Khoa học và phát minh

• 天文

  tiānwén

  HVthiên văn

  thiên văndanh từ

  我对天文很感兴趣，常常晚上看星星。

  Wǒ duì tiānwén hěn gǎn xìngqù, chángcháng wǎnshang kàn xīngxing.Tôi rất thích thiên văn, tối thường ngắm sao.

• 太空

  tàikōng

  HVthái không

  vũ trụ, không gian ngoài Trái Đấtdanh từ

  他从小就梦想去太空旅行。

  Tā cóngxiǎo jiù mèngxiǎng qù tàikōng lǚxíng.Từ nhỏ anh ấy đã mơ được du hành vào vũ trụ.

• 月球

  yuèqiú

  HVnguyệt cầu

  Mặt Trăngdanh từ

  一九六九年，人类第一次登上了月球。

  Yī jiǔ liù jiǔ nián, rénlèi dì-yī cì dēngshàngle yuèqiú.Năm 1969, loài người lần đầu đặt chân lên Mặt Trăng.

• 发射

  fāshè

  HVphát xạPhồn thể 發射

  phóng (tên lửa, vệ tinh)động từ

  这枚火箭将在明天早上发射。

  Zhè méi huǒjiàn jiāng zài míngtiān zǎoshang fāshè.Tên lửa này sẽ được phóng vào sáng mai.

• 卫星

  wèixīng

  HVvệ tinhPhồn thể 衛星

  vệ tinhdanh từ

  越南已经发射了自己的卫星。

  Yuènán yǐjīng fāshèle zìjǐ de wèixīng.Việt Nam đã phóng vệ tinh của riêng mình.

• 进化

  jìnhuà

  HVtiến hóaPhồn thể 進化

  tiến hóađộng từ

  达尔文提出了生物进化的理论。

  Dá'ěrwén tíchūle shēngwù jìnhuà de lǐlùn.Darwin đã đưa ra thuyết tiến hóa sinh vật.

• 化石

  huàshí

  HVhóa thạch

  hóa thạchdanh từ

  科学家在这里发现了恐龙化石。

  Kēxuéjiā zài zhèlǐ fāxiànle kǒnglóng huàshí.Các nhà khoa học đã phát hiện hóa thạch khủng long ở đây.

• 设想

  shèxiǎng

  HVthiết tưởngPhồn thể 設想

  ý tưởng, hình dung; dự địnhdanh từ

  他提出了一个大胆的设想：用太阳能给全城供电。

  Tā tíchūle yī gè dàdǎn de shèxiǎng: yòng tàiyángnéng gěi quán chéng gōngdiàn.Anh ấy đưa ra một ý tưởng táo bạo: dùng năng lượng mặt trời cấp điện cho cả thành phố.

• 试图

  shìtú

  HVthí đồPhồn thể 試圖

  cố gắng, tìm cách (làm gì)động từ

  科学家试图找到治疗这种病的方法。

  Kēxuéjiā shìtú zhǎodào zhìliáo zhè zhǒng bìng de fāngfǎ.Các nhà khoa học đang tìm cách chữa căn bệnh này.

• 原理

  yuánlǐ

  HVnguyên lý

  nguyên lýdanh từ

  你能讲讲这台机器的工作原理吗？

  Nǐ néng jiǎngjiang zhè tái jīqì de gōngzuò yuánlǐ ma?Bạn giảng giúp nguyên lý hoạt động của cỗ máy này được không?

• 公式

  gōngshì

  HVcông thức

  công thứcdanh từ

  这个数学公式你还记得吗？

  Zhège shùxué gōngshì nǐ hái jìde ma?Công thức toán này bạn còn nhớ không?

• 检验

  jiǎnyàn

  HVkiểm nghiệmPhồn thể 檢驗

  kiểm nghiệm, kiểm trađộng từ

  实践是检验真理的唯一标准。

  Shíjiàn shì jiǎnyàn zhēnlǐ de wéiyī biāozhǔn.Thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý.

