Văn hóa Trung Hoa trong văn hóa Việt Nam

• 渊源

  yuānyuán

  HVuyên nguyênPhồn thể 淵源

  nguồn gốc sâu xadanh từ

  越中两国的文化渊源可以追溯到两千多年前。

  Yuè-Zhōng liǎng guó de wénhuà yuānyuán kěyǐ zhuīsù dào liǎng qiān duō nián qián.Nguồn gốc văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc có thể truy về hơn hai nghìn năm trước.

• 汉字文化圈

  Hànzì wénhuàquān

  HVhán tự văn hóa khuyênPhồn thể 漢字文化圈

  vùng văn hóa chữ Hándanh từ

  越南、朝鲜半岛和日本都属于汉字文化圈。

  Yuènán, Cháoxiǎn Bàndǎo hé Rìběn dōu shǔyú Hànzì wénhuàquān.Việt Nam, bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản đều thuộc vùng văn hóa chữ Hán.

• 繁体字

  fántǐzì

  HVphồn thể tựPhồn thể 繁體字

  chữ phồn thểdanh từ

  越南寺庙里的对联大多用繁体字书写。

  Yuènán sìmiào lǐ de duìlián dàduō yòng fántǐzì shūxiě.Câu đối trong chùa chiền Việt Nam phần lớn viết bằng chữ phồn thể.

• 汉越词

  Hàn-Yuè cí

  HVhán việt từPhồn thể 漢越詞

  từ Hán Việtdanh từ

  越南语中汉越词约占百分之六十。

  Yuènányǔ zhōng Hàn-Yuè cí yuē zhàn bǎi fēn zhī liùshí.Từ Hán Việt chiếm khoảng 60% từ vựng tiếng Việt.

• 俗语

  súyǔ

  HVtục ngữPhồn thể 俗語

  tục ngữ, câu nói dân giandanh từ

  “饮水思源”这句俗语在越南也家喻户晓。

  “Yǐn shuǐ sī yuán” zhè jù súyǔ zài Yuènán yě jiā yù hù xiǎo.Câu “uống nước nhớ nguồn” ở Việt Nam cũng ai ai cũng biết.

• 儒家

  Rújiā

  HVnho gia

  Nho gia, Nho giáodanh từ

  儒家思想深刻影响了越南的家庭观念。

  Rújiā sīxiǎng shēnkè yǐngxiǎng le Yuènán de jiātíng guānniàn.Tư tưởng Nho gia ảnh hưởng sâu sắc đến quan niệm gia đình của Việt Nam.

• 礼仪

  lǐyí

  HVlễ nghiPhồn thể 禮儀

  lễ nghi, nghi thứcdanh từ

  越南的婚丧礼仪中保留了不少儒家传统。

  Yuènán de hūn sāng lǐyí zhōng bǎoliú le bù shǎo Rújiā chuántǒng.Lễ nghi cưới hỏi, tang ma của Việt Nam còn giữ không ít truyền thống Nho gia.

• 世代

  shìdài

  HVthế đại

  đời đời, nhiều thế hệdanh từ

  这个村子世代以造纸为生。

  Zhège cūnzi shìdài yǐ zàozhǐ wéi shēng.Làng này đời đời sống bằng nghề làm giấy.

• 古迹

  gǔjì

  HVcổ tíchPhồn thể 古蹟

  di tích cổdanh từ

  河内的古迹见证了千年的历史。

  Hénèi de gǔjì jiànzhèng le qiān nián de lìshǐ.Các di tích cổ ở Hà Nội chứng kiến lịch sử nghìn năm.

• 文物

  wénwù

  HVvăn vật

  cổ vật, di vật văn hóadanh từ

  这些刻着进士名字的石碑是珍贵的文物。

  Zhèxiē kèzhe jìnshì míngzi de shíbēi shì zhēnguì de wénwù.Những tấm bia đá khắc tên tiến sĩ này là cổ vật quý giá.

• 遗址

  yízhǐ

  HVdi chỉPhồn thể 遺址

  di chỉ, phế tíchdanh từ

  升龙皇城遗址已被列入世界文化遗产。

  Shēnglóng Huángchéng yízhǐ yǐ bèi lièrù shìjiè wénhuà yíchǎn.Di chỉ Hoàng thành Thăng Long đã được công nhận là di sản văn hóa thế giới.

• 祠堂

  cítáng

  HVtừ đường

  từ đường, nhà thờ họdanh từ

  每逢春节，族人都会回到祠堂祭祖。

  Měi féng Chūnjié, zúrén dōu huì huídào cítáng jìzǔ.Mỗi dịp Tết, người trong họ đều về từ đường cúng tổ tiên.

