Biên phiên dịch Trung – Việt

• 解读

  jiědú

  HVgiải độcPhồn thể 解讀

  diễn giải, giải mã (văn bản, tín hiệu)động từ

  同一句古文，不同的译者会有不同的解读。

  Tóng yī jù gǔwén, bùtóng de yìzhě huì yǒu bùtóng de jiědú.Cùng một câu cổ văn, mỗi người dịch có thể hiểu một cách khác nhau.

• 隔阂

  géhé

  HVcách ngạiPhồn thể 隔閡

  sự ngăn cách, khoảng cách (ngôn ngữ, tình cảm)danh từ

  好的翻译能消除两种文化之间的隔阂。

  Hǎo de fānyì néng xiāochú liǎng zhǒng wénhuà zhī jiān de géhé.Bản dịch tốt có thể xóa đi khoảng cách giữa hai nền văn hóa.

• 字眼

  zìyǎn

  HVtự nhãn

  chữ, câu chữ (từ ngữ cụ thể được dùng)danh từ

  合同里的每个字眼都可能引起争议。

  Hétong lǐ de měi gè zìyǎn dōu kěnéng yǐnqǐ zhēngyì.Từng chữ trong hợp đồng đều có thể gây tranh cãi.

• 言辞

  yáncí

  HVngôn từPhồn thể 言辭

  lời lẽ, ngôn từdanh từ

  这份外交照会言辞十分谨慎。

  Zhè fèn wàijiāo zhàohuì yáncí shífēn jǐnshèn.Công hàm ngoại giao này lời lẽ hết sức thận trọng.

• 涵义

  hányì

  HVhàm nghĩaPhồn thể 涵義

  hàm nghĩa, ý nghĩa bên trongdanh từ

  “意见”一词在不同语境中涵义不同。

  “Yìjiàn” yī cí zài bùtóng yǔjìng zhōng hányì bùtóng.Từ “意见” trong những ngữ cảnh khác nhau có hàm nghĩa khác nhau.

• 贴切

  tiēqiè

  HVthiếp thiếtPhồn thể 貼切

  sát nghĩa, đắt (về cách dùng từ)tính từ

  这个比喻用得非常贴切。

  Zhège bǐyù yòng de fēicháng tiēqiè.Phép so sánh này dùng rất đắt.

• 确切

  quèqiè

  HVxác thiếtPhồn thể 確切

  xác đáng, chính xáctính từ

  这个术语在越南语里很难找到确切的对应词。

  Zhège shùyǔ zài Yuènányǔ lǐ hěn nán zhǎodào quèqiè de duìyìng cí.Thuật ngữ này rất khó tìm được từ tương ứng chính xác trong tiếng Việt.

• 忠实

  zhōngshí

  HVtrung thựcPhồn thể 忠實

  trung thành (với nguyên văn, sự thật); tận tụytính từ

  译文要忠实于原文。

  Yìwén yào zhōngshí yú yuánwén.Bản dịch phải trung thành với nguyên văn.

• 通顺

  tōngshùn

  HVthông thuậnPhồn thể 通順

  trôi chảy, xuôi câutính từ

  译文首先要通顺，读者才读得下去。

  Yìwén shǒuxiān yào tōngshùn, dúzhě cái dú de xiàqù.Bản dịch trước hết phải xuôi, người đọc mới đọc tiếp được.

• 生硬

  shēngyìng

  HVsinh ngạnh

  cứng nhắc, gượng gạotính từ

  逐字直译往往显得生硬。

  Zhúzì zhíyì wǎngwǎng xiǎnde shēngyìng.Dịch sát từng chữ thường nghe cứng nhắc.

• 简洁

  jiǎnjié

  HVgiản khiếtPhồn thể 簡潔

  ngắn gọn, súc tíchtính từ

  中文标题往往比越南语标题简洁。

  Zhōngwén biāotí wǎngwǎng bǐ Yuènányǔ biāotí jiǎnjié.Tiêu đề tiếng Trung thường ngắn gọn hơn tiêu đề tiếng Việt.

