Xã hội học – dân số

• 老化

  lǎohuà

  HVlão hóa

  già hóa, lão hóa (dân số, vật liệu, thiết bị)động từ

  越南人口老化的速度位居世界前列。

  Yuènán rénkǒu lǎohuà de sùdù wèijū shìjiè qiánliè.Tốc độ già hóa dân số của Việt Nam thuộc hàng nhanh nhất thế giới.

• 生育

  shēngyù

  HVsinh dục

  sinh đẻ, sinh conđộng từ

  城市年轻人普遍推迟生育。

  Chéngshì niánqīngrén pǔbiàn tuīchí shēngyù.Người trẻ ở thành phố phổ biến hoãn sinh con.

• 人口红利

  rénkǒu hónglì

  HVnhân khẩu hồng lợiPhồn thể 人口紅利

  dân số vàng (lợi tức dân số)danh từ

  越南的人口红利期正在逐渐缩短。

  Yuènán de rénkǒu hónglìqī zhèngzài zhújiàn suōduǎn.Thời kỳ dân số vàng của Việt Nam đang dần rút ngắn.

• 劳动力

  láodònglì

  HVlao động lựcPhồn thể 勞動力

  lực lượng lao độngdanh từ

  制造业仍需要大量年轻劳动力。

  Zhìzàoyè réng xūyào dàliàng niánqīng láodònglì.Ngành chế tạo vẫn cần nhiều lao động trẻ.

• 搬迁

  bānqiān

  HVban thiênPhồn thể 搬遷

  di dời, chuyển đi nơi khácđộng từ

  修建新城区时，几百户村民被搬迁。

  Xiūjiàn xīn chéngqū shí, jǐ bǎi hù cūnmín bèi bānqiān.Khi xây khu đô thị mới, mấy trăm hộ dân làng bị di dời.

• 下一代

  xià yī dài

  HVhạ nhất đại

  thế hệ saudanh từ

  父母都希望下一代过得比自己好。

  Fùmǔ dōu xīwàng xià yī dài guò de bǐ zìjǐ hǎo.Cha mẹ nào cũng mong thế hệ sau sống tốt hơn mình.

• 赡养

  shànyǎng

  HVthiệm dưỡngPhồn thể 贍養

  phụng dưỡng, nuôi (cha mẹ già)động từ

  子女有赡养父母的义务。

  Zǐnǚ yǒu shànyǎng fùmǔ de yìwù.Con cái có nghĩa vụ phụng dưỡng cha mẹ.

• 留守儿童

  liúshǒu értóng

  HVlưu thủ nhi đồngPhồn thể 留守兒童

  trẻ em ở lại quê (bố mẹ đi làm xa)danh từ

  留守儿童大多由祖父母照顾。

  Liúshǒu értóng dàduō yóu zǔfùmǔ zhàogù.Trẻ ở lại quê phần lớn do ông bà chăm sóc.

• 养老金

  yǎnglǎojīn

  HVdưỡng lão kimPhồn thể 養老金

  lương hưu, tiền dưỡng lãodanh từ

  人口老化势必加重养老金负担。

  Rénkǒu lǎohuà shìbì jiāzhòng yǎnglǎojīn fùdān.Già hóa dân số tất yếu làm nặng thêm gánh nặng lương hưu.

• 保障

  bǎozhàng

  HVbảo chướng

  bảo đảm, an sinhđộng từ

  完善社会保障体系是当务之急。

  Wánshàn shèhuì bǎozhàng tǐxì shì dāng wù zhī jí.Hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội là việc cấp bách.

• 退休金

  tuìxiūjīn

  HVthoái hưu kim

  lương hưudanh từ

  许多农民没有退休金。

  Xǔduō nóngmín méiyǒu tuìxiūjīn.Nhiều nông dân không có lương hưu.

• 养老院

  yǎnglǎoyuàn

  HVdưỡng lão việnPhồn thể 養老院

  viện dưỡng lãodanh từ

  越南人传统上不愿把父母送进养老院。

  Yuènánrén chuántǒng shàng bù yuàn bǎ fùmǔ sòngjìn yǎnglǎoyuàn.Theo truyền thống, người Việt không muốn đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão.

• 婚姻

  hūnyīn

  HVhôn nhân

  hôn nhândanh từ

  年轻人的婚姻观念正在发生变化。

  Niánqīngrén de hūnyīn guānniàn zhèngzài fāshēng biànhuà.Quan niệm hôn nhân của người trẻ đang thay đổi.