• 祖籍

  zǔjí

  HVtổ tịch

  quê gốc (của tổ tiên)danh từ

  他家祖籍福建，几百年前迁到了会安。

  Tā jiā zǔjí Fújiàn, jǐ bǎi nián qián qiāndào le Huì'ān.Nhà anh ấy quê gốc Phúc Kiến, mấy trăm năm trước di cư đến Hội An.

• 祖宗

  zǔzōng

  HVtổ tông

  tổ tông, tổ tiêndanh từ

  越南人家家都设祭台，供奉祖宗。

  Yuènánrén jiājiā dōu shè jìtái, gòngfèng zǔzōng.Nhà nào ở Việt Nam cũng lập bàn thờ để thờ phụng tổ tiên.

• 祭奠

  jìdiàn

  HVtế điện

  cúng tế, tưởng niệm (người đã khuất)động từ

  清明节，人们回乡扫墓，祭奠先人。

  Qīngmíng Jié, rénmen huíxiāng sǎomù, jìdiàn xiānrén.Tiết Thanh minh, người ta về quê tảo mộ, cúng tế người đã khuất.

• 对联

  duìlián

  HVđối liênPhồn thể 對聯

  câu đốidanh từ

  庙里的对联对仗工整，书法精美。

  Miào lǐ de duìlián duìzhàng gōngzhěng, shūfǎ jīngměi.Câu đối trong đền đối rất chỉnh, chữ viết đẹp.

• 年画

  niánhuà

  HVniên họaPhồn thể 年畫

  tranh Tếtdanh từ

  东湖年画和中国的年画有不少相似之处。

  Dōnghú niánhuà hé Zhōngguó de niánhuà yǒu bù shǎo xiāngsì zhī chù.Tranh Đông Hồ và tranh Tết Trung Quốc có không ít điểm giống nhau.

• 供奉

  gòngfèng

  HVcung phụng

  thờ phụng, thờ cúngđộng từ

  文庙里供奉着孔子和越南的先贤。

  Wénmiào lǐ gòngfèngzhe Kǒngzǐ hé Yuènán de xiānxián.Văn Miếu thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền của Việt Nam.

• 风水

  fēngshuǐ

  HVphong thủyPhồn thể 風水

  phong thủydanh từ

  盖房子之前，不少人会先请人看风水。

  Gài fángzi zhīqián, bù shǎo rén huì xiān qǐng rén kàn fēngshuǐ.Trước khi xây nhà, không ít người mời thầy xem phong thủy.

• 本土化

  běntǔhuà

  HVbản thổ hóa

  bản địa hóađộng từ

  外来文化在越南往往会被本土化。

  Wàilái wénhuà zài Yuènán wǎngwǎng huì bèi běntǔhuà.Văn hóa ngoại lai ở Việt Nam thường được bản địa hóa.

• 传承

  chuánchéng

  HVtruyền thừaPhồn thể 傳承

  kế thừa, lưu truyềnđộng từ

  书法艺术需要年轻一代来传承。

  Shūfǎ yìshù xūyào niánqīng yī dài lái chuánchéng.Nghệ thuật thư pháp cần thế hệ trẻ kế thừa.

• 潜移默化

  qián yí mò huà

  HVtiềm di mặc hóaPhồn thể 潛移默化

  (thành ngữ) ảnh hưởng thấm dần, lặng lẽ thay đổicụm từ

  儒家思想潜移默化地影响着越南人的家庭观念。

  Rújiā sīxiǎng qián yí mò huà de yǐngxiǎngzhe Yuènánrén de jiātíng guānniàn.Tư tưởng Nho gia âm thầm thấm vào quan niệm gia đình của người Việt.

• 发扬光大

  fā yáng guāng dà

  HVphát dương quang đạiPhồn thể 發揚光大

  (thành ngữ) phát huy rạng rỡ, làm cho lớn mạnhcụm từ

  年轻一代有责任把传统书法发扬光大。

  Niánqīng yī dài yǒu zérèn bǎ chuántǒng shūfǎ fā yáng guāng dà.Thế hệ trẻ có trách nhiệm phát huy rạng rỡ nghệ thuật thư pháp truyền thống.

• 入乡随俗

  rù xiāng suí sú

  HVnhập hương tùy tụcPhồn thể 入鄉隨俗

  (thành ngữ) nhập gia tùy tụccụm từ

  到了越南就入乡随俗，过年也包粽子吧。

  Dào le Yuènán jiù rù xiāng suí sú, guònián yě bāo zòngzi ba.Đến Việt Nam thì nhập gia tùy tục, Tết cũng gói bánh chưng thôi.