• 冗长

  rǒngcháng

  HVnhũng trườngPhồn thể 冗長

  dài dòng, rườm ràtính từ

  请删去冗长的修饰语。

  Qǐng shānqù rǒngcháng de xiūshìyǔ.Hãy bỏ bớt các định ngữ rườm rà.

• 含糊

  hánhu

  HVhàm hồ

  mập mờ, không rõ ràngtính từ

  条款写得含糊，日后容易引起纠纷。

  Tiáokuǎn xiě de hánhu, rìhòu róngyì yǐnqǐ jiūfēn.Điều khoản viết mập mờ thì về sau dễ sinh tranh chấp.

• 微妙

  wēimiào

  HVvi diệu

  tinh tế, tế nhị, khó nói rõtính từ

  “关心”和“关切”之间的差别十分微妙。

  “Guānxīn” hé “guānqiè” zhī jiān de chābié shífēn wēimiào.Khác biệt giữa “关心” và “关切” rất tinh tế.

• 语气

  yǔqì

  HVngữ khíPhồn thể 語氣

  giọng điệu, ngữ khídanh từ

  译文要保留原作者的语气。

  Yìwén yào bǎoliú yuán zuòzhě de yǔqì.Bản dịch phải giữ được giọng điệu của tác giả.

• 本意

  běnyì

  HVbản ý

  ý gốc, ý định ban đầudanh từ

  译者不能歪曲作者的本意。

  Yìzhě bù néng wāiqū zuòzhě de běnyì.Người dịch không được bóp méo ý gốc của tác giả.

• 混淆

  hùnxiáo

  HVhỗn hào

  lẫn lộn, nhầm lẫnđộng từ

  很多学生把“爱人”和“恋人”混淆了。

  Hěn duō xuésheng bǎ “àiren” hé “liànrén” hùnxiáo le.Nhiều học sinh nhầm lẫn “爱人” với “恋人”.

• 推敲

  tuīqiāo

  HVthôi xao

  gọt giũa câu chữđộng từ

  好的译文是推敲出来的。

  Hǎo de yìwén shì tuīqiāo chūlai de.Bản dịch hay là do gọt giũa mà ra.

• 揣摩

  chuǎimó

  HVsủy ma

  suy đoán, nghiền ngẫm (ý người khác)động từ

  译者要揣摩作者的意图。

  Yìzhě yào chuǎimó zuòzhě de yìtú.Người dịch phải nghiền ngẫm ý đồ của tác giả.

• 意译

  yìyì

  HVý dịchPhồn thể 意譯

  dịch ýđộng từ

  成语往往需要意译。

  Chéngyǔ wǎngwǎng xūyào yìyì.Thành ngữ thường phải dịch ý.

• 直译

  zhíyì

  HVtrực dịchPhồn thể 直譯

  dịch sát, dịch thẳngđộng từ

  直译“爱人”会闹笑话。

  Zhíyì “àiren” huì nào xiàohua.Dịch thẳng “爱人” sẽ gây chuyện cười.

• 术语

  shùyǔ

  HVthuật ngữPhồn thể 術語

  thuật ngữdanh từ

  同一份合同里，法律术语必须统一。

  Tóng yī fèn hétong lǐ, fǎlǜ shùyǔ bìxū tǒngyī.Trong cùng một hợp đồng, thuật ngữ pháp lý phải thống nhất.

• 望文生义

  wàng wén shēng yì

  HVvọng văn sinh nghĩaPhồn thể 望文生義

  (thành ngữ) nhìn mặt chữ mà đoán bừa nghĩacụm từ

  翻译时切忌望文生义。

  Fānyì shí qièjì wàng wén shēng yì.Khi dịch tuyệt đối tránh nhìn mặt chữ mà đoán nghĩa.

• 字斟句酌

  zì zhēn jù zhuó

  HVtự châm cú chước

  (thành ngữ) cân nhắc từng chữ từng câucụm từ

  合同译文必须字斟句酌。

  Hétong yìwén bìxū zì zhēn jù zhuó.Bản dịch hợp đồng phải cân nhắc từng chữ từng câu.