• 弱势

  ruòshì

  HVnhược thếPhồn thể 弱勢

  yếu thếtính từ

  政策应向弱势群体倾斜。

  Zhèngcè yīng xiàng ruòshì qúntǐ qīngxié.Chính sách nên ưu tiên nhóm yếu thế.

• 贫富

  pínfù

  HVbần phúPhồn thể 貧富

  giàu nghèodanh từ

  贫富差距扩大会影响社会稳定。

  Pínfù chājù kuòdà huì yǐngxiǎng shèhuì wěndìng.Chênh lệch giàu nghèo gia tăng sẽ ảnh hưởng ổn định xã hội.

• 阶层

  jiēcéng

  HVgiai tầngPhồn thể 階層

  tầng lớp, giai tầngdanh từ

  教育是社会阶层流动的重要渠道。

  Jiàoyù shì shèhuì jiēcéng liúdòng de zhòngyào qúdào.Giáo dục là kênh quan trọng để dịch chuyển tầng lớp xã hội.

• 公益

  gōngyì

  HVcông ích

  công ích, phúc lợi cộng đồngdanh từ

  不少年轻人周末去养老院做公益。

  Bù shǎo niánqīngrén zhōumò qù yǎnglǎoyuàn zuò gōngyì.Không ít người trẻ cuối tuần đến viện dưỡng lão làm thiện nguyện.

• 失业率

  shīyèlǜ

  HVthất nghiệp suấtPhồn thể 失業率

  tỷ lệ thất nghiệpdanh từ

  青年失业率上升引起了社会关注。

  Qīngnián shīyèlǜ shàngshēng yǐnqǐ le shèhuì guānzhù.Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên tăng đã thu hút sự chú ý của xã hội.

• 抚养

  fǔyǎng

  HVphủ dưỡngPhồn thể 撫養

  nuôi nấng (con cái)động từ

  在城市抚养一个孩子的成本越来越高。

  Zài chéngshì fǔyǎng yī gè háizi de chéngběn yuè lái yuè gāo.Chi phí nuôi một đứa trẻ ở thành phố ngày càng cao.

• 高龄

  gāolíng

  HVcao linhPhồn thể 高齡

  cao tuổitính từ

  高龄老人的精神需求常被忽视。

  Gāolíng lǎorén de jīngshén xūqiú cháng bèi hūshì.Nhu cầu tinh thần của người cao tuổi thường bị bỏ qua.

• 隐患

  yǐnhuàn

  HVẩn hoạnPhồn thể 隱患

  mối nguy tiềm ẩndanh từ

  老旧小区存在不少安全隐患。

  Lǎojiù xiǎoqū cúnzài bù shǎo ānquán yǐnhuàn.Các khu dân cư cũ có không ít nguy cơ mất an toàn tiềm ẩn.

• 农民工

  nóngmíngōng

  HVnông dân côngPhồn thể 農民工

  lao động nông thôn ra thành phố làm thuêdanh từ

  农民工的子女往往留在老家由祖父母照顾。

  Nóngmíngōng de zǐnǚ wǎngwǎng liú zài lǎojiā yóu zǔfùmǔ zhàogù.Con cái của lao động nông thôn ra thành phố thường ở lại quê do ông bà chăm sóc.

• 未富先老

  wèi fù xiān lǎo

  HVvị phú tiên lão

  (thành ngữ thời sự) chưa giàu đã giàcụm từ

  很多发展中国家面临未富先老的挑战。

  Hěn duō fāzhǎn zhōng guójiā miànlín wèi fù xiān lǎo de tiǎozhàn.Nhiều nước đang phát triển đối mặt thách thức chưa giàu đã già.

• 当务之急

  dāng wù zhī jí

  HVđương vụ chi cấpPhồn thể 當務之急

  (thành ngữ) việc cấp bách trước mắtcụm từ

  培养养老护理人员是当务之急。

  Péiyǎng yǎnglǎo hùlǐ rényuán shì dāng wù zhī jí.Đào tạo nhân lực chăm sóc người già là việc cấp bách.

• 积重难返

  jī zhòng nán fǎn

  HVtích trọng nan phảnPhồn thể 積重難返

  (thành ngữ) tệ nạn tích tụ lâu ngày khó sửacụm từ

  问题拖得太久，就会积重难返。

  Wèntí tuō de tài jiǔ, jiù huì jī zhòng nán fǎn.Vấn đề để quá lâu sẽ thành khó sửa.

