi tạm nghỉ việc ba tháng.

• 労災

  ろうさいrōsai

  HVlao tai

  tai nạn lao độngdanh từ

  通勤中のけがも労災と認められる。

  つうきんちゅうの けがも ろうさいと みとめられる。Chấn thương trên đường đi làm cũng được công nhận là tai nạn lao động.

• 裁量

  さいりょうsairyō

  HVtài lượng

  quyền tự quyết, tùy nghidanh từ

  働く時間は本人の裁量に任されている。

  はたらく じかんは ほんにんの さいりょうに まかされて いる。Giờ làm việc được giao cho người lao động tự quyết.

• 不当

  ふとうfutō

  HVbất đáng

  bất công, trái lẽtính từ

  不当な扱いを受けたら相談してください。

  ふとうな あつかいを うけたら そうだん して ください。Nếu bị đối xử bất công, hãy đến trao đổi.

• 提訴

  ていそteiso

  HVđề tố

  khởi kiệndanh từ

  元社員が未払い賃金を求めて会社を提訴した。

  もと しゃいんが みばらい ちんぎんを もとめて かいしゃを ていそ した。Nhân viên cũ khởi kiện công ty đòi tiền lương chưa trả.

• 和解

  わかいwakai

  HVhòa giải

  hòa giải, dàn xếp (ngoài tòa hoặc tại tòa)danh từ

  裁判は和解で決着した。

  さいばんは わかいで けっちゃく した。Vụ kiện kết thúc bằng hòa giải.

• 申し立て

  もうしたてmōshitate

  HVthân lập

  đơn khiếu nại, đề nghị chính thứcdanh từ

  労働審判の申し立てを行った。

  ろうどうしんぱんの もうしたてを おこなった。Đã nộp đơn yêu cầu xét xử tranh chấp lao động.

• 処遇

  しょぐうshogū

  HVxử ngộ

  đãi ngộ, cách đối xử (về chế độ)danh từ

  外国人社員の処遇を改善する。

  がいこくじん しゃいんの しょぐうを かいぜん する。Cải thiện đãi ngộ cho nhân viên người nước ngoài.

• 均等

  きんとうkintō

  HVquân đẳng

  bình đẳng, đồng đềudanh từ

  男女の均等な待遇が法律で定められている。

  だんじょの きんとうな たいぐうが ほうりつで さだめられて いる。Luật quy định đối xử bình đẳng giữa nam và nữ.

• 罰則

  ばっそくbassoku

  HVphạt tắc

  chế tài, điều khoản xử phạtdanh từ

  違反した企業には罰則が科される。

  いはん した きぎょうには ばっそくが かされる。Doanh nghiệp vi phạm sẽ bị áp dụng chế tài.

• 黙認

  もくにんmokunin

  HVmặc nhận

  làm ngơ, ngầm chấp nhậndanh từ

  上司はサービス残業を黙認していた。

  じょうしは サービスざんぎょうを もくにん して いた。Cấp trên đã làm ngơ việc làm thêm không lương.

Văn phòng tư vấn lao động cho người nước ngoài ở Nagoya. Chuyên viên tư vấn Mori gặp anh Tuấn, kỹ sư người Việt.

1. 森

   森

   トゥアンさん、今日はどのようなご相談ですか。

   トゥアンさん、きょうは どのような ごそうだんですか。Anh Tuấn, hôm nay anh cần tư vấn chuyện gì ạ?
2. ト

   トゥアン

   先月から毎日三時間以上残業していますが、割増賃金が一円たりとも払われていません。

   せんげつから まいにち さんじかん いじょう ざんぎょう して いますが、わりましちんぎんが いちえん たりとも はらわれて いません。Từ tháng trước ngày nào tôi cũng làm thêm hơn ba tiếng, nhưng không được trả một yên tiền phụ trội nào.
3. 森

   森

   それは明らかに労働基準法に抵触しますね。上司は知っているんですか。

   それは あきらかに ろうどうきじゅんほうに ていしょく しますね。じょうしは しって いるんですか。Điều đó rõ ràng vi phạm Luật Tiêu chuẩn lao động. Cấp trên có biết không?
4. ト

   トゥアン

   はい、知っていて黙認しています。「裁量労働だから」と言われました。

   はい、しって いて もくにん して います。「さいりょうろうどう だから」と いわれました。Có ạ, biết mà vẫn làm ngơ. Họ bảo “vì là chế độ làm việc tự quyết”.
5. 森

   森

   契約書の条項と就業規則を見せていただけますか。実態に即して判断する必要があります。

   けいやくしょの じょうこうと しゅうぎょうきそくを みせて いただけますか。じったいに そくして はんだん する ひつようが あります。Anh cho tôi xem điều khoản hợp đồng và nội quy lao động được không? Cần phán đoán sát với thực tế.
6. ト

   トゥアン

   これです。裁量労働の対象になる職種ではないと思うのですが。

   これです。さいりょうろうどうの たいしょうに なる しょくしゅでは ないと おもうのですが。Đây ạ. Tôi nghĩ ngành nghề của tôi không thuộc diện làm việc tự quyết.
7. 森

   森

   おっしゃる通りです。外国人だからと不当な処遇をするのは、企業としてあるまじき行為です。

   おっしゃる とおりです。がいこくじん だからと ふとうな しょぐうを するのは、きぎょうと して あるまじき こういです。Anh nói đúng. Đối xử bất công vì là người nước ngoài là hành vi không thể chấp nhận ở một doanh nghiệp.
8. ト

   トゥアン

   でも、解雇されるのが怖くて……。

   でも、かいこ されるのが こわくて……。Nhưng tôi sợ bị sa thải...
9. 森

   森

   相談を理由にした解雇は無効です。必要とあれば、労働基準監督署への申し立ても一緒に準備しましょう。

   そうだんを りゆうに した かいこは むこうです。ひつようと あれば、ろうどうきじゅんかんとくしょへの もうしたても いっしょに じゅんび しましょう。Sa thải vì lý do đi tư vấn là vô hiệu. Nếu cần, chúng ta cùng chuẩn bị đơn gửi cơ quan thanh tra lao động.
10. ト

    トゥアン

    ありがとうございます。まずは記録をきちんと残します。

    ありがとう ございます。まずは きろくを きちんと のこします。Cảm ơn chị. Trước hết tôi sẽ lưu lại hồ sơ cẩn thận.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.