• 词不达意

  cí bù dá yì

  HVtừ bất đạt ýPhồn thể 詞不達意

  (thành ngữ) lời không diễn đạt được ýcụm từ

  他太紧张了，说得词不达意。

  Tā tài jǐnzhāng le, shuō de cí bù dá yì.Anh ấy hồi hộp quá, nói chẳng ra ý.

Thu, học viên cao học ngành phiên dịch, mang bản dịch hợp đồng đến nhờ giáo sư Lý góp ý.

1. 阿

   阿秋

   李教授，这份合同的译文我改了三遍，还是觉得不够贴切。

   Lǐ jiàoshòu, zhè fèn hétong de yìwén wǒ gǎi le sān biàn, háishi juéde bùgòu tiēqiè.Thưa giáo sư Lý, bản dịch hợp đồng này em sửa ba lần rồi mà vẫn thấy chưa sát.
2. 李

   李教授

   问题出在哪儿？是术语还是言辞？

   Wèntí chū zài nǎr? Shì shùyǔ háishi yáncí?Vấn đề nằm ở đâu? Thuật ngữ hay lời lẽ?
3. 阿

   阿秋

   主要是言辞。原文有一句话写得很含糊，我不知道该直译还是意译。

   Zhǔyào shì yáncí. Yuánwén yǒu yī jù huà xiě de hěn hánhu, wǒ bù zhīdào gāi zhíyì háishi yìyì.Chủ yếu là lời lẽ. Nguyên văn có một câu viết rất mập mờ, em không biết nên dịch sát hay dịch ý.
4. 李

   李教授

   对合同而言，宁可直译，也不能随意发挥。

   Duì hétong ér yán, nìngkě zhíyì, yě bù néng suíyì fāhuī.Đối với hợp đồng, thà dịch sát chứ không được tùy ý thêm thắt.
5. 阿

   阿秋

   可是直译出来很生硬，越南读者恐怕看不懂。

   Kěshì zhíyì chūlai hěn shēngyìng, Yuènán dúzhě kǒngpà kàn bù dǒng.Nhưng dịch sát thì rất cứng, e là người đọc Việt Nam không hiểu.
6. 李

   李教授

   那就先揣摩上下文，确定条款的本意，再字斟句酌。

   Nà jiù xiān chuǎimó shàngxiàwén, quèdìng tiáokuǎn de běnyì, zài zì zhēn jù zhuó.Vậy thì trước hết nghiền ngẫm văn cảnh, xác định ý gốc của điều khoản, rồi mới cân nhắc từng chữ.
7. 阿

   阿秋

   我还在犹豫：“意见”这个词在越南语里并非“不满”，而是中性的“看法”。

   Wǒ hái zài yóuyù: “yìjiàn” zhège cí zài Yuènányǔ lǐ bìngfēi “bùmǎn”, ér shì zhōngxìng de “kànfǎ”.Em vẫn còn lưỡng lự: từ “意见” trong tiếng Việt không phải là “bất bình”, mà là “ý kiến” trung tính.
8. 李

   李教授

   没错。“对你有意见”，换言之，就是对你不满，不能按字面翻译。

   Méi cuò. “Duì nǐ yǒu yìjiàn”, huàn yán zhī, jiù shì duì nǐ bùmǎn, bù néng àn zìmiàn fānyì.Đúng vậy. “对你有意见”, nói cách khác, là bất bình với bạn, không thể dịch theo mặt chữ.
9. 阿

   阿秋

   看来翻译最难的莫过于跳出母语的习惯。

   Kànlái fānyì zuì nán de mòguòyú tiàochū mǔyǔ de xíguàn.Xem ra khó nhất trong dịch thuật là thoát ra khỏi thói quen của tiếng mẹ đẻ.
10. 李

    李教授

    这个体会可谓一针见血。记住，切忌望文生义。

    Zhège tǐhuì kěwèi yī zhēn jiàn xiě. Jìzhu, qièjì wàng wén shēng yì.Nhận xét này quả là trúng ngay chỗ hiểm. Nhớ nhé, tuyệt đối tránh nhìn mặt chữ mà đoán nghĩa.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.