Hội thảo khoa học về dân số ở Đà Nẵng: TS. Nguyễn Lan (Việt Nam) và GS. Chu (Trung Quốc) trao đổi trong giờ thảo luận bàn tròn.

1. 周

   周教授

   阮博士，越南的人口红利还能持续多久？

   Ruǎn bóshì, Yuènán de rénkǒu hónglì hái néng chíxù duō jiǔ?Tiến sĩ Nguyễn, thời kỳ dân số vàng của Việt Nam còn kéo dài được bao lâu?
2. 阮

   阮兰

   根据最近一次人口普查的数据，大约还有十几年。

   Gēnjù zuìjìn yī cì rénkǒu pǔchá de shùjù, dàyuē hái yǒu shí jǐ nián.Theo số liệu tổng điều tra dân số gần nhất, còn khoảng mười mấy năm.
3. 周

   周教授

   时间不多了。生育率一旦跌破更替水平，老龄化势必加速。

   Shíjiān bù duō le. Shēngyùlǜ yīdàn diēpò gēngtì shuǐpíng, lǎolínghuà shìbì jiāsù.Thời gian không còn nhiều. Mức sinh một khi xuống dưới mức sinh thay thế, già hóa ắt sẽ tăng tốc.
4. 阮

   阮兰

   是的。胡志明市的生育率已经很低，以至于政府开始鼓励生二胎。

   Shì de. Húzhìmíng Shì de shēngyùlǜ yǐjīng hěn dī, yǐzhìyú zhèngfǔ kāishǐ gǔlì shēng èr tāi.Vâng. Mức sinh ở TP. Hồ Chí Minh đã rất thấp, đến mức chính quyền bắt đầu khuyến khích sinh con thứ hai.
5. 周

   周教授

   这一点中国也有教训。我们的问题是未富先老。

   Zhè yī diǎn Zhōngguó yě yǒu jiàoxùn. Wǒmen de wèntí shì wèi fù xiān lǎo.Điểm này Trung Quốc cũng có bài học. Vấn đề của chúng tôi là chưa giàu đã già.
6. 阮

   阮兰

   越南也一样。农村老人的收入虽有所提高，但大多没有养老金，只能靠子女赡养。

   Yuènán yě yīyàng. Nóngcūn lǎorén de shōurù suī yǒusuǒ tígāo, dàn dàduō méiyǒu yǎnglǎojīn, zhǐ néng kào zǐnǚ shànyǎng.Việt Nam cũng vậy. Thu nhập của người già nông thôn tuy có phần tăng, nhưng phần lớn không có lương hưu, chỉ trông vào con cái phụng dưỡng.
7. 周

   周教授

   可子女又进城当了农民工，留下的是高龄老人和留守儿童，这种情况不容忽视。

   Kě zǐnǚ yòu jìnchéng dāng le nóngmíngōng, liúxià de shì gāolíng lǎorén hé liúshǒu értóng, zhè zhǒng qíngkuàng bùróng hūshì.Nhưng con cái lại lên thành phố làm thuê, ở lại là người già cao tuổi và trẻ em vắng cha mẹ; tình trạng này không thể xem nhẹ.
8. 阮

   阮兰

   城市里的家庭尚且照顾不过来，何况农村呢？

   Chéngshì lǐ de jiātíng shàngqiě zhàogù bù guòlai, hékuàng nóngcūn ne?Gia đình ở thành phố còn chăm sóc không xuể, huống chi ở nông thôn?
9. 周

   周教授

   所以完善社会保障是当务之急。国际上不乏成功的经验。

   Suǒyǐ wánshàn shèhuì bǎozhàng shì dāng wù zhī jí. Guójì shàng bùfá chénggōng de jīngyàn.Vì vậy hoàn thiện an sinh xã hội là việc cấp bách. Trên thế giới không thiếu kinh nghiệm thành công.
10. 阮

    阮兰

    是啊，再拖下去无异于把难题留给下一代，到时候就积重难返了。

    Shì a, zài tuō xiàqù wúyìyú bǎ nántí liú gěi xià yī dài, dào shíhou jiù jī zhòng nán fǎn le.Đúng vậy, cứ trì hoãn nữa thì chẳng khác gì để bài toán khó lại cho thế hệ sau, đến lúc đó thì khó mà gỡ.

Trình duyệt này chưa nghe được giọng nói. Mở bằng Chrome trên Android hoặc Safari trên iPhone để nhại theo; vẫn nghe mẫu được.