• 突破

  tūpò

  HVđột phá

  đột phá; vượt quađộng từ

  这项研究取得了重大突破。

  Zhè xiàng yánjiū qǔdéle zhòngdà tūpò.Nghiên cứu này đã đạt được bước đột phá lớn.

• 专利

  zhuānlì

  HVchuyên lợiPhồn thể 專利

  bằng sáng chếdanh từ

  他的发明已经申请了专利。

  Tā de fāmíng yǐjīng shēnqǐngle zhuānlì.Phát minh của anh ấy đã được đăng ký bằng sáng chế.

• 机器人

  jīqìrén

  HVcơ khí nhânPhồn thể 機器人

  người máy, robotdanh từ

  这家工厂用机器人代替了一部分工人。

  Zhè jiā gōngchǎng yòng jīqìrén dàitìle yī bùfen gōngrén.Nhà máy này dùng robot thay thế một phần công nhân.

• 控制

  kòngzhì

  HVkhống chế

  kiểm soát, điều khiểnđộng từ

  用手机就能控制家里的空调。

  Yòng shǒujī jiù néng kòngzhì jiā lǐ de kōngtiáo.Dùng điện thoại là điều khiển được điều hòa ở nhà.

• 启动

  qǐdòng

  HVkhải độngPhồn thể 啟動

  khởi độngđộng từ

  这个研究项目明年正式启动。

  Zhège yánjiū xiàngmù míngnián zhèngshì qǐdòng.Dự án nghiên cứu này sẽ chính thức khởi động vào năm sau.

• 运行

  yùnxíng

  HVvận hànhPhồn thể 運行

  vận hành, chạyđộng từ

  新系统已经运行了三个月，没出过问题。

  Xīn xìtǒng yǐjīng yùnxíngle sān gè yuè, méi chūguo wèntí.Hệ thống mới đã vận hành ba tháng, chưa gặp sự cố nào.

• 硬件

  yìngjiàn

  HVngạnh kiện

  phần cứngdanh từ

  电脑的硬件再好，软件不好也没用。

  Diànnǎo de yìngjiàn zài hǎo, ruǎnjiàn bù hǎo yě méiyòng.Phần cứng máy tính tốt đến mấy mà phần mềm kém thì cũng vô dụng.

• 性能

  xìngnéng

  HVtính năng

  tính năng, hiệu năngdanh từ

  新款电动车的性能比旧款好多了。

  Xīnkuǎn diàndòngchē de xìngnéng bǐ jiùkuǎn hǎo duō le.Hiệu năng của mẫu xe điện mới tốt hơn mẫu cũ nhiều.

• 电池

  diànchí

  HVđiện trìPhồn thể 電池

  pin, ắc quydanh từ

  这款手机的电池能用两天。

  Zhè kuǎn shǒujī de diànchí néng yòng liǎng tiān.Pin của mẫu điện thoại này dùng được hai ngày.

• 生成

  shēngchéng

  HVsinh thành

  tạo ra, sinh rađộng từ

  人工智能几秒钟就能生成一张图片。

  Réngōng zhìnéng jǐ miǎozhōng jiù néng shēngchéng yī zhāng túpiàn.Trí tuệ nhân tạo chỉ vài giây là tạo ra được một bức ảnh.

• 加速

  jiāsù

  HVgia tốc

  tăng tốc, đẩy nhanhđộng từ

  新技术加速了经济的发展。

  Xīn jìshù jiāsùle jīngjì de fāzhǎn.Công nghệ mới đã đẩy nhanh sự phát triển kinh tế.

• 一丝不苟

  yīsī-bùgǒu

  HVnhất ti bất cẩuPhồn thể 一絲不苟

  (thành ngữ) tỉ mỉ, cẩn thận từng li từng tícụm từ

  做实验必须一丝不苟，一个数据都不能错。

  Zuò shíyàn bìxū yīsī-bùgǒu, yī gè shùjù dōu bù néng cuò.Làm thí nghiệm phải tỉ mỉ từng li, một số liệu cũng không được sai.