Tết Nguyên đán, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội: hướng dẫn viên Tuấn đưa đoàn giáo sư Trung Quốc (ông Mạnh) đi tham quan và xin chữ đầu năm.

1. 阿

   阿俊

   孟教授，欢迎来到河内文庙。这里也是越南第一所大学——国子监的所在地。

   Mèng jiàoshòu, huānyíng láidào Hénèi Wénmiào. Zhèlǐ yě shì Yuènán dì-yī suǒ dàxué — Guózǐjiàn de suǒzàidì.Thưa giáo sư Mạnh, chào mừng ông đến Văn Miếu Hà Nội. Đây cũng là nơi đặt Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
2. 孟

   孟教授

   久仰大名。这些石碑上刻的就是进士的名字吧？

   Jiǔ yǎng dàmíng. Zhèxiē shíbēi shàng kè de jiù shì jìnshì de míngzi ba?Nghe danh đã lâu. Trên những tấm bia đá này khắc tên các vị tiến sĩ phải không?
3. 阿

   阿俊

   对，共有八十二块，已被列入联合国教科文组织的世界记忆名录。

   Duì, gòng yǒu bāshí'èr kuài, yǐ bèi lièrù Liánhéguó Jiàokēwén Zǔzhī de Shìjiè Jìyì Mínglù.Vâng, tổng cộng 82 tấm, đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới.
4. 孟

   孟教授

   这些石碑皆是珍贵的文物，越南的科举传统可谓源远流长。

   Zhèxiē shíbēi jiē shì zhēnguì de wénwù, Yuènán de kējǔ chuántǒng kěwèi yuán yuǎn liú cháng.Những tấm bia này đều là cổ vật quý, truyền thống khoa cử của Việt Nam quả là có lịch sử lâu đời.
5. 阿

   阿俊

   是的。不过有人说越南文化只是中华文化的翻版，我觉得不尽然。

   Shì de. Bùguò yǒu rén shuō Yuènán wénhuà zhǐshì Zhōnghuá wénhuà de fānbǎn, wǒ juéde bù jìnrán.Vâng. Nhưng có người nói văn hóa Việt Nam chỉ là bản sao của văn hóa Trung Hoa, tôi thấy không hẳn vậy.
6. 孟

   孟教授

   愿闻其详。

   Yuàn wén qí xiáng.Xin được nghe cụ thể.
7. 阿

   阿俊

   比如越南人创造了喃字，用它写出了《翘传》；春节的方形粽子有别于中国的粽子，送灶君的习俗也和中国不尽相同。

   Bǐrú Yuènánrén chuàngzào le nánzì, yòng tā xiěchū le “Qiào Zhuàn”; Chūnjié de fāngxíng zòngzi yǒubié yú Zhōngguó de zòngzi, sòng Zàojūn de xísú yě hé Zhōngguó bù jìn xiāngtóng.Ví dụ người Việt sáng tạo chữ Nôm, dùng nó viết nên “Truyện Kiều”; bánh chưng vuông ngày Tết khác với bánh ú của Trung Quốc, tục tiễn ông Táo cũng không hoàn toàn giống Trung Quốc.
8. 孟

   孟教授

   有道理。汉字之于越南，正如拉丁文之于欧洲：同源，却各有发展。

   Yǒu dàolǐ. Hànzì zhī yú Yuènán, zhèng rú Lādīngwén zhī yú Ōuzhōu: tóng yuán, què gè yǒu fāzhǎn.Có lý. Chữ Hán đối với Việt Nam cũng như tiếng La-tinh đối với châu Âu: cùng nguồn nhưng mỗi nơi phát triển riêng.
9. 阿

   阿俊

   您看，那边的老先生正在写对联，我们也去求个字吧？

   Nín kàn, nàbiān de lǎo xiānsheng zhèngzài xiě duìlián, wǒmen yě qù qiú gè zì ba?Ông xem, ông đồ đằng kia đang viết câu đối, chúng ta cũng đến xin chữ nhé?
10. 孟

    孟教授

    好！入乡随俗。我就求一个“学”字：中国人重学，越南人亦然。

    Hǎo! Rù xiāng suí sú. Wǒ jiù qiú yī gè “xué” zì: Zhōngguórén zhòng xué, Yuènánrén yì rán.Hay quá! Nhập gia tùy tục. Tôi xin chữ “Học”: người Trung Quốc coi trọng việc học, người Việt cũng vậy.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.