Trong giờ nghỉ của một hội thảo công nghệ ở TP. Hồ Chí Minh, kỹ sư Phong trò chuyện với tiến sĩ Lưu đến từ Thâm Quyến.

1. 刘

   刘博士

   你们公司最近在做什么项目？

   Nǐmen gōngsī zuìjìn zài zuò shénme xiàngmù?Công ty anh dạo này làm dự án gì?
2. 阿

   阿峰

   我们在开发一个人工智能系统，帮农民判断水稻的病虫害。试了一年，总算有了一些成果。

   Wǒmen zài kāifā yī gè réngōng zhìnéng xìtǒng, bāng nóngmín pànduàn shuǐdào de bìngchónghài. Shìle yī nián, zǒngsuàn yǒule yīxiē chéngguǒ.Chúng tôi đang phát triển một hệ thống trí tuệ nhân tạo giúp nông dân nhận biết sâu bệnh trên lúa. Thử nghiệm một năm, cuối cùng cũng có chút thành quả.
3. 刘

   刘博士

   很有意思！原理是什么？

   Hěn yǒu yìsi! Yuánlǐ shì shénme?Thú vị quá! Nguyên lý là gì vậy?
4. 阿

   阿峰

   农民用手机拍一张叶子的照片，系统分析数据以后，不仅能说出是什么病，还能推荐用药。

   Nóngmín yòng shǒujī pāi yī zhāng yèzi de zhàopiàn, xìtǒng fēnxī shùjù yǐhòu, bùjǐn néng shuōchū shì shénme bìng, hái néng tuījiàn yòng yào.Nông dân dùng điện thoại chụp ảnh lá lúa, hệ thống phân tích dữ liệu xong không chỉ nói được bệnh gì mà còn gợi ý thuốc.
5. 刘

   刘博士

   准确率怎么样？

   Zhǔnquèlǜ zěnmeyàng?Độ chính xác thế nào?
6. 阿

   阿峰

   现在大约百分之九十，还不够准确。下个月我们将启动第二阶段的实验。

   Xiànzài dàyuē bǎi fēn zhī jiǔshí, hái bùgòu zhǔnquè. Xià gè yuè wǒmen jiāng qǐdòng dì-èr jiēduàn de shíyàn.Hiện khoảng 90%, vẫn chưa đủ chính xác. Tháng sau chúng tôi sẽ khởi động giai đoạn thử nghiệm thứ hai.
7. 刘

   刘博士

   已经很不错了。不过很多人担心，以后机器会替代人。

   Yǐjīng hěn bùcuò le. Bùguò hěn duō rén dānxīn, yǐhòu jīqì huì tìdài rén.Thế là tốt lắm rồi. Nhưng nhiều người lo sau này máy móc sẽ thay thế con người.
8. 阿

   阿峰

   我倒觉得，与其害怕新技术，不如学会利用它。

   Wǒ dào juéde, yǔqí hàipà xīn jìshù, bùrú xuéhuì lìyòng tā.Tôi thì lại nghĩ, thay vì sợ công nghệ mới, chi bằng học cách tận dụng nó.
9. 刘

   刘博士

   同意。机器毕竟只是工具，关键还是人。

   Tóngyì. Jīqì bìjìng zhǐ shì gōngjù, guānjiàn háishi rén.Đồng ý. Máy móc suy cho cùng chỉ là công cụ, then chốt vẫn là con người.
10. 阿

    阿峰

    科技发展得这么快，我们做研究更得一丝不苟才行。

    Kējì fāzhǎn de zhème kuài, wǒmen zuò yánjiū gèng děi yīsī-bùgǒu cái xíng.Công nghệ phát triển nhanh thế, làm nghiên cứu chúng ta càng phải tỉ mỉ từng li mới được.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.